Polski Przegląd Dyplomatyczny, nr 1/2006

Spis treści

Andrzej Szeptycki
Ukraina i Unia Europejska: od Brestu po Don 

ARTYKUŁY

Olaf Osica
Irak - co dalej? 

Polityczna przygoda Polski z Irakiem dobiegła końca i przedłużenie misji Polskiego Kontyngentu Wojskowego o kolejny rok nie miało większego sensu. Polska potwierdziła swą lojalność względem sojuszników, a także odpowiedzialność za sytuację na miejscu. Po wyborach i ukonstytuowaniu się nowego rządu w Bagdadzie nadszedł zatem dogodny czas, aby się wycofać. Przemawiał za tym również fakt, iż politycznie osiągnięto już wszystko, co było możliwe. Odwilż w relacjach amerykańsko-europejskich osłabia bowiem siłę polskiego głosu w Waszyngtonie. Pozostając w Iraku, armia może wprawdzie dalej zbierać bezcenne doświadczenia, ale mogłaby to również robić w innych miejscach, przede wszystkim w Afganistanie. Czy zatem pozostając w Iraku, Polska wciąż liczy na polityczne i gospodarcze profity, czy też realizuje strategiczny cel oparcia swego bezpieczeństwa na dwustronnym sojuszu ze Stanami Zjednoczonymi?

Jerzy Ciechański
Teorie podejmowania decyzji w polityce zagranicznej 

Wielu błędów w polityce zagranicznej dałoby się uniknąć, gdyby lepiej znane były mechanizmy ich powstawania.  Artykuł dokonuje przeglądu głównych teorii podejmowania decyzji w polityce zagranicznej. Zaczyna się od modelu SBS z 1954 r., który zinwentaryzował czynniki mające wpływ na podejmowanie takich decyzji, a kończy się na uwypukleniu szczególnego wpływu czynnika pokrewieństwa kulturowego na te decyzje, który implikuje tekst Samuela Huntingtona z 1993 r. o konflikcie cywilizacji. Zreferowano również teorie ukazujące różne czynniki psychologiczne, którym podlegać mogą decydenci (kod operacyjny, uwarunkowania percepcji, myślenie grupowe - groupthink), organizacyjne i biurokratyczne ograniczenia racjonalnego podejmowania decyzji oraz mechanizmy upraszczania przez decydentów problemów wysoce złożonych.  W każdym przypadku podano odniesienia do praktyki polityki zagranicznej, przykłady badań szczegółowych weryfikujących każdą z teorii oraz podstawowe wnioski z nich płynące.

Ernest Wyciszkiewicz
Perspektywy wspólnej polityki bezpieczeństwa energetycznego Unii Europejskiej 

Rosnące uzależnienie Unii Europejskiej od importu surowców energetycznych z politycznie niestabilnych obszarów negatywnie wpływa na poziom bezpieczeństwa energetycznego Wspólnoty. Skoncentrowana na rozwoju rynku wewnętrznego Unia nie wypracowała jak dotąd skutecznych instrumentów umożliwiających solidarne działanie na zewnątrz w imię ochrony interesów jej członków. Ostatnie krótkotrwałe zaburzenia dostaw zwróciły uwagę na polityczny wymiar problematyki paliwowej i na pilną potrzebę przezwyciężenia istniejących rozbieżności w celu wypracowania spójnej polityki bezpieczeństwa energetycznego. W odpowiedzi na nowe wyzwania Komisja Europejska przyjęła w marcu 2006 r. nową Zieloną Księgę dotyczącą polityki energetycznej. Dokument ten ma stanowić punkt wyjścia debaty publicznej i konsultacji politycznych, których owocem powinno być opracowanie koncepcji nowej europejskiej polityki energetycznej, eliminującej błędy charakteryzujące dzisiejsze podejście.

Rafał Tarnogórski
Gazociąg Północny. Aspekty prawne 

Gazociąg budowany na podstawie rosyjsko-niemieckego porozumienia prawdopodobnie ominie wody należące do polskiej wyłącznej strefy ekonomicznej. Próbując wpłynąć na proces jego powstawania, Polska mogłaby skorzystać z uprawnień wynikających z odpowiednich norm prawa międzynarodowego, dających możliwość opóźnienia budowy. W latach 1997-2004 nie przywiązywano większej wagi do projektu rosyjsko-niemieckiego, uważając, iż jest to element ekonomicznego nacisku na Polskę i inne państwa tranzytowe - w rezultacie zlekceważono projekt gazociągu. Obecnie należy dokonać oceny wpływu, jaki będzie miało powstanie Gazociągu Północnego na zaopatrzenie Polski w rosyjski gaz, oraz polskiego zapotrzebowania na ten surowiec. Powinno to przynieść nowe prognozy zużycia gazu przez polską gospodarkę oraz ukonkretnienie istniejących strategii. Pomimo braku wsparcia członków Unii Europejskiej dla pomysłu "paktu muszkieterów" prace koncepcyjne nad wspólną polityką bezpieczeństwa energetycznego powinny być kontynuowane.

Filip Kazin
Globalna strategia Gazpromu a narodowe interesy Rosji 

Na Zachodzie Kreml jest często oskarżany o wykorzystywanie Gazpromu jako instrumentu polityki zagranicznej. W istocie problem Rosji polega na czym innym - ani Gazprom, ani inne przedsiębiorstwa o podobnym potencjale takimi instrumentami nie są. Realizują cele korporacyjne i starają się dystansować od rozwiązywania problemów o charakterze ogólnonarodowym (dotyczących polityki wewnętrznej czy zagranicznej). W niektórych przypadkach interesy te są zbieżne. Niekiedy państwu udaje się skłonić korporacje do współpracy w zamian za lobbowanie na ich rzecz na rynkach zagranicznych. Ale nie należy mylić poczucia obowiązku ze służbą, a przejmowania kontroli ze współdziałaniem. Władza nie ma wystarczających argumentów za podporządkowaniem sobie korporacji i przekształceniem ich w dobro wspólne. Biznes ze swej natury dąży do osiągania zysków i nie chce być niczyim instrumentem. Jest cyniczny i pragmatyczny. Państwo przeciwnie - powinno być moralne i idealistyczne. Zdolność państwa do użycia korporacji dla realizacji własnych interesów jest oznaką jego zdrowia i siły. Zadanie władz Rosji polega właśnie na tym, by znaleźć możliwości współdziałania państwa i biznesu w interesie całego społeczeństwa.

MATERIAŁY

Ryszard Techman
Czechosłowacka sieć konsularna w Polsce w latach 1947–1992 

ARCHIWUM

Jerzy Tomaszewski (oprac.)
Rozmowa Edvarda Beneša z Wacławem Grzybowskim na temat  polsko-niemieckiej deklaracji o niestosowaniu siły)

RECENZJE I NOTY

Jacek Bylica
Xiaohong Liu, Chińscy ambasadorzy. Wzrost profesjonalizmu w dyplomacji od roku 1949 

Łukasz Kulesa
Kenneth M. Pollack, The Persian Puzzle: The Conflict Between Iran and America 

Karolina Drach
Jorge Semprún, Dominique de Villepin; L'homme européen 

Małgorzata Krystyniak
Christina Boswell, European Migration Policies in Flux. Changing Patterns of Inclusion and Exclusion

Janusz Dołęga
Joost Pauwelyn, Conflict of Norms in Public International Law. How WTO Law Relates to Other Rules of International Law          

Adam Szymański
Christine Schirrmacher, Ursula Spuler-Stegemann, Frauen und die Scharia. Menschenrechte im Islam

Noty bibliograficzne)

KRONIKA DYPLOMATYCZNA

PISM

Listy do Redakcji 

O AUTORACH

Przejdź do sklepu