Polski Przegląd Dyplomatyczny, nr 4/2003

Spis treści

Trójkąt Weimarski a cele strategiczne

WYKŁADY PUBLICZNE

Tadeusz Mazowiecki
Polska w Unii Europejskiej: Jaka polityka zagraniczna?

ARTYKUŁY 

Klaus-Heinrich Standke
Piąte rozmowy na szczycie Trójkąta Weimarskiego 9 maja 2003 roku we Wrocławiu: krytyczna ocena

Ze spotkaniem na szczycie Trójkąta Weimarskiego 9 maja 2003 r. we Wrocławiu wiązano szczególne nadzieje i oczekiwania. Obserwatorzy spotkania chcieli uzyskać odpowiedź na pytania: w jakim stopniu uda się polskim politykom zrównoważyć dwa trendy w polityce zagranicznej: utrzymywanie specjalnych stosunków ze Stanami Zjednoczonymi i przyszłe członkostwo w Unii Europejskiej, oraz czy możliwe będzie zniwelowanie nieporozumień pomiędzy partnerami w ramach Trójkąta. W kwestii przyszłości Trójkąta, jednym z najbardziej istotnych zagadnień było to, czy - biorąc za wzór uprzywilejowane stosunki niemiecko-francuskie - przedstawiciele Francji, Niemiec i Polski zechcą stanowić w przyszłości wspólną siłę napędową procesów integracyjnych w Europie. Nie ulega wątpliwości, iż szefowie trzech państw uznają myśl przewodnią wrocławskiego spotkania - "Przyszłość Trójkąta Weimarskiego" - za niezwykle ważny temat. Ustalono nowe mechanizmy konsultacji i współpracy. Stałe zaangażowanie społeczeństw krajów należących do Trójkąta ma stanowić jeden z podstawowych warunków rozwoju współpracy w jego ramach.

Janusz Solak
Establishment polityczny, armia i społeczeństwo Rumunii wobec polityki zagranicznej i bezpieczeństwa kraju (1989-2003)

Artykuł omawia uwarunkowania polityczne i społeczne, kształtujące sytuację wewnętrzną w Rumunii przez ponad dekadę. Nie były to lata łatwe: elity polityczne i całe społeczeństwo doświadczyło skutków transformacji społeczno-ustrojowej, bardziej bolesnej niż w innych państwach postkomunistycznych; zbudowano od podstaw struktury instytucji demokratycznych; zakorzeniono świadomość istnienia niezbywalnych wartości demokracji i praw człowieka; rozpoczęto walkę z wyniszczającymi kraj od środka patologiami społecznymi; porządkowano ustawodawstwo pod kątem przyszłego członkostwa w europejskich strukturach bezpieczeństwa i gospodarczych. Fenomen polityki zagranicznej - nierozwiązane kwestie sporne i nadaktywność we wszystkich inicjatywach i organizacjach regionalnych - oraz przemiany zachodzące w armii - wdrażanie cywilnej kontroli - dopełniają obrazu. Procesy te zderzały się z mentalnością nieprzygotowanego społeczeństwa, bywało, dotkliwie dotykały partykularnych interesów określonych kręgów politycznych, grup społecznych lub osób z politycznego establishmentu, wyzwalały reakcje lobbystów.

Georgi M. Derluguian
Terroryzm, broń słabych organizacyjnie

Demonstracyjna brutalność wobec bezbronnych lub niczego niepodejrzewających ofiar ma długi historyczny rodowód, wywodzi się bowiem jeszcze od chińskich tajnych stowarzyszeń, islamskiej sekty Asasynów, a także terroru państwowego stosowanego przez Asyryjczyków czy Rzymian przeciwko zbuntowanej ludności. We wszystkich przypadkach przemoc była formą propagandy mającej na celu wzbudzenie strachu przed władzą zwierzchnią bądź odwrotnie, pokazanie bezbronności władzy wobec oddolnych aktów odwetu. Uciekanie się do taktyki terrorystycznej jest oznaką racjonalnych kalkulacji dotyczących maksymalizacji efektów propagandowych dla sprawy. Obecne ponowne pojawienie się na skalę międzynarodową takich taktyk jest zarazem oznaką niepodważalnej hegemonii Stanów Zjednoczonych, jak i ich ideologicznej słabości wobec zamętu panującego po ciemnej stronie kapitalistycznej globalizacji.

Bogdan Grzeloński
Wizyta Władysława Sikorskiego w Ottawie

Artykuł przedstawia szczegółowo cele, przebieg i rezultaty pierwszej oficjalnej wizyty premiera rządu polskiego generała Władysława Sikorskiego w Ottawie, 3-5 kwietnia 1941 r. Zasadniczy cel tej wizyty wynikał z planu Sikorskiego powiększenia polskich sił zbrojnych w Anglii. Dlatego udając się do Kanady, zabiegał on o zwerbowanie ochotników spośród Polonii. O ile rząd kanadyjski przychylił się do zamierzenia Sikorskiego i pozwolił mu otworzyć punkt werbunkowy (Windsor) i szkoleniowy (Owen Sound), o tyle Polonia pozostała obojętna. Nie myślała o tym, by służyć w wojsku polskim. Zgłosiło się zaledwie 200 ochotników. Niepowodzenie wizyty Sikorskiego wynikało z jego słabej orientacji w nastrojach wśród Polonii. Sikorski nie był zorientowany także w możliwościach rządu kanadyjskiego wzmacniania pozycji Polski wśród sił sprzymierzonych. Od jesieni 1939 r. Ottawa szła po linii nakreślanej przez Londyn.

RECENZJE

Robert Piętek 
John K. Thornton, Warfare in Atlantic Africa, 1500-1800. ]Charakter działań zbrojnych na Wybrzeżu Atlantyckim Afryki, 1500-1800]

Ernest Wyciszkiewicz 
Eric Shiraev, Vladislav Zubok, Anti-Americanism in Russia: From Stalin to Putin [Antyamerykanizm w Rosji: od Stalina do Putina] 

Krzysztof Bałon 
Maciej Perkowski, Samostanowienie narodów w prawie międzynarodowym 

Henryk Sokalski 
Marrack Goulding, Peacemonger [Komiwojażer pokoju]

Jerzy Tomaszewski
Александр Исаевич Солженицын, [Aleksandr Isajewicz Sołżenicyn], Двести лет вместе. Часть II, [Dwieście lat razem. Część II]

DYSKUSJA REDAKCYJNA

Placówka Dyplomatyczna 

KRONIKA DYPLOMATYCZNA