Perspektywiczni partnerzy Polski wśród państw Globalnego Południa
Globalne Południe zyskuje rosnącą popularność w debacie międzynarodowej z uwagi na coraz silniejszą pozycję polityczną i gospodarczą wielu państw z tego grona. Termin pojawia się też coraz częściej w deklaracjach i dokumentach dotyczących polskiej polityki zagranicznej. Zwiększenie zaangażowania Polski w Afryce, Azji czy Ameryce Łacińskiej zależy m.in. od oceny, które państwa z tych regionów mogą być najbardziej obiecującymi partnerami. W odpowiedzi na to pytanie ma pomóc raport PISM, oparty na autorskim modelu ilościowym.
GLOBALNE POŁUDNIE
Nie ma ustalonej definicji Globalnego Południa. Termin odnosi się do szerokiej i wewnętrznie zróżnicowanej grupy obejmującej w zależności od ujęcia między 130 a 145 państw . Są to głównie kraje spoza Europy, m.in. te które utożsamiają się z Globalnym Południem ze względu na wspólne doświadczenia historyczne (np. przeszłość kolonialną) oraz wyzwania rozwojowe. Ich zakres w największym stopniu pokrywa się z przynależnością do G77, czyli grupy państw rozwijających się w ramach ONZ. W raporcie PISM autorzy poddali analizie 136 państw, podzielonych na siedem regionów.
[Pobierz pełną wersję raportu PDF]
AUTORSKI MODEL PISM i JEGO WYNIKI
Opracowany przez PISM model to efekt pilotażowej inicjatywy zastosowania metod ilościowych do wytypowania perspektywicznych partnerów wśród państw Globalnego Południa. Narzędzie mierzy atrakcyjność i potencjał społeczno-gospodarczy oraz bliskość polityczną i stabilność państw tej grupy z perspektywy Polski. Bazą do obliczeń punktacji poszczególnych krajów był rozbudowany zestaw wskaźników, a głównym rezultatem są listy rankingowe państw w ujęciach globalnym i regionalnym.
W wyborze perspektywicznych partnerów autorzy uwzględnili wyniki oraz mniej oczywistą specyfikę i atuty poszczególnych krajów. Powstała w ten sposób lista 14 państw, obejmująca: RPA i Senegal (Afryka Subsaharyjska), Chile i Brazylię (Ameryka Łacińska), Indie i Pakistan (Azja Południowa), Kazachstan i Uzbekistan (Azja Środkowa), Malezję i Filipiny (Azja Wschodnia i Pacyfik), Maroko i Katar (Bliski Wschód i Afryka Północna) oraz Gujanę i Jamajkę (Karaiby).
Wyniki te należy traktować jako przybliżenie, będące rezultatem zastosowania wybranego zestawu kryteriów oraz weryfikacji jakościowej.
STRUKTURA I ZAWARTOŚĆ RAPORTU
Publikacja składa się z pięciu rozdziałów. Rozdział 1 zawiera szczegółowy opis zastosowanej metodologii. Rozdziały 2 i 3 dotyczą kolejno charakterystyki terminu Globalne Południe oraz specyfiki dotychczasowych relacji Polski z państwami tej grupy. W rozdziale 4 znajdują się ranking ogólny oraz wybrane rankingi cząstkowe z punktacją końcową wszystkich państw uwzględnionych w analizie. Z kolei w rozdziale 5 znajdują się opisy wyników w ramach każdego z siedmiu regionów oraz krótkie opisy państw uznanych za perspektywicznych partnerów Polski
Raport zawiera też kilkadziesiąt tabel, wykresów i map, które ilustrują szczegóły modelu ilościowego oraz rezultaty jego zastosowania.
GŁÓWNE REZULTATY I ICH MOŻLIWE ZASTOSOWANIE
Prezentowany raport może znaleźć zastosowanie przede wszystkim w procesie decyzyjnym związanym z kształtowaniem polityki zagranicznej RP. Sygnalizuje, na które państwa warto zwrócić szczególną uwagę w różnych regionach oraz ułatwia ocenę ich potencjału i bliskości jako partnerów Polski .
Celem raportu nie jest jednak wskazanie, w jaki sposób powinna być prowadzona polityka wobec poszczególnych państw Globalnego Południa ani jakie środki i narzędzia mogą być najbardziej skuteczne. Publikacja może być jednak pomocnym punktem odniesienia w debacie na ten temat, ponieważ wskazuje na obszary, w których Polsce bliżej do danego państwa i gdzie istnieją możliwości współpracy.
Autorzy: Jędrzej Czerep, Patryk Kugiel, Damian Wnukowski, Bartłomiej Znojek
Red.: Damian Wnukowski, Bartłomiej Znojek
Model i raport powstały przy wsparciu stażystek w Programie Amerykańskim PISM – Zuzanny Piotrowicz i Barbary Midziak.
Koncepcja i strona techniczna modelu były konsultowane podczas zamkniętych seminariów eksperckich w PISM oraz z Centrum Badań Ilościowych nad Polityką Uniwersytetu Jagiellońskiego.
