• Wersja dla niedowidzących
  • wersja mobilna
  • e-Księgarnia
  • RSS
  • Dołącz do nas na Facebook
  • Dołącz do nas na Twitter
  • Dołącz do nas na Flickr
  • Oglądaj nas na YouTube
  • Dołącz do nas na Instagram
  • PISM English version
  • ПИМД Российская версия
Strona główna > Wydarzenia > Konferencje > Beyond the Diplomacy – Polish and Chilean diplomats’ attempts to save Jews from Holocaust

Beyond the Diplomacy – Polish and Chilean diplomats’ attempts to save Jews from Holocaust

font lower
font default
font bigger
podziel się:
facebook
twitter
gogole+
linkedin

 


logo


Beyond the Diplomacy – Polish and Chilean diplomats’ attempts to save Jews from Holocaust

 

Podczas II wojny światowej rząd chilijski objął reprezentację interesów Polski we Włoszech i w Rumunii. Samuel del Campo, dyplomata w poselstwie chilijskim w Bukareszcie w latach 1941–1943, ratował życie polskich Żydów, wydając im m.in. chilijskie paszporty. W Szwajcarii tzw. grupa berneńska, kierowana przez polskiego posła Aleksandra Ładosia, podrabiała paszporty państw latynoamerykańskich (głównie Paragwaju) w celu umożliwienia Żydom wyjazdu.

O tych wydarzeniach rozmawiali uczestnicy debaty zorganizowanej 5 grudnia 2018 r. przez  PISM i Ambasadę Chile w Polsce. O działaniach chilijskich w Rumunii opowiedział Jorge Schindler del Solar – kierownik wydziału politycznego Ambasady Chile w Hiszpanii i autor książki Más allá de la diplomacia: la inédita historia de Samuel del Campo („Więcej niż dyplomacja. Nieznana historia Samuela del Campo”). Działalność grupy berneńskiej i stan badań na jej temat przedstawił Jakub Kumoch – ambasador RP w Szwajcarii.

Jorge Schindler del Solar położył nacisk na bezinteresowne zaangażowanie dyplomatów chilijskich Miguela Angela Rivery i Samuela del Campo na rzecz ratowania polskich Żydów przewożonych do Rumunii w celu ich dalszej eksterminacji. Del Campo miał podkreślać, że ważna jest nie odmienność religijna (sam był katolikiem), ale odpowiedzialność za Polaków w związku z reprezentowaniem interesów ich państwa w Rumunii. Schindler podkreślił również, że del Campo odkrył, jaki będzie los Żydów wywożonych do Naddniestrza, zwrócił bowiem uwagę na to, że odbywali oni podróż w nieludzkich warunkach w wagonach bydlęcych. Zdaniem Schindlera del Campo miał jako pierwszy użyć określenia „getto”, opisując sytuację Żydów w Rumunii w notatce do MSZ. Według badań Jorge Schindlera chilijskie paszporty wydawane przez del Campo pomogły w uratowaniu ok. 1200 osób. W wyniku nacisków Niemiec, mających silne wpływy polityczne i ekonomiczne w Chile, obydwaj dyplomaci zmuszeni byli zakończyć swoją misję. Del Campo spędził ostatnie lata życia w Paryżu, a jego dokonania wyszły na jaw w ostatnich latach.

Ambasador Chile w Polsce Julio Bravo Yubini uzupełnił wypowiedź Schindlera, przypominając, że podczas II wojny światowej Chile reprezentowało interesy polskie również we Włoszech i chilijska ambasada wydawała paszporty Polakom zagrożonym represjami lub nędzą.

Ambasador Jakub Kumoch przedstawił historię grupy berneńskiej kierowanej przez Aleksandra Ładosia. Poza nim w jej skład wchodziło dwóch polskich dyplomatów i trzech działaczy żydowskich. Fałszowali oni paszporty państw latynoamerykańskich w celu umożliwienia Żydom ucieczki z okupowanej Polski. Akcję koordynował polski konsul Konstanty Rokicki. Szacuje się, że wydano ok. 1050 takich paszportów, co pozwoliło uratować ponad 2 tys. osób. Rząd RP na uchodźstwie dowiedział się o tych działaniach dopiero w 1943 r., jednak dał przyzwolenie na ich kontynuację. Również państwa, których paszporty fałszowano, po uzyskaniu wiedzy na ten temat legalizowały te dokumenty. Ambasador Kumoch pokazał przykłady dokumentów i historii ocalonych Żydów i ich potomków. Przedstawił m.in. protokół przesłuchania Juliusza Kühla przez szwajcarską policję w sprawie podrabiania dokumentów, który wskazywał wyraźnie na kluczową rolę Rokickiego w koordynowaniu akcji.

Podczas dyskusji padła uwaga, że wspomniani dyplomaci łamali prawo, by ratować ludzkie życie. Ambasador Kumoch stanowczo stwierdził, że po latach dyplomata będzie rozliczany z tego, jak postępował jako człowiek, a nie z wykonywania instrukcji. Zwrócił jednocześnie uwagę na szczególne doświadczenie życiowe wspomnianych bohaterów, którzy, zanim zostali dyplomatami, przez wiele lat działali w konspiracji niepodległościowej i byli przyzwyczajeni do łamania prawa jako metody realizacji szczytnych celów.

Debata była częścią obchodów przypadającej w 2019 r. setnej rocznicy nawiązania stosunków dyplomatycznych między Polską i Chile.

Przyg. Maciej Pawłowski 

Relacje medialne:



 
Portal PISM wykorzystuje pliki cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich zapis lub wykorzystanie.
Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.
Akceptuję politykę prywatności portalu. zamknij