Integralną częścią powstającej Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych będzie istniejąca sieć delegatur w państwach trzecich oraz przy organizacjach międzynarodowych. Do wejścia w życie traktatu lizbońskiego były one delegacjami Komisji Europejskiej. W raporcie PISM przedstawiona została analiza dotychczasowej obsady szefów tych placówek, tj. przed powołaniem nowej służby dyplomatycznej UE.

Do analizy tej wykorzystano uzgodnione po wielomiesięcznych negocjacjach – z aktywnym udziałem Polski – wytyczne doboru personelu, jakie ustalono wobec szefów delegatur w ramach powstającej Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych. Wytyczne te ujęte zostały w przyjętej 26 lipca br. decyzji Rady określającej organizację i zasady funkcjonowania ESDZ. Decydować mają zatem kompetencje przy jednoczesnym uwzględnieniu równowagi geograficznej i równowagi płci. W skład ESDZ powinna wejść znacząca liczba obywateli ze wszystkich państw członkowskich. W sporządzonym przez PISM studium przypadku przyłożono tę uzgodnioną przez państwa członkowskie miarę do istniejącej dotąd służby zewnętrznej.

Raport PISM wykazuje głębokie nierówności w dotychczasowej służbie zewnętrznej Komisji Europejskiej. Dokumentując stan poprzedzający powołanie nowej służby, może on stanowić punkt odniesienia dla oceny zmian w kierunku zapewnienia większej niż dotąd reprezentatywności dyplomacji unijnej. W przyszłości – zgodnie z polskimi postulatami – realizacja zasady równowagi geograficznej będzie przedmiotem regularnego monitoringu.

Ustalenia raportu ukazują skalę wyzwań, przed jakimi staje Unia Europejska w procesie budowy Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych. Dzięki nowym zasadom wywalczonym przez polską dyplomację istnieje spora szansa na to, że następny raport PISM poświęcony tej kwestii da obraz unijnej dyplomacji, która będzie znacznie bardziej reprezentatywna dla UE.