Perspektywiczni partnerzy Polski wśród państw Globalnego Południa
Globalne Południe zyskuje rosnącą popularność w debacie międzynarodowej z uwagi na coraz silniejszą pozycję polityczną i gospodarczą wielu państw z tego grona. Termin pojawia się też coraz częściej w deklaracjach i dokumentach dotyczących polskiej polityki zagranicznej. Zwiększenie zaangażowania Polski w Afryce, Azji czy Ameryce Łacińskiej zależy m.in. od oceny, które państwa z tych regionów mogą być najbardziej obiecującymi partnerami. W odpowiedzi na to pytanie ma pomóc raport PISM, oparty na autorskim modelu ilościowym.
Jędrzej Czerep, Patryk Kugiel, Damian Wnukowski, Bartłomiej Znojek
GLOBALNE POŁUDNIE
Nie ma ustalonej definicji Globalnego Południa. Termin odnosi się do szerokiej i wewnętrznie zróżnicowanej grupy obejmującej w zależności od ujęcia między 130 a 145 państw. Są to głównie kraje spoza Europy, m.in. te które utożsamiają się z Globalnym Południem ze względu na wspólne doświadczenia historyczne (np. przeszłość kolonialną) oraz wyzwania rozwojowe. Ich zakres w największym stopniu pokrywa się z przynależnością do G77, czyli grupy państw rozwijających się w ramach ONZ. W raporcie PISM autorzy poddali analizie 136 państw, podzielonych na siedem regionów.
[Pobierz pełną wersję raportu PDF]
INDEKS PISM. GLOBALNE POŁUDNIE - AUTORSKI MODEL PISM
Opracowany przez PISM model to efekt pilotażowej inicjatywy zastosowania metod ilościowych do wytypowania perspektywicznych partnerów wśród państw Globalnego Południa. Narzędzie mierzy atrakcyjność i potencjał społeczno-gospodarczy oraz bliskość polityczną i stabilność państw tej grupy z perspektywy Polski. Bazą do obliczeń punktacji poszczególnych krajów był rozbudowany zestaw wskaźników, a głównym rezultatem są listy rankingowe państw w ujęciach globalnym i regionalnym.
W wyborze perspektywicznych partnerów autorzy uwzględnili wyniki oraz mniej oczywistą specyfikę i atuty poszczególnych krajów. Powstała w ten sposób lista 14 państw, obejmująca: RPA i Senegal (Afryka Subsaharyjska), Chile i Brazylię (Ameryka Łacińska), Indie i Pakistan (Azja Południowa), Kazachstan i Uzbekistan (Azja Środkowa), Malezję i Filipiny (Azja Wschodnia i Pacyfik), Maroko i Katar (Bliski Wschód i Afryka Północna) oraz Gujanę i Jamajkę (Karaiby).
Wyniki te należy traktować jako przybliżenie, będące rezultatem zastosowania wybranego zestawu kryteriów oraz weryfikacji jakościowej.
STRUKTURA I ZAWARTOŚĆ RAPORTU
Publikacja składa się z pięciu rozdziałów. Rozdział 1 zawiera szczegółowy opis zastosowanej metodologii. Rozdziały 2 i 3 dotyczą kolejno charakterystyki terminu Globalne Południe oraz specyfiki dotychczasowych relacji Polski z państwami tej grupy. W rozdziale 4 znajdują się ranking ogólny oraz wybrane rankingi cząstkowe z punktacją końcową wszystkich państw uwzględnionych w analizie. Z kolei w rozdziale 5 znajdują się opisy wyników w ramach każdego z siedmiu regionów oraz krótkie opisy państw uznanych za perspektywicznych partnerów Polski
Raport zawiera też kilkadziesiąt tabel, wykresów i map, które ilustrują szczegóły modelu ilościowego oraz rezultaty jego zastosowania.
GŁÓWNE REZULTATY I ICH MOŻLIWE ZASTOSOWANIE
Prezentowany raport może znaleźć zastosowanie przede wszystkim w procesie decyzyjnym związanym z kształtowaniem polityki zagranicznej RP. Sygnalizuje, na które państwa warto zwrócić szczególną uwagę w różnych regionach oraz ułatwia ocenę ich potencjału i bliskości jako partnerów Polski .
Celem raportu nie jest jednak wskazanie, w jaki sposób powinna być prowadzona polityka wobec poszczególnych państw Globalnego Południa ani jakie środki i narzędzia mogą być najbardziej skuteczne. Publikacja może być jednak pomocnym punktem odniesienia w debacie na ten temat, ponieważ wskazuje na obszary, w których Polsce bliżej do danego państwa i gdzie istnieją możliwości współpracy.
Autorzy: Jędrzej Czerep, Patryk Kugiel, Damian Wnukowski, Bartłomiej Znojek
Red.: Damian Wnukowski, Bartłomiej Znojek
Model i raport powstały przy wsparciu stażystek w Programie Amerykańskim PISM – Zuzanny Piotrowicz i Barbary Midziak.
Koncepcja i strona techniczna modelu były konsultowane podczas zamkniętych seminariów eksperckich w PISM oraz z Centrum Badań Ilościowych nad Polityką Uniwersytetu Jagiellońskiego.
