Polski Przegląd Dyplomatyczny, nr 6/2004

Spis treści

Polsko-niemiecki tandem w sprawie polityki UE wobec państw Europy Wschodniej

ARTYKUŁY

Brendan Donnelly
Polska, Unia Europejska i Rosja

Autor przedstawia tezę o tym, że Polska dzięki członkostwu w Unii Europejskiej będzie mogła mieć wpływ na kształtowanie polityki Unii Europejskiej wobec Rosji. Zaznacza jednak, że skuteczność działania będzie zależeć od poszanowania przez Polskę konsensualnego charakteru procesu decyzyjnego prowadzonego w Unii. Pozostałe państwa członkowskie mają własne doświadczenia płynące z utrzymywania stosunków z Rosją i ZSRR, których nie da się zmienić z dnia na dzień. Jeżeli Polska chciałaby wpływać na te stosunki, być może powinna początkowo czynić to pośrednio, koncentrując się na polityce UE wobec sąsiadów Rosji – Białorusi i Ukrainy. W podsumowaniu autor przedstawia kilka ogólnych spostrzeżeń na temat znaczenia, jakie może mieć dla Polski wyłanianie się w Unii Europejskiej „bloków” państw członkowskich, odmiennie analizujących sytuację polityczną oraz odmiennie postrzegających interesy.

Jerzy Jaskiernia
Charakter prawny i funkcje Komisji Spraw Zagranicznych Sejmu RP

W opracowaniu tym podjęta została analiza działalności Komisji Spraw Zagranicznych Sejmu RP. Ten organ pomocniczy Sejmu odgrywa ważną rolę w oddziaływaniu na kształt i kontrolowaniu polskiej polityki zagranicznej. Wpływ ten jest wszakże słabszy niż w innych dziedzinach życia publicznego, podlegających parlamentarnej kontroli. Poszukując przyczyn tego stanu rzeczy, autor przedstawił rolę tego organu na szerokim tle porównawczym, uwzględniającym znaczenie parlamentu w uspołecznieniu procesu kreowania i kontrolowania polityki zagranicznej państwa, tworzonej przez władzę wykonawczą. Ukazał też uwarunkowania formułowania ponadpartyjnej polityki zagranicznej opartej na konsensie. Doskonalenie instrumentów oddziaływania parlamentu ma znaczenie dla zapewnienia legitymizacji władzy w tej dziedzinie i przeciwdziałania deficytowi demokracji. Nie jest jednak ono możliwe bez rozpoznania form aktywności tego organu i ich prawnych uwarunkowań. Szczegółowa analiza kompetencji doprowadziła autora do zaproponowania następującej klasyfikacji funkcji Komisji Spraw Zagranicznych: 1) funkcja przygotowawcza; 2) funkcja opiniodawcza; 3) funkcja kontrolna; 4) funkcja inicjatywna; 5) funkcja artykulacyjna; 6) funkcja podejmowania dyplomacji parlamentarnej.

Mateusz Gniazdowski
Problem reparacji wojennych od Niemiec - perspektywa Republiki Czeskiej

Republika Czeska oficjalnie nie występuje z roszczeniami, wynikającymi z nieuregulowanych reparacji za szkody wyrządzone przez okupację niemiecką w latach 1938–1945. Kwestia kompensacji szkód wojennych odgrywa jednak istotną rolę we współczesnych stosunkach czesko-niemieckich. Ze względu na pojawienie się w ostatnich miesiącach tematu reparacji wojennych w stosunkach polsko-niemieckich analiza tego zagadnienia wydaje się szczególnie aktualna. W opracowaniu przedstawiono na wstępie zarys problematyki niemieckich reparacji na rzecz Czechosłowacji po II wojnie światowej. Uwzględniając uwarunkowania historyczne, w drugiej części przybliżono stosunek władz Republiki Czeskiej oraz czeskiej opinii publicznej do zagadnienia reparacji. Szczególną uwagę poświęcono czeskiej percepcji dyskusji związanych z tym problemem w stosunkach polsko-niemieckich. Przeprowadzona analiza umożliwiła wyciągnięcie wniosków co do roli, jaką kwestia reparacji wojennych odgrywa we współczesnych stosunkach czesko-niemieckich.

RECENZJE I NOTY

Urszula Kurczewska 
Youri Devuyst, The European Union at the Crossroads. The EU's Institutional Evolution from the Schuman Plan to the European Convention

Artur Gradziuk
Mike Moore, A World without Walls: Freedom, Development, Free Trade and Global Governance

Paweł Milewski
Wu Lei, Zhongguo Shiyou Anquan (Bezpieczeństwo paliwowe Chin) 

Noty bibliograficzne

ARCHIWUM

Aleksander Kochański (oprac.)
Sprawa wyboru kardynała Karola Wojtyły na papieża (1978 r.) w dokumentach władz PRL

KRONIKA DYPLOMATYCZNA