Między islamem a kemalizmem. Problem demokracji w Turcji

Adam Szymański

Warszawa 2008

ISBN 978-83-89607-29-4

Liczba stron: 370

Autor stawia pytanie o to, czy islam jest czynnikiem decydującym o braku przynależności Turcji do wspólnoty państw opartej na takich wartościach, jak demokracja w ujęciu zachodnim i wynikający z niej system praw człowieka. Podejmuje zagadnienie nie tylko nowatorskie, aktualne i interesujące, lecz także jakościowo ważne w sferze naukowych  dociekań.

ks. prof. Henryk Skorowski, prorektor UKSW

Książka jest cenną pozycją przedstawiającą sytuację polityczno-społeczną współczesnej Turcji. Pozwala zrozumieć zmiany zachodzące w tym kraju od proklamowania republiki po dzień dzisiejszy. Jest to na rynku wydawniczym pierwsza tak obszerna pozycja politologiczna opracowana z zastosowaniem nowoczesnych metod badawczych.

dr Danuta Chmielowska, Instytut Orientalistyczny UW

Temat oddziaływania islamizmu i kemalizmu na funkcjonowanie państwa i społeczeństwa tureckiego nie był dotąd w Polsce podejmowany w pogłębionych analizach, a jest żywy w naukowym dyskursie w Turcji i akademickich ośrodkach Europy. Końcowa konkluzja nie będzie, być może, miła sercu części tureckich dyplomatów i intelektualistów, ale jest rzetelna i oparta na bogatym materiale faktograficznym.

dr Andrzej Ananicz, były ambasador RP w Turcji

Dr Adam Szymański – Politolog, analityk w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych, wykładowca w Instytucie Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Stypendysta Programu Start 2007 Fundacji na rzecz Nauki Polskiej oraz uniwersytetów w Bonn, Konstancji, Wiedniu, Berlinie i Ankarze. Ekspert w sprawach rozszerzenia Unii Europejskiej, systemu politycznego i polityki zagranicznej Turcji, a przede wszystkim relacji Turcji z UE. Autor wielu publikacji: książek (m.in. System konstytucyjny Turcji), artykułów, analiz i ekspertyz. 

Spis treści

1.1. Zarys systemu politycznego Turcji 
1.2. Islam w Turcji 

Religia a państwo 

Proces „reislamizacji” 

Islam i religijne tradycje w życiu codziennym Turków 

1.3. Kemalizm w Turcji  

2.1. Zastrzeżenia podstawowe 

Nadmierna rola wojska w systemie politycznym Turcji 

Nieprzestrzeganie praw mniejszości etnicznych – problem kurdyjski 

Kara śmierci oraz stosowanie tortur i przemocy. Ograniczanie praw człowieka w zakładach karnych 

Naruszanie wolności słowa 

Nieprzestrzeganie wolności sumienia i wyznania 

Naruszanie zasady równouprawnienia kobiet i mężczyzn 

2.2. Pozostałe zastrzeżenia 

Arbitralne aresztowanie/zatrzymanie oraz odmawianie prawa do uczciwego sądu 

Naruszanie wolności stowarzyszania się i wprowadzanie zakazów  działania partii politycznych 

Uchybienia dotyczące wolności zgromadzeń 

3.1. Islam a demokracja – rozważania teoretyczne 
3.2. Turecka rzeczywistość – odniesienie do związanych z islamem zarzutów naruszania zasad demokracji i praw człowieka 
3.3. Zagrożenie tureckiej demokracji fundamentalizmem islamskim

Uwagi wstępne 

Radykalni islamiści w Turcji 

Umiarkowani islamiści w Turcji 

Partie polityczne 

Umiarkowani islamiści na pograniczu islamu politycznego i społeczno-kulturowego 

4.1. Nacjonalizm i laicyzm a demokracja – rozważania teoretyczne 

Nacjonalizm a demokracja 

Laicyzm a demokracja 

4.2. Turecka rzeczywistość – odniesienie do zarzutów związanego z kemalizmem naruszania zasad demokracji i praw człowieka 

Nacjonalizm a naruszenia zasad demokracji i praw człowieka w Turcji 

Ideologia 

Podmioty odpowiedzialne za ochronę ideologii 

Wpływ nacjonalizmu na koncepcję społeczeństwa i obywatelstwa państwa 

Laicyzm a demokratyczne deficyty w Turcji

Konkluzje 

Aneksy 

1. Słowniczek terminów tureckich i arabskich 
2. Wybrane przepisy Konstytucji Republiki Turcji z 1982 r. dotyczące praw człowieka 
3. Tabele 

4. Mapa i wykresy 

Indeks osobowy 

Recenzje: 

• "Puls świata" on-line
  
• Prz\emysław Osiewicz, „Sprawy Międzynarodowe” 2008, nr 2, s. 118