• Wersja dla niedowidzących
  • wersja mobilna
  • e-Księgarnia
  • RSS
  • Dołącz do nas na Facebook
  • Dołącz do nas na Twitter
  • Dołącz do nas na Flickr
  • Oglądaj nas na YouTube
  • Dołącz do nas na Instagram
  • PISM English version
  • ПИМД Российская версия
Strona główna > Publikacje > Biuletyn PISM > Stosunki polsko-hiszpańskie w Unii Europejskiej

Stosunki polsko-hiszpańskie w Unii Europejskiej

font lower
font default
font bigger
podziel się:
facebook
twitter
gogole+
linkedin

 

03 marca 2005
Beata Wojna
nr 18 (263)

Po 1989 r. doszło do intensyfikacji stosunków polsko-hiszpańskich. Podpisany w 1992 r. Traktat o przyjaźŸni i współpracy wyznaczył ogólne ramy stosunków politycznych i współpracy na różnych płaszczyznach, m.in. wojskowej, gospodarczej, finansowej. Jego postanowienia zostały rozwinięte w póŸniejszych porozumieniach o charakterze sektorowym. Do wzmocnienia współpracy politycznej doszło w okresie rządów premiera J.M. Aznara (1996-–2004). Ustanowione wówczas regularne spotkania ministrów spraw zagranicznych oraz coroczne spotkania dwustronne na szczeblu szefów rządów doprowadziły do instytucjonalizacji wzajemnych stosunków. Czynnikami sprzyjającymi współpracy było wspólne stanowisko obu państw w prawie Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy oraz interwencji w Iraku, a także ich udział w misji stabilizacyjnej. Po objęciu rządów przez J.L. Zapatero nastąpiła reorientacja hiszpańskiej polityki zagranicznej, która polegała między innymi na odstąpieniu od œścisłej współpracy ze Stanami Zjednoczonymi. Wyeliminowano w ten sposób ważny obszar w dialogu polsko-hiszpańskim, w którym USA odgrywały rolę czynnika zbliżającego oba państwa. W rezultacie w pierwszych miesiącach po zmianie rządu w Hiszpanii doszło do osłabienia wzajemnych relacji.
Obecnie obserwujemy intensyfikację kontaktów politycznych. Jest to wynikiem wzrostu znaczenia zagadnień związanych z integracją obu państw w UE dla stosunków bilateralnych. Podczas drugiego szczytu polsko-hiszpańskiego z udziałem premierów, który odbył się 9 lutego 2005 r., głównymi tematami rozmów były sprawy UE, m.in. NPF i polityka zewnętrzna.
Współpraca w Unii Europejskiej. Interesy Polski i Hiszpanii kolidują ze sobą w zakresie negocjowanej obecnie NPF. Różnice stanowisk szczególnie wyraŸnie uwidaczniają się na forum tzw. grupy przyjaciół polityki spójnośœci. Celem trzynastu tworzących ją państw jest utrzymanie zarówno wydatków budżetowych Unii na poziomie 1,14% DNB, jak i priorytetu polityki spójnośœci. Hiszpania wkrótce utraci status największego beneficjanta funduszu spójnoœci i funduszów strukturalnych na rzecz nowych państw UE, zwłaszcza Polski. Dąży więc do uzyskania możliwie łagodnych dla siebie rozwiązań przejœściowych, nawet kosztem nowo przyjętych członków. Oba państwa, mimo zgody co do zasad, na jakich powinna opierać się polityka spójnośœci, są zatem potencjalnymi rywalami.
Różnice stanowisk Polski i Hiszpanii dotyczą także podziału śœrodków finansowych w europejskiej polityce sąsiedztwa. Wynikają one z odmiennych preferencji obu państw w polityce zewnętrznej UE. O ile Hiszpania opowiada się za wzmacnianiem współpracy z państwami basenu Morza ŚŒródziemnego, o tyle w interesie Polski leży większe zaangażowanie w Europie Wschodniej.
Jako państwa graniczne UE, Polska i Hiszpania są szczególnie zainteresowane wzmacnianiem jej zewnętrznych granic. Wiąże się to z działaniami na rzecz ograniczenia nielegalnej migracji w ramach tworzonego obszaru wolnoœści, bezpieczeństwa i sprawiedliwoœci UE. Kwestia ta przyczyni się najprawdopodobniej do szybkiego wdrożenia porozumienia dwustronnego z 2000 r. o współpracy w zwalczaniu przestępczośœci zorganizowanej. Warto wspomnieć, że Hiszpania popiera starania Polski o umieszczenia na jej terytorium Europejskiej Agencji ds. Zarządzania Zewnętrznymi Granicami Unii.
Członkostwo w UE sprzyja rozwojowi wymiany handlowej. Od kilku lat widoczna jest tendencja do jej systematycznego wzrostu, mimo utrzymującego się ujemnego dla Polski salda obrotów wzajemnych. Z państw członkowskich UE, Hiszpania w 2003 r. była ósmym partnerem handlowym Polski, a Polska największym partnerem Hiszpanii w Europie ŚŒrodkowej. Ze stopniowym rozwojem wymiany handlowej kontrastuje niewielkie zainteresowanie hiszpańskich przedsiębiorców inwestycjami w regionie, wynikające prawdopodobnie z ich tradycyjnego zaangażowania na rynku latynoamerykańskim. Inwestycje hiszpańskie stanowią zaledwie 0,8% łącznej wartośœci inwestycji zagranicznych w Polsce.
Dla Polski interesujące mogą być hiszpańskie dośœwiadczenia w wykorzystywaniu funduszy strukturalnych i funduszu spójnośœci. Od listopada 2004 r. rozwija się współpraca między ministerstwami infrastruktury obu państw finansowana z funduszu PHARE, w ramach której hiszpańscy specjaliśœci wspomagają polskie ministerstwo w przygotowaniach do zarządzania funduszami europejskimi.
Dla obu państw duże znaczenie ma współpraca wojskowa, zarówno o charakterze bilateralnym, jak i w NATO i UE. Współpraca bilateralna rozwija się na podstawie Porozumienia o współpracy w dziedzinie obronnośœci z 1994 r. oraz Porozumienia o współpracy w dziedzinie materiałów i sprzętu obronnego z 1999 r. Wprawdzie zaskakujące dla partnerów wycofanie wojsk hiszpańskich z Iraku przyczyniło się do zahamowania kooperacji, ale przygotowywane memorandum o współpracy przemysłów obronnych, które prawdopodobnie zostanie podpisane w pierwszej połowie 2005 r., œświadczy o stopniowej poprawie relacji między oboma państwami. Polsko-hiszpańskie współdziałanie w zakresie obronnośœci zwiększa możliwośœci uczestniczenia przedsiębiorstw z obu państw w przyszłych projektach realizowanych w ramach europejskiej współpracy w dziedzinie uzbrojenia. Współpraca  Polski i Hiszpanii w sprawie obsadzania najważniejszych stanowisk w działającej od stycznia 2005 r. Europejskiej Agencji Obrony może mieć duże znaczenie dla procesu tworzenia tej nowej instytucji.

 

Perspektywy. Prawdopodobnie sprawa NPF zdominuje w ciągu najbliższych kilkunastu miesięcy polsko-hiszpańskie stosunki polityczne. Rozbieżnośœci w interesach mogą doprowadzić do napięcia w relacjach dwustronnych, stanowiącego zresztą czasem element negocjacyjnej strategii.
Nie należy się także spodziewać, że stosunki polityczne między Polską a Hiszpanią powrócą do intensywnoœści z czasów przed zmianą hiszpańskiego rządu. Współpraca z Francją i Niemcami uważana jest przez premiera Zapatero za główny czynnik ułatwiający realizację hiszpańskich interesów w UE. Polska jest zatem partnerem ważnym, ale nie najważniejszym.
W dłuższym okresie wzrost znaczenia zagadnień europejskich w stosunkach dwustronnych będzie sprzyjał współpracy polsko-hiszpańskiej, a nawet ją wymuszał. Podobny status Hiszpanii i Polski, wynikający z tego, że należą do grupy największych i najbardziej zaludnionych państw UE, sprawia, że ich stanowiska mogą być decydujące w procesie podejmowania unijnych decyzji. Zainteresowanie obu partnerów europejską polityką sąsiedztwa, rozwojem obszaru wolnośœci, bezpieczeństwa i sprawiedliwoœści UE, współpracą przemysłów obronnych oraz wzrostem wymiany handlowej kryje w sobie duże możliwośœci. Konieczne więc będzie utrzymywanie częstych kontaktów. Bilateralne i trójstronne spotkania są w UE tradycją i stanowią skuteczny mechanizm współpracy. Dwustronne spotkania ministrów spraw zagranicznych i coroczne spotkania premierów Polski i Hiszpanii przekształcą się zatem najprawdopodobniej w mechanizmy służące negocjowaniu interesów obu partnerów w UE.

263
263 (333 KB)

 


 
Portal PISM wykorzystuje pliki cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich zapis lub wykorzystanie.
Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.
Akceptuję politykę prywatności portalu. zamknij