Polski Przegląd Dyplomatyczny, nr 1/2007

Spis treści

Bogusław Winid
Udział Polski w działaniach stabilizacyjnych w Afganistanie

ARTYKUŁY

Ulrike Guérot
Niemcy, Francja i Europa: nowa jakość czy polityka, jaką już znamy? 

Lata dziewięćdziesiąte XX w. upłynęły w klimacie sporów z powodu wprowadzenia euro i wspólnej polityki zagranicznej, polityki bezpieczeństwa i obrony, wspólnej polityki rolnej (WPR) oraz sporów budżetowych. Paradoksalnie spory te przyczyniały się do zwiększenia skuteczności francusko-niemieckiego tandemu, a zakłócenia w jego działaniu, pojawiające się w przeszłości, świadczyły raczej nie o istniejącym konflikcie, lecz o jego braku. Niemniej jednak tandem ten nie miał ani wystarczającej mocy, ani autorytetu moralnego, by doprowadzić do pomyślnego zakończenia procesu wprowadzenia konstytucji europejskiej. Nowego impetu współpracy francusko-niemieckiej nadałaby jakościowa zmiana na dwóch poziomach. Po pierwsze, koncepcja francusko-niemieckiego "motoru napędowego" musi być gruntownie przemyślana. Oprócz czynienia wysiłków dla zbliżenia z mniejszymi krajami, ten "motor napędowy" będzie musiał także aktywniej współpracować z większymi krajami Unii.

Piotr Buras
"Europa uda się  wspólnie". Zmiany w niemieckiej polityce europejskiej a rola Niemiec w Unii Europejskiej

Stan, w jakim znajduje się Unia Europejska, nie od dzisiaj określa się mianem kryzysu przywództwa. Wobec nieprzejrzystości sytuacji i na poziomie UE, i w krajach członkowskich przewodnictwo Niemiec w pierwszej połowie 2007 r. nabiera szczególnej wagi. Tymczasem stosunek Niemiec do integracji europejskiej podlega głębokim zmianom i staje się znacznie mniej afirmatywny, niż był w przeszłości. Większa warunkowość będą instrumentalność stosunku Niemiec do UE wynika przede wszystkim z problemów wewnętrznych oraz przemian w procesie integracji, które Niemcy w dużej mierze same sprowokowały. Zdolność Niemiec do przywództwa w Unii Europejskiej i odgrywania roli spoiwa naruszonej w ostatnim czasie konstrukcji sprawdzi się podczas ich prezydencji - w pracy nad rozwiązywaniem trzech kwestii, którymi są: reaktywacja europejskiej konstytucji, polityka energetyczna oraz nowa polityka wschodnia (polityka sąsiedztwa).

Anna Solarz
Prawa człowieka i etyka w stosunkach międzynarodowych 

Myślenie teoretyczne o stosunkach międzynarodowych od najdawniejszych czasów rozwijało się w istocie pod wpływem rozważań etycznych. Również prawo międzynarodowe wykazuje silne związki z etyką i moralnością. Przejawem tego są choćby normy ius cogens i prawa człowieka, które bez wahania można uznać za fundament etyczny stosunków międzynarodowych. Zakończenie konfrontacji zimnowojennej oraz nasilenie procesów globalizacji w ostatniej dekadzie XX w. wzmocniło proces przemiany świadomości (metanoia) w skali światowej, trwający już od kilku dziesięcioleci. Na przełomie tysiącleci wiele autorytetów, polityków oraz instytucji międzynarodowych zaangażowało się w opracowanie "projektu etyki globalnej". Jego podstawą miały być z jednej strony zakwestionowanie "syntezy zachodniej", z drugiej istniejący konsensus w sprawie praw człowieka oraz postulowany szeroki dialog między religiami. Dla twórców i orędowników tej idei etyka globalna stanowi nowy paradygmat stosunków międzynarodowych. Niewątpliwie wpisuje się on w nurt idealistyczny, ale nie liberalny - w dużym stopniu opiera się bowiem na porozumieniu między wielkimi tradycjami religijnymi. W sposób oczywisty jest też opozycyjny wobec wszelkich prób uzasadniania "zderzenia cywilizacji".

Tomasz Paszewski
Polityka Stanów Zjednoczonych wobec Ameryki Łacińskiej a demokracja - doświadczenia okresu zimnej wojny 

Ameryka Łacińska jest tym regionem, gdzie Stany Zjednoczone najczęściej w okresie ostatnich stu lat podejmowały próby szerzenia demokracji. Najwięcej przypadło na okres zimnej wojny. Przeświadczenie o niedojrzałości Ameryki Łacińskiej do stworzenia trwałej i stabilnej demokracji, systematycznie umacniane przez wydarzenia zachodzące w samym regionie, oraz realia zimnowojennej konfrontacji, w tym zwłaszcza konieczność eliminowania komunistycznych wpływów w regionie - sprawiały, że w ciągu długich okresów Stany Zjednoczone opierały swoją latynoamerykańską politykę w ogromnym stopniu na przyjaznych stosunkach z prawicowymi, zwykle wojskowymi dyktaturami, zagrożenia upatrując raczej w niektórych, w ich opinii nazbyt lewicowych i podatnych na komunistyczne wpływy, rządach wybranych demokratycznie. Polityka przyjaznych stosunków z dyktatorami okazywała się jednak krótkowzroczna. Nie byli oni w stanie na dłuższą metę zapewnić swoim krajom tak pożądanej przez USA stabilności. Ich rządy wielokrotnie z czasem wzmacniały te tendencje rewolucyjne, którym miały, w opinii amerykańskich decydentów, zapobiegać. W sytuacji, kiedy kontynuacja tradycyjnych wojskowych dyktatur nie była już możliwa, a rządy komunistów były nie do przyjęcia, jedyną polityczną opcją, jaka Stanom Zjednoczonym pozostawała, było wspieranie w krajach regionu procesów demokratyzacji.

POLEMIKA

Henryk Szlajfer
Stany Zjednoczone i europejska rodzina (W związku z tekstem Romana Kuźniara) 

Roman Kuźniar
Polska nie jest sierotą (Odpowiedź amb. Szlajferowi) 

RECENZJE I NOTY 

Teresa Mikulska
Michael Ignatieff, The Lesser Evil. Political Ethics in an Age of Terror 

Beata Wojna
Kathryn Sikkink, Mixed Signals. U.S. Human Rights Policy and Latin America 

Jan Bury
Ahmed S. Hashim, Insurgency and Counter-Insurgency in Iraq

Anna Tomaszczyk
Bruce Kuklick, Blind Oracles. Intellectuals and War from Kennan to Kissinger 

Andrzej Szeptycki
Kazimierz Łastawski, Historia integracji europejskiej 

Noty bibliograficzne  

KRONIKA DYPLOMATYCZNA 

AUTORZY

Przejdź do sklepu