• Wersja dla niedowidzących
  • wersja mobilna
  • e-Księgarnia
  • RSS
  • Dołącz do nas na Facebook
  • Dołącz do nas na Twitter
  • Dołącz do nas na Flickr
  • Oglądaj nas na YouTube
  • Dołącz do nas na Instagram
  • PISM English version
  • ПИМД Российская версия
Strona główna > Publikacje > Biuletyn PISM

Biuletyn PISM

font lower
font default
font bigger
podziel się:
facebook
twitter
gogole+
linkedin

 

Redakcja: Sławomir Dębski (dyrektor PISM), Bartosz Wiśniewski (kierownik BBA), Rafał Tarnogórski (redaktor prowadzący), Katarzyna Staniewska (sekretarz redakcji), Karolina Borońska-Hryniewiecka, Anna Maria Dyner, Aleksandra Gawlikowska-Fyk, Sebastian Płóciennik, Patrycja Sasnal, Justyna Szczudlik, Marcin Terlikowski, Tomasz Żornaczuk



 
30 grudnia 2014
nr 125 (1237)
Finansowanie mechanizmu inwestycyjnego Junckera – lepiej dmuchać na zimne

Plan pobudzenia inwestycji, zaproponowany przez Jeana-Claude’a Junckera, może stanowić rozwiązanie problemów wynikających z przedłużającej się stagnacji w UE. Kontrowersje budzi jednak sposób finansowania instrumentu inwestycyjnego – poprzez zabezpieczenia w unijnym budżecie. Dla Polski stwarza on ryzyko ograniczenia napływu środków w ramach funduszy unijnych.


Patryk Toporowski
18 grudnia 2014
nr 124 (1236)
Rosyjski „czarny wtorek”: konsekwencje gospodarcze i polityczne

Dramatyczny krach rubla wydaje się wskazywać, że zbliża się koniec rosyjskiego modelu wzrostu gospodarczego, opartego na wysokich dochodach z ropy i gazu. Decyzje banku centralnego o znaczącym podwyższeniu stopy procentowej zahamują rozwój gospodarczy i pogłębią recesję w 2015 r. Kryzys walutowy ma też oddźwięk polityczny, wzmacniając konflikty w łonie elit rządzących Rosją i przyczyniając się do odrodzenia opozycji systemowej. W nadchodzącym roku Kreml zapewne raczej skupi się na umacnianiu władzy niż na rozwiązywaniu strukturalnych problemów gospodarczych.


Stanislav Secrieru, Sebastian Płóciennik
15 grudnia 2014
nr 123 (1235)
Komisja Junckera: ku lepszemu sprawowaniu rządów w Unii Europejskiej

W ciągu najbliższych pięciu lat nowa Komisja Europejska będzie musiała odnieść się do kilku kluczowych kwestii, takich jak ożywienie ospałej europejskiej gospodarki, powstrzymanie brytyjskiego wyjścia z Unii, przywrócenie społecznego zaufania do instytucji unijnych, a także stworzenie strategicznej wizji Europy w świecie. Do osiągnięcia tych celów niezbędna jest poprawa ogólnej jakości rządzenia w UE. Można jej dokonać bez reformy obowiązujących traktatów. W rzeczywistości, w samym tylko obszarze aktywności Komisji istnieje duże pole manewru. W interesie Polski, jako państwa wspierającego metodę wspólnotową, leży wsparcie Komisji w tych działaniach.


Karolina Borońska-Hryniewiecka
12 grudnia 2014
nr 122 (1234)
Chiny i Europa Środkowo-Wschodnia: w poszukiwaniu nowych możliwości rozwoju

W przeddzień trzeciego szczytu Chin i Europy Środkowo-Wschodniej w Belgradzie obie strony utrzymują ze sobą intensywne relacje. EŚW nie jest już na obrzeżach chińskiej polityki zagranicznej, jednak rezultaty gospodarcze w postaci wzrostu chińskiego importu i nowych chińskich inwestycji, szczególnie w krajach UE, nie są zadowalające. Stosunki z EŚW nie są dla Chin łatwe ze względu na heterogeniczność tego regionu, różne systemy prawne i oczekiwania państw. Polska, jako gospodarz europejskiej części mechanizmu inwestycyjnego oraz stowarzyszenia izb handlowych w ramach współpracy Chiny–EŚW, powinna je wykorzystać w celu przyciągnięcia chińskich inwestorów, wyjaśnienia swoich obaw i przedstawienia oczekiwań.


Justyna Szczudlik-Tatar
25 listopada 2014
nr 121 (1233)
Osłabienie Partnerstwa Wschodniego? Konsekwencje zmiany władzy w instytucjach UE dla polityki sąsiedztwa

Nowo powołana Komisja Europejska oraz Wysoka Przedstawiciel ds. Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa planują rewizję polityki sąsiedztwa. Konsekwencją dla Partnerstwa Wschodniego (PW) może być wzmocnienie konkretnej współpracy projektowej, ale jednocześnie też osłabienie zaangażowania politycznego instytucji unijnych wobec wschodnich partnerów. Oznacza to przede wszystkim ryzyko odejścia od założeń polityki Partnerstwa, takich jak wsparcie procesu transformacji demokratycznej i przybliżanie tych państw do Unii. Aby wzmocnić PW, Polska powinna egzekwować realizację zobowiązań UE przyjętych na szczycie w Wilnie w 2013 r. oraz dążyć do zwiększenia koordynacji pomocy unijnej z międzynarodowymi instytucjami finansowymi.


Elżbieta Kaca
24 listopada 2014
Capitalising on Turkey’s Slight Shift towards the EU
Zapraszamy do lektury anglojęzycznego biuletynu pt. Capitalising on Turkey’s Slight Shift towards the EU autorstwa Pinar Elman.
18 listopada 2014
nr 120 (1232)
W obliczu zimy – ukraińska strategia przetrwania

Trzecia wojna gazowa między Ukrainą a Rosją jest tylko jednym z czynników wpływających na trudną sytuację ukraińskiego sektora energetycznego. Ta zima może okazać się jedną z najcięższych dla Ukrainy – aby wyjść z niej obronną ręką, konieczne będą znaczne poświęcenia w zakresie finansów, koordynacji międzysektorowej i współpracy społeczeństwa. Wyzwaniem jest nie tylko przetrwanie sezonu grzewczego 2014/2015, ale również zagwarantowanie, że taka sytuacja nie powtórzy się w następnych latach. Unia Europejska pomoże Ukrainie pod warunkiem, że Kijów zobowiąże się do przestrzegania europejskich reguł.


Andrij Czubyk, Zuzanna Nowak
14 listopada 2014
nr 119 (1231)
Gruzińskie Marzenie w kryzysie: Wolni Demokraci przechodzą do opozycji

Protestując przeciw kontrowersyjnym aresztowaniom urzędników gruzińskiego resortu obrony, z koalicji wyszła prozachodnia partia Wolni Demokraci Iraklego Alasanii. Jego alarmujące wypowiedzi o zagrożeniu dla integracji euroatlantyckiej uderzają w wizerunek Gruzji. Nie oznacza to końca procesu zbliżenia Tbilisi z Unią Europejską i NATO, zachodni partnerzy powinni jednak uzależnić formę dalszej współpracy z Gruzją od wyjaśnienia zakulisowych uwarunkowań obecnego konfliktu. Jest to ważne i dla gruzińskiej demokracji, i dla wiarygodności rządu w Tbilisi jako sojusznika NATO i partnera Unii.


Konrad Zasztowt
12 listopada 2014
nr 118 (1230)
Zaostrzenie polityki USA wobec Węgier: sygnał dla UE i V4

Stany Zjednoczone od dawna krytykowały reformy konstytucyjne i strukturalne wprowadzane na Węgrzech przez rząd Viktora Orbána. Jednakże narastające napięcia z jesieni br. w stosunkach między obydwoma krajami wpisują się nie tylko w amerykańskie obawy o przestrzeganie standardów demokracji, ale również w szczególny kontekst geopolityczny, związany z konfliktem ukraińsko-rosyjskim i unijnymi sankcjami nałożonymi na Moskwę. Zaostrzenie strategii wobec Budapesztu powinno być także traktowane jako sygnał dla nowej Komisji Europejskiej oraz zapowiedź większego niż do tej pory zainteresowania innymi państwami Europy Środkowej.


Dariusz Kałan
07 listopada 2014
nr 117 (1229)
Wybory i geopolityka: nowe uwarunkowania stosunków rumuńsko-rosyjskich

Dobiega końca dziesięcioletnia prezydentura Traiana Băsescu, a wraz z nią – trudna kohabitacja premiera i prezydenta Rumunii, nierzadko rzutująca na politykę zagraniczną państwa. Dzięki temu rumuńska polityka wschodnia może zyskać bardziej regionalny wymiar, zmienią się też prawdopodobnie relacje na linii Bukareszt–Moskwa. Wpływ na to będzie miał również rozwój wydarzeń w najbliższym sąsiedztwie. Brak silnych współzależności gospodarczych między Rumunią a Rosją sprawia, że stosunki między obydwoma państwami są kształtowane głównie przez rolę Rumunii w polityce bezpieczeństwa USA oraz specjalne związki Bukaresztu z Kiszyniowem. Jednakże od aneksji Krymu, kiedy to Rosja de facto uzyskała bezpośrednią granicę morską z Rumunią, coraz wyraźniej zarysowują się nowe punkty zapalne. Bardziej pragmatyczne i strategiczne podejście Bukaresztu może przyczynić się do intensyfikacji jego współpracy z Warszawą we wschodnim sąsiedztwie. 


Anita Sobják, Piotr Szymański
04 listopada 2014
nr 116 (1228)
Gry albańsko-serbskie – czy mogą zwyciężyć obie strony?

Wstrzymany dialog Belgradu i Prisztiny, przerwany mecz piłki nożnej między Serbią a Albanią oraz odłożona wizyta w Belgradzie albańskiego premiera Ediego Ramy – wszystko to przyczynia się do pogorszenia i tak trudnych stosunków albańsko-serbskich. Ze względu na ambicje Serbii, Albanii i Kosowa związane z przystąpieniem do Unii Europejskiej, współpraca regionalna między tymi krajami musi zostać usprawniona, a wyraźny komunikat ze spotkania dwóch premierów w listopadzie pomógłby przestawić proces pojednania na właściwe tory.


Tomasz Żornaczuk
31 października 2014
nr 115 (1227)
Jak wyjść z cienia Rosji? Przypadek Mołdawii

Poza zdolnością do prezentowania swojej siły militarnej i gospodarczej, Rosja dysponuje jeszcze jednym, mniej znanym narzędziem presji na „bliską zagranicę” – zazwyczaj niewidocznym, ale wyczuwalnym. Przykład Mołdawii dowodzi, że padający na sąsiadów cień Moskwy oznacza korumpowanie elit i wpływanie poprzez propagandę na społeczeństwo, co ma zatrzymać proces budowania państwa. Wobec tych działań Rosji Unia Europejska powinna wzmocnić swoją politykę sąsiedztwa w dziedzinach bezpieczeństwa i komunikacji społecznej. Dla Mołdawii natomiast konieczne jest zapewnienie rygorystycznej kontroli finansowania partii politycznych, zwiększenie przejrzystości rynku mediów oraz przygotowanie strategii integracji mniejszości narodowych.


Stanislav Secrieru
29 października 2014
nr 114 (1226)
Burza w szklance wody? Europejska debata o ISDS w TTIP

Po wprowadzeniu traktatu lizbońskiego kwestie handlu i inwestycji krajów członkowskich UE znalazły się w gestii Komisji Europejskiej. Podczas negocjowania największej w historii umowy handlowej – Transatlantyckiego Partnerstwa na rzecz Handlu i Inwestycji (TTIP) z USA – Bruksela musi uporać się z kontrowersjami wokół jednego z rozdziałów tego porozumienia, dotyczącego mechanizmu rozstrzygania sporów między inwestorami a państwem (ISDS). Polska, ze względu na już obowiązujący dwustronny traktat inwestycyjny z USA, zajmuje w tej sprawie inne stanowisko niż wiele dużych państw członkowskich, które chciałyby wykluczenia ISDS z TTIP.


Maya Rostowska
23 października 2014
nr 113 (1225)
Co po wyborach na Ukrainie: reformy czy powrót oligarchów?
Na wschodzie kraju trwa wojna, a sytuacja gospodarcza się pogarsza – w takich warunkach 26 października przeprowadzone zostaną na Ukrainie przedterminowe wybory parlamentarne. Do nowej Rady Najwyższej wejdzie zapewne 6–8 ugrupowań, a największe poparcie uzyska Blok Petra Poroszenki, co umożliwi mu sformowanie koalicji rządowej. Wybór partnerów koalicyjnych wskaże na priorytety prezydenta w polityce wewnętrznej i zagranicznej. Współpraca z partiami Front Ludowy i Samopomoc będzie oznaczać kierunek reformistyczny i proeuropejski, a z Silną Ukrainą Serhija Tihipki – faktyczny powrót do czasów sprzed Majdanu. Unia Europejska powinna utrzymać swoją politykę wobec Ukrainy, ale poziom wsparcia finansowego uzależnić od działań nowego rządu w Kijowie. 

Jewgen Worobiow, Piotr Kościński
13 października 2014
nr 112 (1224)
Paradoks stabilnego dostawcy: Norwegia w gazowej strategii Unii Europejskiej

W związku z ryzykiem zmniejszenia dopływu rosyjskiego gazu do Unii Europejskiej na znaczeniu zyskują dostawy od jej drugiego eksportera – zintegrowanej z nią gospodarczo Norwegii. Choć sprzyja to doraźnemu zwiększeniu bezpieczeństwa energetycznego Europy, wskutek uwarunkowań wewnętrznych gaz norweski nie może w pełni zastąpić rosyjskiego. W perspektywie długoterminowej to, czy Norwegia pozostanie stabilnym dostawcą, będzie zależało m.in. od odkrycia nowych złóż. Dlatego zacieśniając współpracę energetyczną, UE i Norwegia powinny przygotowywać się na różne scenariusze rozwoju wydarzeń.


Lidia Puka
10 października 2014
nr 111 (1223)
Rosja demonstruje siłę także na Wschodzie

Na terenie Wschodniego Okręgu Wojskowego zakończyły się największe tegoroczne ćwiczenia armii rosyjskiej „Wschód 2014”. Manewry miały sprawdzić gotowość sił zbrojnych i administracji cywilnej do działania podczas ewentualnego konfliktu z Chinami i Japonią, które przez Rosję postrzegane są jako główne potencjalne zagrożenia na wschodnim kierunku strategicznym. Ćwiczenia z jednej strony ukazały rosnące zdolności bojowe sił zbrojnych FR, z drugiej jednak obnażyły luki w systemie obronnym na peryferiach państwa.


Anna Maria Dyner
07 października 2014
nr 110 (1222)
Zagraniczni bojownicy w Syrii i Iraku: skala problemu i zagrożenie dla Europy

Europejczycy stanowią mniej więcej jedną piątą ogółu tzw. zagranicznych bojowników walczących w Syrii i Iraku po stronie radykalnych, uznawanych za terrorystyczne organizacji islamistycznych. Część z nich może powrócić do Europy, aby prowadzić działalność terrorystyczną. Aby zmniejszyć ryzyko ataków przygotowywanych przez weteranów wojen na Bliskim Wschodzie, instytucje odpowiadające za bezpieczeństwo w Europie powinny jak najszybciej nasilić działania antyterrorystyczne o charakterze prewencyjnym oraz zacieśnić współpracę wywiadowczą z państwami Bliskiego Wschodu i Zatoki Perskiej, które są zagrożone podobnymi atakami. Niezbędne jest też szkolenie syryjskich rebeliantów pod kątem wywiadowczym i pozyskiwanie od nich informacji o europejskich islamistach walczących w Syrii i Iraku.


Kacper Rękawek
03 października 2014
nr 109 (1221)
Czy droga do „Noworosji” prowadzi przez Naddniestrze?

Gdy na wschodniej Ukrainie trwają walki, wzrastają napięcia na granicy z Naddniestrzem – separatystycznym regionem Mołdawii. Jednak po obu stronach tej granicy, wprawdzie nieszczelnej, lecz przynoszącej wzajemne korzyści, wskutek tragicznych starć w Odessie 2 maja br. zasiane zostało ziarno nieufności. „Noworosyjska” narracja i polityka Kremla sprawiły, że w regionie znów zapanował niepokój. Dlatego nie można wykluczyć pojawienia się nowej strefy walk w Europie, czy to w rezultacie rozgrywek geopolitycznych, czy przypadkowego wybuchu lokalnych napięć. Czarnemu scenariuszowi zapobiec może staranny monitoring granicy, zwłaszcza w okresie poprzedzającym wybory w Mołdawii i na Ukrainie (także podczas samego głosowania), a także działania zwiększające koszty strategicznego użycia sił zbrojnych.


Anita Sobják
30 września 2014
nr 108 (1220)
Powyborczy kryzys ostrzeżeniem dla Afganistanu i NATO

Chociaż wybory prezydenckie w Afganistanie nie zostały rozstrzygnięte w sposób demokratyczny, udało się utworzyć rząd jedności narodowej i uniknąć otwartej wojny o władzę. Kryzys powinien jednak stanowić ostrzeżenie przed nawrotem etnicznego konfliktu na pełną skalę. Dlatego w ramach nowej misji NATO konieczne będzie udzielenie Afganistanowi wsparcia w zbudowaniu trwałej struktury władzy, dostosowanej do afgańskich realiów.


Wojciech Lorenz, Marcin Andrzej Piotrowski
29 września 2014
nr 107 (1219)
Państwo Islamskie a Al-Kaida: dwa różne zagrożenia

Państwo Islamskie, związane w przeszłości z Al-Kaidą, skutecznie destabilizuje Bliski Wschód i zagraża kolejnym państwom regionu, co czyni z niego jedno z największych niebezpieczeństw dla współczesnego ładu międzynarodowego. Al-Kaida, choć znacznie mniej liczna niż Państwo Islamskie, pozostaje jednak dla Zachodu głównym zagrożeniem o charakterze terrorystycznym. Chcąc wpłynąć na sytuację wewnętrzną Iraku i Syrii, międzynarodowa koalicja do walki z Państwem Islamskim będzie zmuszona do działań wymierzonych w oba ugrupowania. Nie powinna jednak koncentrować się na nalotach swoich sił powietrznych na bliskowschodnich dżihadystów, lecz na działaniach politycznych w Iraku oraz na pomocy dla rebeliantów w Syrii. 


Kacper Rękawek
26 września 2014
nr 106 (1218)
Szczyt klimatyczny w Nowym Jorku: impuls dla globalnych negocjacji klimatycznych

Specjalny szczyt klimatyczny Narodów Zjednoczonych zorganizowany przez Ban Ki-moona miał na celu ponowne zaapelowanie do przywódców państw o zawarcie w 2015 r. ambitnego porozumienia klimatycznego. Na spotkaniu w Nowym Jorku deklaracje zobowiązań poszczególnych państw były wstrzemięźliwe, pojawiły się jednak nowe obietnice w zakresie finansowego wsparcia ochrony klimatu. Coraz aktywniej w działania klimatyczne włączają się natomiast przedstawiciele biznesu i miast, o czym świadczą ich inicjatywy przedstawione na spotkaniu w Nowym Jorku. Wzrost zainteresowania polityków oraz innych środowisk powinien pozytywnie wpłynąć na perspektywy zawarcia globalnego porozumienia klimatycznego.


Artur Gradziuk
16 września 2014
nr 105 (1217)
Niepewna przyszłość brytyjskiego arsenału nuklearnego w kontekście referendum w Szkocji

Wygrana zwolenników szkockiej niepodległości w nadchodzącym referendum postawiłaby rząd w Londynie przed problemem przeniesienia arsenału nuklearnego poza terytorium Szkocji. Pomimo licznych komplikacji Wielka Brytania będzie najprawdopodobniej dążyła nie tylko do zachowania, ale również do zmodernizowania swojego potencjału jądrowego, zwłaszcza wobec narastających napięć w relacjach między NATO a Rosją.


Artur Kacprzyk
15 września 2014
nr 104 (1216)
Szansa na nowe otwarcie w relacjach rumuńsko-ukraińskich

Dotychczas stosunki rumuńsko-ukraińskie były zdominowane przez konflikty, które utrudniały rozwój efektywnej współpracy, opartej na zaufaniu. Wojna tocząca się na terytorium największego sąsiada Rumunii uwypukliła nie tylko szansę, lecz także konieczność przebudowy wzajemnych relacji i poszerzenia ich zakresu. Trzema głównymi wymiarami tej współpracy powinny być: bezpieczeństwo regionu, europejskie aspiracje Ukrainy i niezbędne dla niej reformy. We wszystkich tych obszarach Polska może nie tylko służyć jako przykład do naśladowania, ale też stać się najważniejszym partnerem obu państw.


Anita Sobják
10 września 2014
nr 103 (1215)
Mieć czy być: unijne sankcje wobec Rosji jako dylemat V4

Kryzys na wschodzie Ukrainy nie zmienił percepcji Czech, Słowacji i Węgier, które swoje relacje z Rosją nadal definiują głównie przez pryzmat współpracy gospodarczo-energetycznej, a nie „twardego bezpieczeństwa”. Dlatego też ze względu na spodziewane straty finansowe i polityczne kraje te z dużą ostrożnością podchodzą do zaostrzania unijnych sankcji wobec Moskwy. Z jednej strony wynika to z uzasadnionej obawy, że z powodu bliskich stosunków handlowych z Rosją jej kontrsankcje najbardziej uderzą właśnie we wschodnią flankę Unii Europejskiej. Z drugiej strony świadczy to jednak o krótkowzroczności środkowoeuropejskich elit, które zdają się nie dostrzegać wagi konfliktu ukraińsko-rosyjskiego i związanego z nim bezpośredniego zagrożenia dla bezpieczeństwa regionu.


Dariusz Kałan
03 września 2014
nr 102 (1214)
Możliwości wsparcia Ukrainy wobec rosyjskiej agresji

Natężenie rosyjskich działań na Ukrainie budzi obawy, że celem wspierającej separatystów Rosji może być stwarzanie nowych faktów dokonanych poprzez opanowywanie kolejnych obszarów wschodniej i południowej Ukrainy. W odpowiedzi państwa NATO i UE powinny wyjść poza doraźne reagowanie na rosyjską agresję. Wojskowe i polityczne wsparcie połączone z wiarygodnym ekonomicznym naciskiem na Rosję ze strony Zachodu zniechęci Rosję do poszerzania obszaru konfliktu na Ukrainie.


Jacek Durkalec, Maria Radziejowska
01 września 2014
nr 101 (1213)
Gruziński dylemat: polityka „grubej kreski” czy rozliczenie win poprzedniej władzy

Postawienie przez gruzińską prokuraturę zarzutów byłemu prezydentowi Micheilowi Saakaszwilemu budzi niepokój w Unii Europejskiej i USA, gdzie jest on uznawany za autora antykorupcyjnej reformy w Gruzji. Jednak w kraju postrzega się go jako polityka autorytarnego, a rozliczenie naruszeń prawa z czasów jego prezydentury to główne hasło rządów koalicji Gruzińskie Marzenie. UE powinna wspierać reformę wymiaru sprawiedliwości w Gruzji oraz uzależniać od jej rzetelnej implementacji swoje polityczne i gospodarcze wsparcie dla władz w Tbilisi. Należy dążyć do pełnej niezależności prokuratury i sądów od władzy wykonawczej.


Maria Radziejowska, Konrad Zasztowt
25 sierpnia 2014
nr 100 (1212)
Polacy o bezpieczeństwie energetycznym i energii jądrowej w kontekście kryzysu na Ukrainie

Narastający konflikt na wschodzie Ukrainy sprawia, że coraz więcej Polaków zaczyna się obawiać o bezpieczeństwo militarne i gospodarcze własnego państwa. Na znaczeniu zyskują działania wzmacniające niezależność energetyczną kraju, przede wszystkim rozwijanie odnawialnych źródeł energii i wykorzystanie energii jądrowej. Pomysł budowy siłowni atomowej w Polsce cieszy się poparciem ponad połowy społeczeństwa (64%). Zarysowuje się przy tym podział na województwa wschodnie, bardzo zainteresowane rozwojem energetyki jądrowej, i zachodnie, których mieszkańcy przejawiają więcej sceptycyzmu i obaw.


Jarosław Ćwiek-Karpowicz
20 sierpnia 2014
nr 99 (1211)
Fundamentaliści islamscy za reżimem wojskowym? Paradoks partii Al-Nour

Al-Nour jest ostatnią w pełni tolerowaną partią islamistyczną w Egipcie. Jej polityczna elastyczność i oportunizm – widoczne m.in. w poparciu dla wojskowego zamachu stanu z 2013 r. – przyczyniły się do znaczącego spadku popularności. Jednak ani ewentualna porażka wyborcza w 2014 r., ani nawet delegalizacja tej nieliberalnej partii o ambiwalentnym stosunku do demokracji i praw człowieka nie zostaną uznane za sukces Egiptu, którego rząd metodami administracyjnymi ogranicza liczbę uczestników procesu politycznego. UE powinna naciskać na zmiany w ordynacji wyborczej, które pozwoliłyby przeciwstawić się tej tendencji.


Kacper Rękawek
18 sierpnia 2014
nr 98 (1210)
Wprowadzenie euro sposobem na zwiększenie bezpieczeństwa Litwy

Litwa, w wyniku restrykcyjnej polityki monetarnej i oszczędnościowego podejścia do finansów publicznych, otrzymała ostateczną zgodę Rady Unii Europejskiej na wprowadzenie euro od stycznia 2015 r. Tym samym będzie ostatnim spośród państw bałtyckich, które przyjmie wspólną walutę. Ma to nie tylko podnieść poziom bezpieczeństwa gospodarczego, ale także wzmocnić pozycję Litwy jako partnera handlowego, szczególnie w obliczu zaostrzającej się konfrontacji UE z Rosją. Konflikt ukraińsko-rosyjski, zmieniając warunki współpracy gospodarczej w regionie, wymusił próbę uniezależnienia się od niestabilnego rosyjskiego partnera, co wywarło znaczący wpływ na centrolewicowy rząd, wcześniej sceptyczny wobec szybkiej implementacji euro.


Kinga Dudzińska
13 sierpnia 2014
nr 97 (1209)
Łamanie traktatu INF przez Rosję: konsekwencje dla NATO

Łamanie przez Rosję traktatu dotyczącego całkowitej likwidacji pocisków rakietowych krótkiego i średniego zasięgu (INF) może mieć poważne wojskowe i polityczne następstwa dla europejskiego bezpieczeństwa. W najbliższym czasie członkowie Sojuszu powinni domagać się od Rosji wyjaśnienia stawianych jej zarzutów, a jednocześnie wypracowywać możliwe środki wzmocnienia potencjału odstraszania i obrony Sojuszu na wypadek, gdyby Rosja zaczęła wprowadzać do uzbrojenia niezgodne z traktatem rakiety.


Jacek Durkalec
12 sierpnia 2014
nr 96 (1208)
Wybór nowego metropolity Ukrainy a groźba nasilenia konfliktu religijnego

Przed wyborem nowego zwierzchnika Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego nasilają się spory wśród ukraińskich prawosławnych. Wobec rosyjskiej agresji wielu z nich – zwłaszcza związanych z nieuznawanym przez inne Kościoły prawosławne Patriarchatem Kijowskim – chce zjednoczenia i utworzenia Cerkwi autokefalicznej. Prawdopodobny wybór metropolity silnie zależnego od Moskwy może spotkać się z reakcją wspieranego przez władze państwowe Patriarchatu Kijowskiego, prowadzącą do utworzenia jednego i niezależnego kościoła prawosławnego. Pogłębi to konflikt między prawosławnymi, co w skrajnym wypadku może posłużyć za dogodny pretekst do rosyjskiej interwencji wojskowej.


Piotr Kościński
07 sierpnia 2014
nr 95 (1207)
Wieloletni program współpracy rozwojowej na lata 2016–2020: obopólne korzyści

Aby poprawić skuteczność polskiej pomocy i zwiększyć jej oddziaływanie, podczas opracowywania nowej strategii współpracy rozwojowej na lata 2016–2020 należy czerpać z doświadczeń realizacji obecnie obowiązującego programu. Ważne będzie bardziej precyzyjne określenie priorytetów geograficznych i tematycznych oraz wskazanie mierzalnych rezultatów udzielanego wsparcia. Jako dawca pomocy dostosowanej do faktycznych potrzeb krajów rozwijających się, Polska nie może jednak zapominać o własnych interesach, np. stwarzając warunki do większego włączenia biznesu w projekty pomocowe.


Patryk Kugiel
05 sierpnia 2014
nr 94 (1206)
Smok przyciąga świat: Chińska (Szanghajska) Pilotażowa Strefa Wolnego Handlu i szanse polskiego biznesu
Utworzenie w ubiegłym roku Chińskiej (Szanghajskiej) Pilotażowej Strefy Wolnego Handlu (China [Shanghai] Pilot Free Trade Zone – CSP FTZ) jest uznawane za jeden z głównych elementów reform rynkowych wprowadzanych przez nowe chińskie władze. W Strefie zostaną przetestowane rozwiązania mające w większym stopniu otworzyć chińską gospodarkę na świat oraz przyczynić się do zmiany proeksportowego modelu ekonomicznego kraju i przestawienia na konsumpcję wewnętrzną. Polskie firmy, szczególnie z branży spożywczej i dóbr luksusowych, jak również polski rząd powinni uważnie śledzić rozwój Strefy, która nie tyko może mieć atrakcyjne propozycje biznesowe, lecz także być probierzem zmian w chińskiej gospodarce w najbliższych latach.

Damian Wnukowski
01 sierpnia 2014
nr 93 (1205)
Negocjacje umowy o regionalnym partnerstwie gospodarczym jako kolejna próba azjatyckiej integracji
Od maja 2013 r. ASEAN i sześć państw Azji i Pacyfiku negocjują porozumienie o regionalnym kompleksowym partnerstwie gospodarczym. Celem są: poprawa warunków i wzrost handlu i inwestycji, rozwiązanie problemu dużej liczby umów o wolnym handlu (FTA), opartych na różnych zasadach i poziomach liberalizacji, oraz skonsolidowanie umów dwustronnych zawartych przez ASEAN. RCEP stworzy jeden z największych obszarów gospodarczych. Skutkiem może być koncentracja państw Azji Wschodniej na relacjach w regionie. Unia powinna rozważyć powrót do negocjacji FTA z całym ASEAN, z myślą o zapewnieniu lepszego dostępu do azjatyckiego rynku.

Justyna Szczudlik-Tatar
29 lipca 2014
nr 92 (1204)
Czy prezydencja Włoch w Radzie UE może przynieść Europie kolejne „odrodzenie”?
Prezydencja Włoch skupiona jest na przesłaniu odnowy Unii i ożywienia gospodarczego. Choć rola prezydencji rotacyjnej po wejściu w życie traktatu z Lizbony została zmniejszona, Włochy mają szansę odcisnąć swoje piętno na funkcjonowaniu UE w okresie przejściowym, na początku nowej kadencji. Zależy to jednak od sprawnego zrównoważenia ograniczeń wynikających z trudności gospodarczych oraz sposobu sprawowania mandatu prezydencji.

Ryszarda Formuszewicz
25 lipca 2014
nr 91 (1203)
,,Szanse 50–50”? Perspektywy rozmów nuklearnych z Iranem

Skomplikowane kwestie techniczne uniemożliwiły podpisanie w zakładanym terminie porozumienia nuklearnego Iranu z grupą P5+1 (członkami RB ONZ i Niemcami). Wydłużenie czasu potrzebnego na negocjacje o kolejne cztery miesiące wciąż daje szansę na zawarcie kompromisu w spornych kwestiach. Podpisanie kompleksowego porozumienia w listopadzie 2014 r. świadczyłoby o zmianie podejścia Teheranu do żądań społeczności międzynarodowej dotyczących jego programu nuklearnego. Takie porozumienie nie będzie jednak automatycznie równoznaczne z normalizacją stosunków Iranu z Zachodem, a także nie przyczyni się do poprawy sytuacji w regionie. 


Marcin Andrzej Piotrowski
16 lipca 2014
nr 90 (1202)
Rosyjskie ćwiczenia wojskowe – przesłanie dla przeciwników i sojuszników
W ciągu ostatnich kilku miesięcy rosyjskie siły zbrojne przeprowadziły szereg manewrów na terenie całego kraju, testując wszystkie rodzaje wojsk. Był to nie tylko sprawdzian przechodzącej reformy rosyjskiej armii, ale przede wszystkim pokaz potencjału militarnego Rosji. Narzędzia wojskowe stają się coraz ważniejszym elementem rosyjskiej polityki zagranicznej, zwłaszcza w regionie poradzieckim, uznawanym przez Moskwę za wyłączną strefę wpływów. Państwa NATO powinny się też spodziewać kolejnych naruszeń wód terytorialnych i przestrzeni powietrznej, testujących gotowość oraz luki sojuszniczych systemów obronnych. 

Anna Maria Dyner
10 lipca 2014
nr 89 (1201)
Tarcza samurajów: rozwój systemu obrony przeciwrakietowej Japonii

Obrona przeciwrakietowa Japonii powstała jako odpowiedź na bezpośrednie zagrożenie z Korei Północnej, jednak na dłuższą metę ma być przygotowana na rosnące zagrożenie ze strony Chin, dysponujących arsenałem pocisków balistycznych i samosterujących. Japonia rozwija swoje zdolności przeciwrakietowe w ścisłej współpracy wojskowej i przemysłowej z USA. Podejmując bardziej aktywną politykę bezpieczeństwa i zmieniając zasady eksportu broni, Japonia staje się atrakcyjnym partnerem dla NATO i Australii, również w zakresie rozwijania zdolności do obrony przeciwrakietowej.


Marcin Andrzej Piotrowski
09 lipca 2014
nr 88 (1200)
Reforma samorządowa na Ukrainie

Rada Najwyższa Ukrainy rozpoczęła 3 lipca debatę nad projektem zmiany konstytucji, wprowadzającym decentralizację władzy. Prezydent Petro Poroszenko, przedstawiając ten projekt, podkreślił znaczenie decentralizacji dla przywrócenia pokoju na wschodzie kraju. Zwrócił też uwagę, że język ukraiński pozostanie jedynym państwowym, jednak władze regionalne i lokalne będą miały prawo nadać specjalny status językowi rosyjskiemu i innym językom mniejszości narodowych. W związku z sytuacją w Donbasie reforma samorządowa stała się projektem nie tylko modernizującym państwo, ale też politycznym.


Adriana Skorupska
03 lipca 2014
nr 87 (1199)
W cieniu Rosji? Energetyka jądrowa na Ukrainie

Dyskusja o zależności ukraińskiej energetyki od Rosji sprowadza się ostatnio do kwestii gazowych. Równie newralgiczny i narażony na zewnętrzne naciski jest jednak ukraiński sektor jądrowy. Z przyczyn historycznych i technologicznych Ukraina jest i będzie zmuszona współpracować w tej dziedzinie z Rosją, ale Kijów może przejąć inicjatywę i wyjść z cienia Rosji dzięki konsekwentnej realizacji swojej strategii jądrowej i zacieśnieniu stosunków z zachodnimi partnerami. Wsparcie Ukrainy w rozwoju energetyki jądrowej byłoby korzystne dla bezpieczeństwa energetycznego Europy i Polski.


Zuzanna Nowak
02 lipca 2014
nr 86 (1198)
Zmiany w Europie Wschodniej a polityczne i gospodarcze perspektywy dla Białorusi

Ostatnie wydarzenia w Europie Wschodniej – przemiany na Ukrainie, aneksja Krymu przez Rosję, a także utworzenie Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej – mają istotne znaczenie dla Białorusi. Ze względu na silne powiązania polityczne, militarne i gospodarcze ze wschodnim sąsiadem białoruskie władze pozostaną wobec niego lojalne, choć równocześnie będą szukały dróg porozumienia z Unią Europejską, o czym może świadczyć zwolnienie jednego z więźniów politycznych Alesia Bialackiego. UE, choć jest skoncentrowana na Ukrainie, powinna wypracować nowy model technicznych relacji z Białorusią, uwzględniający zarówno kwestię ochrony praw człowieka, jak i współpracę gospodarczą i regionalną. 

Publikacja finansowana ze środków funduszy norweskich i funduszy EOG, pochodzących z Islandii, Liechtensteinu i Norwegii, oraz środków krajowych (projekt „W poszukiwaniu polskiej i norweskiej wizji integracji regionalnej w Europie Wschodniej” koordynowany przez Collegium Civitas we współpracy z PISM i NUPI).


Anna Maria Dyner
01 lipca 2014
nr 85 (1197)
Umowa stowarzyszeniowa Ukrainy i UE – kolejne kroki

Podczas szczytu Unii Europejskiej w Brukseli 27 czerwca przedstawiciele Ukrainy i UE podpisali handlową część umowy stowarzyszeniowej. Po ratyfikacji umowy przez Radę Najwyższą Ukraina, w zamian za dostęp do rynków UE, rozpocznie wdrażanie unijnych regulacji. Można się spodziewać wzrostu eksportu ukraińskiego na rynek unijny i zmniejszenia deficytu w handlu z UE. Porozumienie to zapewne nie zrekompensuje w całości strat poniesionych przez Kijów w związku z restrykcjami rosyjskimi, ale pozwoli na zmniejszenie zależności Ukrainy od rosyjskiego rynku.


Jewgen Worobiow, Piotr Kościński
30 czerwca 2014
nr 84 (1196)
Finlandia bliżej NATO

Nowym premierem Finlandii został Alexander Stubb, zwolennik przystąpienia kraju do NATO. Wizja członkostwa jest wciąż odległa z powodu sprzeciwu opinii publicznej i możliwej negatywnej reakcji Rosji. Finlandia może jednak rozwinąć współpracę z NATO do tego stopnia, że będzie w stanie nie tylko szybko przystąpić do Sojuszu, ale także przyjąć znaczące wsparcie militarne w sytuacji zagrożenia.


Wojciech Lorenz
27 czerwca 2014
nr 83 (1195)
Trzy sprawdziany dla umowy stowarzyszeniowej między UE a Mołdawią

27 czerwca br. Mołdawia podpisała umowę stowarzyszeniową z Unią Europejską. Jej wdrożeniu zagrażają jednak trzy czynniki: naciski ze strony Rosji, wyniki rozpisanych na listopad wyborów parlamentarnych i odmowa spełnienia warunków umowy przez Tyraspol. Aby pomóc koalicji proeuropejskiej w Kiszyniowie w sprostaniu tym wyzwaniom, Unia powinna dalej intensywnie wspierać politycznie Mołdawię, a także pomóc gospodarce tego kraju szybko dostosować się do wymogów umowy o pogłębionej i kompleksowej strefie wolnego handlu (DCFTA). UE i Kiszyniów powinny również wypracować elastyczną formułę pozwalającą Naddniestrzu na udział w DCFTA.


Stanislav Secrieru, Anita Sobják
26 czerwca 2014
nr 82 (1194)
Singapur – brama do Azji dla polskich firm

Singapur, najmniejszy kraj Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN), jest zarazem największym partnerem handlowym Polski w regionie, z perspektywą wzrostu eksportu. Strategiczne położenie, łatwość prowadzenia biznesu, stabilność polityczna i silne więzi z sąsiednimi gospodarkami czynią go doskonałym miejscem na regionalne centrum ekspansji gospodarczej. Polski rząd powinien rozważyć otworzenie tam specjalnej instytucji, czyli Domu Polskiego, oferującego kompleksowe i praktyczne wsparcie firmom planującym i zaczynającym działalność na rynkach regionalnych.


Patryk Kugiel
24 czerwca 2014
nr 81 (1193)
Scenariusze rozwoju kryzysu w Iraku

Od dwóch lat ekstremiści religijni z Islamskiego Państwa Iraku i Lewantu (IPIL) rozbudowują swoją siatkę w Syrii i Iraku. W zaskakującym tempie zdobywają kolejne irackie miasta. O ile całkowity rozpad państwa nie jest zbyt prawdopodobny, to w nieodległej przyszłości może powstać niezależny Kurdystan. W najbliższym czasie ani Iran, ani Stany Zjednoczone nie zdecydują się na bezpośrednią interwencję zbrojną w Iraku, choć będą szkolić siły władzy centralnej i doraźnie współpracować. Mimo iż wspólny wróg zjednoczył interesy wielu rywalizujących ze sobą państw, nie należy się spodziewać przekształcenia istniejących sojuszy.


Patrycja Sasnal
23 czerwca 2014
nr 80 (1192)
Gruzja a kryzys na Ukrainie: niebezpieczny zakręt na drodze do Unii Europejskiej i NATO

Kaukaz Południowy, podobnie jak Ukraina, jest celem agresywnej polityki Rosji, dążącej do podporządkowania sobie przestrzeni poradzieckiej. Aneksja Krymu i wsparcie dla separatyzmu w Donbasie pokazują, że coraz większą rolę w rosyjskiej polityce regionalnej odgrywają środki militarne i dywersja polityczna. Unia Europejska i NATO powinny zacieśniać więzi w sferze bezpieczeństwa z Gruzją, najbardziej zintegrowaną spośród państw regionu ze wspólnotą euroatlantycką. Potrzebne jest wsparcie rządu w Tbilisi w zakresie optymalizacji sił zbrojnych w obliczu asymetrycznych zagrożeń typu ukraińskiego.

Publikacja finansowana ze środków funduszy norweskich i funduszy EOG, pochodzących z Islandii, Liechtensteinu i Norwegii, oraz środków krajowych (projekt „W poszukiwaniu polskiej i norweskiej wizji integracji regionalnej w Europie Wschodniej" koordynowany przez Collegium Civitas we współpracy z PISM i NUPI).


Konrad Zasztowt
18 czerwca 2014
nr 79 (1191)
Gruzja po wyborach lokalnych – pierwszy krok w stronę samorządności

15 czerwca w Gruzji odbyły się wybory samorządowe według nowych zasad. Po raz pierwszy wybrano bezpośrednio merów miast i przewodniczących gmin. Choć reforma nie objęła na razie kluczowej kwestii systemu finansowania samorządów, jest jednak krokiem w dobrym kierunku. Jeśli się powiedzie, będzie mogła stanowić wzór dla innych państw Partnerstwa Wschodniego, w tym rozpoczynającej działania w tym zakresie Ukrainy. Unia Europejska oraz państwa członkowskie powinny wesprzeć Gruzję i inne kraje PW w procesie decentralizacji.


Adriana Skorupska, Konrad Zasztowt
17 czerwca 2014
nr 78 (1190)
Przyszłoroczne wybory w Afryce Zachodniej – ryzyko destabilizacji

W 2015 r. w trzech krajach Afryki Zachodniej pogrążonych w kryzysie politycznym (Nigerii, Wybrzeżu Kości Słoniowej i Burkina Faso) odbędą się wybory prezydenckie, których przebieg i wyniki mogą negatywnie wpływać na wewnętrzną stabilność tych państw. Unia Europejska musi być gotowa na eskalację konfliktów politycznych w regionie i na uruchomienie misji w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony. Ewentualny polski wkład w tego typu misje może bazować na doświadczeniach wojskowych z Afganistanu i Mali oraz politycznych – z dziedziny integracji i współpracy regionalnej Grupy Wyszehradzkiej.


Kacper Rękawek
16 czerwca 2014
nr 77 (1189)
Kryzys uchodźczy w Syrii a zasada solidarności UE

Już ponad 2,7 mln osób uciekło z pogrążonej w konflikcie Syrii do Jordanii, Libanu, Iraku, Turcji i Egiptu. Kraje te mają jednak ograniczone możliwości przyjęcia wszystkich uchodźców i zapewnienia im odpowiedniego poziomu ochrony. Unia Europejska tworzy różnorodne mechanizmy w celu podziału związanego z tym ciężaru, lecz są to tylko działania doraźne. Na posiedzeniu w dniach 26–27 czerwca Rada Europejska wyznaczy strategiczne kierunki dla wspólnej polityki wewnętrznej i sprawiedliwości, w tym polityki azylowej. W związku z utrzymującą się „introwersją polityczną” w UE nie należy się spodziewać, że solidarność z państwami trzecimi znajdzie się wysoko na liście priorytetów. Byłoby to jednak pożądane ze względu na starania UE w sprawie poszanowania prawa międzynarodowego poza jej granicami, jak również z uwagi na solidarność wewnątrz Unii. Te dwie kwestie są obecnie szczególnie istotne dla Polski.


Maria Radziejowska, Marta Stormowska
12 czerwca 2014
nr 76 (1188)
Polityka bezpieczeństwa państw bałtyckich a działania Rosji

Instrumentalne wykorzystywanie kwestii mniejszości rosyjskojęzycznych przez Moskwę podczas konfliktu ukraińskiego wyraźnie zaniepokoiło przede wszystkim Łotwę i Estonię, jednak to Litwa najaktywniej domagała się od NATO wzmocnienia gwarancji bezpieczeństwa regionalnego. Rosja zapewne zaostrzy relacje z państwami bałtyckimi, przede wszystkim z Litwą, kierując się zasadą „dziel i rządź”, ale jednocześnie będzie się starała utrzymać dotychczasowe wpływy polityczne i społeczno-gospodarcze. Polska powinna wspierać działania zwiększające poziom bezpieczeństwa i stabilność w regionie.


Kinga Dudzińska
11 czerwca 2014
nr 75 (1187)
Bałkański przystanek gazociągu South Stream

Postępowanie Komisji Europejskiej przeciwko Bułgarii w związku z naruszeniem prawa UE przy wyborze wykonawcy odcinka gazociągu South Stream pokazuje determinację instytucji unijnych we wdrażaniu polityki antymonopolowej i liberalizacji rynku energii. Jednakże, nawet jeśli Sofia – a także Belgrad – przesuną datę rozpoczęcia budowy, nie należy się spodziewać, że całkowicie zrezygnują z tego projektu. Również Komisja nie ma ani woli, ani instrumentów, aby zatrzymać budowę South Stream, ale może starać się zmienić warunki inwestycji, tak by była ona korzystna dla całej Unii.


Dariusz Kałan
11 czerwca 2014
How Well-founded Is Italy’s Restored Confidence?
Zapraszamy do lektury anglojęzycznego biuletynu pt. How Well-founded Is Italy’s Restored Confidence? autorstwa Ryszardy Formuszewicz.
06 czerwca 2014
nr 74 (1186)
Nowa inicjatywa Obamy szansą na wzmocnienie Polski i regionu

Nowa inicjatywa przedstawiona w Warszawie przez prezydenta USA Baracka Obamę daje szansę na wzmocnienie mechanizmów obrony terytorialnej Europy Środkowo-Wschodniej. Jednak by trwale zakotwiczyć siły USA w regionie, trzeba je włączyć w szerszą strategię poprawy stabilności partnerów i niektórych członków Sojuszu poprzez rozwijanie zdolności do reagowania na zagrożenia asymetryczne, w tym ze strony inspirowanych z zewnątrz separatystów.


Wojciech Lorenz, Marcin Andrzej Piotrowski
04 czerwca 2014
nr 73 (1185)
Prezydentura Poroszenki: nadzieja na Zachodzie, problemy na Wschodzie

4 czerwca nowo wybrany prezydent Ukrainy Petro Poroszenko złożył w Polsce wizytę i spotkał się z prezydentem USA Barackiem Obamą. Następnie udał się do Francji na obchody 70. rocznicy lądowania aliantów w Normandii. Pierwsze podróże nowego prezydenta wskazują na jego priorytety w polityce zagranicznej: będzie on dążył do umocnienia stosunków z USA i NATO oraz zabiegał o dalsze wsparcie polityczne i gospodarcze Unii Europejskiej. Wobec wciąż niestabilnej sytuacji na wschodzie Ukrainy oraz przenikania grup dywersyjnych z Rosji, państwa UE powinny przede wszystkim wesprzeć funkcjonowanie punktów ukraińskiej kontroli granicznej w tamtym regionie.


Jewgen Worobiow, Piotr Kościński
04 czerwca 2014
nr 72 (1184)
Wyzwania nowego rządu Serbii w związku z powodzią na Bałkanach

Plany nowego rządu zakładające szybką poprawę sytuacji gospodarczej Serbii zostały zachwiane przez katastrofalne powodzie, jakich kraj doświadczył w połowie maja. Władze zapowiadają odbudowę terenów dotkniętych kataklizmem, lecz konieczność przeznaczenia na to czasu i środków może zmniejszyć dynamikę reform i w konsekwencji pogorszyć wskaźniki makroekonomiczne. Unia Europejska powinna inwestować w transformację gospodarczą Serbii, by pomóc jej w utrzymaniu dobrego tempa integracji.


Tomasz Żornaczuk
30 maja 2014
nr 71 (1183)
Chińskie interesy we współpracy z Rosją

Ochłodzenie relacji Rosji z Zachodem sprzyja wzmocnieniu jej partnerstwa strategicznego z Chinami. Kontrakt gazowy oraz wcześniej zawarte umowy na dostawy ropy sprawią, że Rosja będzie głównym dostawcą surowców energetycznych do Chin. Ostatnie porozumienia przyczynią się do wzrostu eksportu chińskich towarów na rynek rosyjski oraz do współpracy w ważnych dla Chin dziedzinach (takich jak rozliczenia walutowe czy lotnictwo). Zbliżenie z Rosją może też pomóc w równoważeniu wpływów USA w regionie. UE powinna wzmacniać swoją pozycję w relacjach energetycznych z Rosją oraz śledzić (na obecnym etapie) rozwój nowych chińskich inicjatyw w dziedzinie bezpieczeństwa.


Artur Gradziuk
28 maja 2014
nr 70 (1182)
Operacja UE w Republice Środkowoafrykańskiej a polskie zaangażowanie w misje ekspedycyjne

Podczas gdy na Ukrainie trwa kryzys, stanowiący najważniejsze wyzwanie dla bezpieczeństwa Polski w ciągu ostatnich 25 lat, polscy żołnierze biorą udział w misji UE w Republice Środkowoafrykańskiej. Decyzja o wsparciu operacji EUFOR RCA może wydawać się nieracjonalna, świadczy jednak o tym, że zagrożenia dla Europy są wielowymiarowe i żaden kraj nie powinien koncentrować się wyłącznie na swoim najbliższym otoczeniu. Aby zachować wiarygodność w UE i NATO, Polska powinna kontynuować zaangażowanie w operacje ekspedycyjne, wypracowywać jego nowe formy oraz rozwijać politykę wobec regionów działań misji.


Maria Radziejowska, Marcin Terlikowski
27 maja 2014
nr 69 (1181)
Rosyjska strategia w Azji Centralnej po kryzysie ukraińskim

Rosja dąży do reintegracji politycznej państw poradzieckich Azji Centralnej. Kazachstan i Kirgistan starają się nie drażnić Kremla, okazując lojalistyczną postawę. Skłaniają się jednak tylko do integracji gospodarczej, wykluczając budowę ponadnarodowych struktur politycznych. Inne państwa regionu są jeszcze mniej zainteresowane zacieśnianiem więzi z Rosją. Agresywna taktyka Kremla wobec Ukrainy może więc zostać powtórzona także w Azji Centralnej. Unia Europejska, aby zapobiec destabilizacji regionu, powinna pogłębić dialog z lokalnymi rządami w sferze bezpieczeństwa. 


Konrad Zasztowt
26 maja 2014
nr 68 (1180)
Działania informacyjne na rzecz zbliżenia Ukrainy do UE

Euromajdan i przedłużający się kryzys na wschodzie Ukrainy doprowadziły z jednej strony do wzrostu poparcia Ukraińców dla Unii Europejskiej, z drugiej zaś pokazały, jak niebezpieczne może być zaniechanie polityki informacyjnej przez władze ukraińskie i UE. Przez 23 lata niepodległego państwa nie przywiązywano wagi do dialogu wewnątrz kraju. Znaczna część mieszkańców wschodniej Ukrainy uważa swoich rodaków z zachodu za faszystów i banderowców, a Unię postrzega jako zagrożenie dla własnej tradycji i wiary. Jednocześnie propaganda rosyjska, choć oparta na komunikatach niezgodnych z prawdą, jest bardzo skuteczna. Dlatego potrzebne są działania informacyjne zainicjowane przez UE, ale podejmowane we współpracy z partnerami ukraińskimi.

Publikacja finansowana ze środków funduszy norweskich i funduszy EOG, pochodzących z Islandii, Liechtensteinu i Norwegii, oraz środków krajowych (projekt „W poszukiwaniu polskiej i norweskiej wizji integracji regionalnej w Europie Wschodniej" koordynowany przez Collegium Civitas we współpracy z PISM i NUPI).


Adriana Skorupska
23 maja 2014
nr 67 (1179)
Koniec programu pomocowego Portugalii – dobry znak dla strefy euro?

Portugalia, jako trzecie państwo strefy euro, wyszła z trzyletniego programu ratunkowego. Międzynarodowe rynki finansowe mogą to odczytywać jako zapowiedź końca kłopotów gospodarczych eurostrefy. Stopniowej stabilizacji ekonomicznej towarzyszą głębokie reformy – wprowadzane są takie instrumenty zarządzania gospodarczego jak unia bankowa, pakt fiskalny i semestr europejski. Decyzja Portugalii jest korzystna dla zwolenników restrykcyjnej polityki fiskalnej, zwłaszcza Niemiec, gdyż wzmacnia ich argumenty na rzecz trudnych reform. Mimo że Polska nie ma tak poważnych problemów jak Portugalia, rząd RP powinien uwzględnić przypadek portugalskich reform w swoich planach konsolidacji budżetu.


Patryk Toporowski
22 maja 2014
nr 66 (1178)
Aneksja Krymu: korzyści i koszty Rosji

Aneksja Krymu będzie wymagała od Rosji znacznych nakładów finansowych na półwyspie i zmian m.in. w systemie zabezpieczeń socjalnych, szkolnictwa i opieki zdrowotnej. Korzyści takie jak oszczędności związane ze stacjonowaniem Floty Czarnomorskiej i żeglugą przez Cieśninę Kerczeńską, czy też uzyskanie dostępu do krymskiego szelfu morskiego, nie zrekompensują w pełni tych wydatków. Co więcej, koszty te będą dużym obciążeniem dla rosyjskiego budżetu w czasie nadchodzącego kryzysu gospodarczego.


Anna Maria Dyner
21 maja 2014
nr 65 (1177)
Represje wobec Bractwa Muzułmańskiego a wybory prezydenckie w Egipcie

Wybory prezydenckie w Egipcie 26 i 27 maja br. odbędą się po roku intensywnej polityki represjonowania opozycji, w tym najsilniejszej jej reprezentacji – Bractwa Muzułmańskiego. Antyopozycyjne działania władz egipskich przekraczają skalę podobnych represji w innych państwach autorytarnych, tj. Rosji czy Algierii, i świadczą o powrocie do autokratycznego systemu politycznego. Przyszły prezydent Egiptu, Abdel Fattah al-Sisi, wybierze scenariusz albo dalszej likwidacji Bractwa, albo ograniczonego dialogu z jego częścią. W pierwszym przypadku UE, we współpracy ze Stanami Zjednoczonymi, powinna nałożyć na Egipt odczuwalne sankcje w postaci embarga na broń i wstrzymania pomocy finansowej.


Kacper Rękawek, Patrycja Sasnal
20 maja 2014
nr 64 (1176)
Macedonia: od bałkańskiego prymusa do chorej demokracji

W nowym parlamencie Macedonii, który rozpoczął obrady 10 maja, nie zasiedli posłowie z największej partii opozycyjnej, a do bojkotu zaprzysiężenia prezydenta 12 maja dołączyła główna partia albańska z koalicji rządowej. To wynik zarówno oskarżeń o niedemokratyczne metody rządzenia, jak i braku kompromisu w szeregach władz. Coraz bardziej widoczna jest zależność między pogarszającym się stanem demokracji w Macedonii a blokowaniem jej integracji europejskiej w związku ze sporem z Grecją o nazwę państwa. UE powinna nasilić działania w celu przywrócenia Macedonii na drogę demokratycznych przemian.


Tomasz Żornaczuk
19 maja 2014
nr 63 (1175)
Ukraińska scena polityczna: między rosyjską interwencją a wyborami prezydenckimi

25 maja na Ukrainie odbędą się wybory prezydenckie. Największe szanse na zwycięstwo ma w nich Petro Poroszenko. Ze względu na konflikt na wschodzie kraju, wzniecony przez prorosyjskich „separatystów” w obwodach donieckim i ługańskim, ponad połowa tamtejszych uprawnionych może nie wziąć udziału w głosowaniu. Jednak zgodnie z ordynacją wyborczą nie podważy to jego wyników. Unia Europejska, po uznaniu prawomocności wyborów, powinna podpisać część handlową umowy stowarzyszeniowej z Ukrainą (DCFTA) i podjąć kolejne działania w celu wprowadzenia ruchu bezwizowego z tym państwem.


Jewgen Worobiow, Piotr Kościński
16 maja 2014
nr 62 (1174)
Zmęczenie lidera reform? Kontrowersyjne zmiany w systemie emerytalnym Niemiec

Niemiecki rząd zamierza powrócić do polityki wcześniejszych emerytur. Ta kosztowna i kontrowersyjna zmiana może negatywnie wpłynąć na finanse publiczne i krajowy rynek pracy, a ponadto osłabić motywację do trudnych reform w innych krajach strefy euro. Niemcy nie mają już ochoty być liderem liberalnych reform w UE. To niedobra wiadomość dla Polski, której zależy na bardziej otwartej gospodarce europejskiej.


Sebastian Płóciennik
15 maja 2014
nr 61 (1173)
Kampania wyborcza do Parlamentu Europejskiego: ku „europeizacji” wyborów?

28 kwietnia odbyła się pierwsza telewizyjna debata kandydatów na stanowisko przewodniczącego Komisji Europejskiej. Transmisja wyborczego pojedynku między kandydatami ma na celu zainteresowanie obywateli polityką europejską i zachęcenie ich do udziału w wyborach. Jednak wiele państw członkowskich sprzeciwia się pomysłowi „personalizacji” wyborów, dopatrując się w nim ograniczenia kompetencji Rady Europejskiej w zakresie nominowania kandydata na przewodniczącego Komisji. W nadchodzących dniach Polska powinna unikać otwartej krytyki tego pomysłu i skupić się na umocnieniu podstaw międzyinstytucjonalnej współpracy w tworzeniu wieloletniego programu prac Komisji Europejskiej.


Agata Gostyńska
14 maja 2014
nr 60 (1172)
Polityka zagraniczna Indii po wyborach: zmiana i kontynuacja

Wyniki wyborów parlamentarnych w Indiach zostaną ogłoszone 16 maja i mogą przynieść zmianę rządu, ale niewiele zmian w polityce zagranicznej kraju. Władzę obejmie prawdopodobnie Indyjska Partia Ludowa, która, choć wydaje się konfrontacyjna i kontrowersyjna w kwestiach zagranicznych (np. wobec Pakistanu), będzie musiała współpracować z sąsiadami i głównymi mocarstwami, aby przywrócić szybki wzrost gospodarczy. Bardziej prorynkowa polityka nowego rządu może też stwarzać nowe szanse dla UE i Polski na wzmocnienie kontaktów gospodarczych.


Patryk Kugiel
13 maja 2014
nr 59 (1171)
Obrona przeciwlotnicza i przeciwrakietowa Korei Południowej: poniżej potrzeb i możliwości

Korea Północna, wyposażona w artylerię, pociski balistyczne i drony, stanowi poważne zagrożenie dla Korei Południowej. Mimo to Seul, ze względu na chęć utrzymania dobrych stosunków z Chinami oraz z przyczyn historycznych, odmawia budowy w regionie zintegrowanego systemu obrony przeciwrakietowej wspólnie z Japonią i USA, mającego chronić zarówno terytoria tych krajów, jak i ulokowane tam amerykańskie bazy. Poszukuje też innych niż USA partnerów do utworzenia własnego systemu obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej.


Marcin Andrzej Piotrowski
09 maja 2014
nr 58 (1170)
Wybory prezydenckie na Litwie

11 maja br. na Litwie odbędą się wybory prezydenckie, które najprawdopodobniej przyniosą zwycięstwo obecnej prezydent Dalii Grybauskaitė. Jej reelekcja wzmocni dotychczasowy kierunek w polityce zagranicznej Litwy, przede wszystkim dążenie do integracji ze strefą euro i do zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego państwa. Ostatecznie też utwierdzi antyrosyjskie stanowisko litewskich władz, mimo pojawiającego się w ostatnich latach pragmatyzmu w relacjach z Rosją. Dotychczasowa niechęć prezydent Grybauskaitė do rozwiązania problemów litewskich Polaków nie rokuje rychłej poprawy stosunków z Polską.


Kinga Dudzińska
09 maja 2014
nr 57 (1169)
Optymalny bilans energetyczny dla UE

W związku z wydarzeniami na Ukrainie nastąpił powrót do dyskusji na temat bezpieczeństwa energetycznego Unii Europejskiej i zmniejszenia uzależnienia od zewnętrznych dostawców paliw i energii. Sprzyja to nowym inicjatywom na rzecz wzmocnienia polityki UE w tej dziedzinie. W dyskusji należy skupić się na optymalizacji miksu energetycznego Unii. Polska, która zaproponowała utworzenie unii energetycznej, powinna wzywać nie tylko do pełnego wykorzystania dostępnych w UE paliw kopalnych, lecz także do opracowania zróżnicowanej i zrównoważonej struktury bilansu energetycznego, uwzględniającej wszystkie źródła energii.


Aleksandra Gawlikowska-Fyk, Zuzanna Nowak
08 maja 2014
nr 56 (1168)
Pomoc dla społeczeństwa obywatelskiego w Tunezji po arabskiej wiośnie

Zainteresowanie Tunezją po arabskiej wiośnie oraz związany z tym napływ środków finansowych z zagranicy zostały dobrze przyjęte przez nowo utworzone organizacje pozarządowe. Niezależnie od pierwszych sukcesów procesu transformacji, zwłaszcza uchwalenia konstytucji, potrzebne jest dalsze wsparcie z zewnątrz. Polska powinna uwzględnić Tunezję jako kraj priorytetowy w programie współpracy rozwojowej na lata 2016–2019. Nawet niewielkie środki finansowe wystarczą do realizowania odpowiednio przygotowanych projektów w zakresie doradztwa eksperckiego czy wymiany doświadczeń.


Kinga Brudzińska
07 maja 2014
nr 55 (1167)
Poprawa efektywności energetycznej – wyzwanie dla ukraińskiej gospodarki

Utrzymanie integralności terytorialnej i zapewnienie stabilności finansowej stały się priorytetem władz Ukrainy. Jednak na dłuższą metę głównym zadaniem w procesie modernizacji kraju jest poprawa efektywności energetycznej gospodarki. Zmniejszy to zależność Ukrainy od dostaw rosyjskiego gazu, zwiększy jej konkurencyjność, polepszy sytuację budżetową, wpłynie na zrównoważony rozwój kraju i skuteczniejszą ochronę środowiska. W tych działaniach Ukrainę powinna wspierać Unia Europejska, gdyż przyczynią się one do wzmocnienia także jej bezpieczeństwa energetycznego.


Damian Wnukowski
06 maja 2014
nr 54 (1166)
Indie wobec kryzysu na Ukrainie: obserwacja i wyczekiwanie

Chociaż Indie przyjęły wyczekującą postawę wobec kryzysu na Ukrainie, można zauważyć, że ich ocena wydarzeń jest zbliżona do rosyjskiej. Politykę Indii wobec Ukrainy warunkują nie tylko ich bliskie relacje z Rosją, ale też – w większym stopniu – ich stosunki z Zachodem, nacechowane różnicami w podejściu ideologicznym i strategicznym. Aby przeciągnąć Indie na swoją stronę, USA i UE powinny wykazać więcej zrozumienia dla indyjskich oczekiwań, wzmocnić dialog strategiczny oraz wyjaśniać, które działania Rosji i w jaki sposób mogą zagrażać także interesom i bezpieczeństwu Indii.


Patryk Kugiel
05 maja 2014
nr 53 (1165)
Bezrobocie młodych a kampania wyborcza do Parlamentu Europejskiego

Podczas wyborów do Parlamentu Europejskiego coraz bardziej istotne stają się kwestie społeczne, zwłaszcza bezrobocie wśród młodzieży. Uwidacznia ono bowiem różnice gospodarcze między państwami i zagraża unijnym regułom swobodnego przepływu osób. Podczas gdy państwa członkowskie nie dostrzegają bezrobocia młodych jako problemu europejskiego, instytucje UE, zwłaszcza Komisja Europejska, zwiększają swój wpływ na regulacje krajowych rynków pracy. Również Parlament Europejski dąży do odgrywania coraz ważniejszej roli w kształtowaniu unijnej polityki zatrudnienia. Deklaracje wyborcze kandydatów na eurodeputowanych mogą przełożyć się na przesunięcia wydatków UE podczas przeglądu unijnego budżetu w 2016 r. Polska powinna ponownie podkreślić pozytywny wpływ funduszy strukturalnych na zatrudnienie młodzieży.


Patryk Toporowski
30 kwietnia 2014
nr 52 (1164)
Energia w TTIP: wsparcie dla bezpieczeństwa energetycznego UE

Po wydarzeniach na Ukrainie bezpieczeństwo energetyczne stało się priorytetem Unii Europejskiej. Umowa o handlu i inwestycjach między UE a USA (TTIP) może ułatwić eksport amerykańskiego gazu i ropy naftowej do Europy, a tym samym zmniejszyć zależność UE od Rosji. Energia powinna zatem stać się ważną kwestią podczas negocjacji umowy, lecz nie kosztem ustępstw w innych istotnych dla Unii dziedzinach. Ponieważ uzgodnienie warunków TTIP nie przyniesie natychmiastowych efektów, UE powinna podejmować również inne działania w celu zwiększenia swojego bezpieczeństwa energetycznego.


Maya Rostowska
29 kwietnia 2014
nr 51 (1163)
Niemiecki model zatrudnienia – wnioski dla Polski i Unii Europejskiej

Fala strajków, która przetoczyła się wczesną wiosną przez Niemcy, wzbudziła nadzieje na odbudowanie pozycji związków zawodowych, niegdyś podstawy społecznej gospodarki rynkowej. W rzeczywistości związki zawodowe znajdują się dziś w klinczu między firmami, które wolą negocjować płace bezpośrednio ze swoimi załogami, a państwem, które właśnie wprowadza płacę minimalną. Ten nowy model relacji przemysłowych ma spore szanse na sukces, zaś Niemcy będą się starały go upowszechnić w Unii Europejskiej.


Sebastian Płóciennik
28 kwietnia 2014
nr 50 (1162)
Stosunki Polska–Korea Południowa: nowe ścieżki współpracy

Polska coraz bardziej angażuje się w Azji, a jednym z priorytetowych kierunków jej polityki zagranicznej w tym regionie jest Korea Południowa. Choć relacje polsko-koreańskie mają krótką historię, od ubiegłego roku są określane mianem strategicznego partnerstwa. Główne cele Polski to wzrost eksportu do Korei i pozyskiwanie koreańskich inwestycji. Aby to osiągnąć, Polska powinna wdrożyć znowelizowane prawo o strefach ekonomicznych oraz wykorzystać umowę o wolnym handlu między UE a Koreą. Nowy format relacji może także pogłębić współpracę w rozwiązywaniu problemu Korei Północnej oraz przyczynić się do promowania polskich doświadczeń związanych z pojednaniem, docenianych w Seulu.


Justyna Szczudlik-Tatar, Piotr Mejssner
25 kwietnia 2014
nr 47 (1159)
Tworzenie niefunkcjonalnego państwa: rosyjska destabilizacja wschodniej Ukrainy

Mieszkańcy wschodniej Ukrainy są coraz bardziej nieufni wobec nowych władz w Kijowie, głównie ze względu na obawy o własne bezpieczeństwo oraz stabilność polityczną i gospodarczą regionu. Wykorzystując tę sytuację, Rosja dąży do eskalacji konfliktów między grupami lojalnymi wobec rządu w Kijowie a prorosyjskimi demonstrantami na wschodniej Ukrainie. Konflikt zbrojny między ukraińskimi siłami bezpieczeństwa a rosyjskimi jednostkami działającymi w formule paramilitarnej i ich ukraińskimi zwolennikami niesie ryzyko zakłócenia wyborów prezydenckich, zaplanowanych na 25 maja br. Wymaga to od UE większej pomocy w celu zapewnienia uczciwego przeprowadzenia wyborów i ustalenia ich wyniku.


Jewgen Worobiow
24 kwietnia 2014
nr 49 (1161)
Kosowo: nowy sąd, stare oskarżenia

Deklaracja prezydent Kosowa Atifete Jahjagi z 11 kwietnia br. o potrzebie powołania specjalnego sądu w celu zbadania nielegalnych działań Wyzwoleńczej Armii Kosowa (UÇK) jest odzwierciedleniem wzmożonej dyskusji w UE na ten temat. Ponadto zbiega się w czasie z kampanią przed planowanymi na wrzesień wyborami do parlamentu w Prisztinie i z finalizacją prac Międzynarodowego Trybunału Karnego dla byłej Jugosławii. Pomimo trudności, procesy dotyczące rozliczenia zbrodni popełnionych podczas konfliktu na Bałkanach przyczyniają się do stabilizacji politycznej regionu i jego ściślejszej integracji z UE. Wyjaśnienie domniemanej działalności kryminalnej UÇK jest warunkiem ukształtowania trwałych rządów prawa w Kosowie. 


Maria Radziejowska, Tomasz Żornaczuk
22 kwietnia 2014
nr 48 (1160)
Umowa o wolnym handlu między UE a Gruzją: szansa dla polsko-gruzińskich relacji gospodarczych

Podpisanie w czerwcu br. oraz wdrożenie umowy o pogłębionej i kompleksowej strefie wolnego handlu (DCFTA) między UE a Gruzją stworzy sprzyjające warunki do rozwoju polskiego eksportu i inwestycji. Wskutek współpracy gospodarczej z państwami Unii wzmocni się gruzińska gospodarka. Polska nie jest obecnie istotnym partnerem gospodarczym Gruzji, lecz może się to zmienić dzięki DCFTA. Rządy obu państw powinny zachęcać polskie przedsiębiorstwa do większej aktywności na rynku gruzińskim, a także zapewniać im wszechstronne wsparcie i dostęp do niezbędnych informacji.


Damian Wnukowski, Konrad Zasztowt
17 kwietnia 2014
nr 46 (1158)
Zmiany we współpracy rozwojowej UE: skutki dla Polski

Współpraca na rzecz rozwoju jest jednym z głównych narzędzi stosunków zewnętrznych Unii Europejskiej. UE, która w nowej perspektywie finansowej przeznaczyła prawie 80 mld euro na pomoc rozwojową, pozostanie jednym z największych dawców pomocy. Jednak ze względu na zmianę globalnych uwarunkowań przesuną się jej priorytety – będzie się nadal koncentrować na eliminacji ubóstwa w polityce rozwojowej, ale większy nacisk położy na ochronę klimatu i wspieranie demokracji. Pokrywa się to z priorytetami Polski oraz daje szansę na dalsze wzmocnienie i rozwój krajowej polityki rozwojowej.


Patryk Kugiel
15 kwietnia 2014
nr 45 (1157)
Konsekwencje zerwania współpracy w przemyśle zbrojeniowym dla Rosji i Ukrainy

W związku z aneksją Krymu rząd w Kijowie zerwał współpracę zbrojeniową z Rosją. Oznacza to, że większość ukraińskich firm tego sektora zaprzestała realizowania rosyjskich kontraktów. Decyzja ta będzie miała poważne konsekwencje zarówno dla ukraińskiego kompleksu zbrojeniowego, jak i dla rosyjskiej armii, wciąż uzależnionej od dostaw niektórych rodzajów sprzętu i od serwisu. Ukraińskie przedsiębiorstwa zbrojeniowe i Rosja mogą jednak podtrzymać tę współpracę dzięki Białorusi, której znaczenie dla obu stron wówczas wzrośnie.


Anna Maria Dyner
11 kwietnia 2014
nr 44 (1156)
Czy Naddniestrze będzie drugim Krymem?

Na drodze ku stowarzyszeniu z Unią Europejską Mołdawia znajduje się dziś tam, gdzie przed szczytem w Wilnie była Ukraina – jest narażona na destabilizację, zarówno z przyczyn wewnętrznych, jak i zewnętrznych. Gdy Tyraspol odwołał następną rundę rozmów pokojowych w formacie 5+2 (Mołdawia, Naddniestrze, OBWE, Rosja, Ukraina, UE i USA), zaplanowaną na 10–11 kwietnia, stało się jasne, że głównym zagrożeniem dla stowarzyszenia jest „odmrożenie” konfliktu w Naddniestrzu. Zanim dojdzie w czerwcu do podpisania umowy stowarzyszeniowej, Moskwa może wywołać incydenty w tym regionie, a także zastosować naciski dyplomatyczne, by nakłonić Mołdawię do federalizacji. W ostateczności może też powtórzyć scenariusz krymski.


Anita Sobják
10 kwietnia 2014
nr 43 (1155)
Déjà vu po węgiersku: kolejne cztery lata dla Orbána

Prawicowy Fidesz nie tylko po raz drugi z rzędu wygrał wybory parlamentarne na Węgrzech, lecz również ponownie zdobył większość konstytucyjną. Wpływ na to miała zarówno umiejętna polityka informacyjna, jak i słabość opozycji oraz osobista popularność premiera Viktora Orbána. Jego zwycięstwo pozwoli na dalszą konsolidację władzy w kraju i kontynuację pragmatycznej polityki zagranicznej. Dla Polski oznacza to utrzymanie obecnej dynamiki prac Grupy Wyszehradzkiej, ale też stanowi wyzwanie dla polityki europejskiej i wschodniej.


Dariusz Kałan
08 kwietnia 2014
nr 42 (1154)
Wybory prezydenckie w Afganistanie w 2014 r.: zapowiedź zmian?

Pierwsza tura afgańskich wyborów prezydenckich, przeprowadzona 5 kwietnia 2014 r., ma zasadnicze znaczenie dla przyszłości tego kraju i perspektyw dalszej pomocy Zachodu. Ostateczny wynik spodziewanej drugiej tury wyborów zakończy 12-letnie rządy Hamida Karzaja, hamujące rozwój kraju i sprzyjające ruchowi oporu talibów. Głównymi problemami Afganistanu pozostaną zagrożenie bezpieczeństwa i zależność od pomocy gospodarczej Zachodu. Uznanie legitymacji następcy Karzaja przez większość głosujących Afgańczyków będzie istotne dla Zachodu podczas podejmowania koniecznych decyzji strategicznych. Kraje NATO powinny zachować dystans do kandydatów i wspierać proces wyborów, przygotowując się do nowej misji po 2014 r.


Marcin Andrzej Piotrowski
04 kwietnia 2014
nr 41 (1153)
Rynek gazu na Ukrainie: główne wyzwania i możliwe działania UE

W ostatnich dniach dwukrotnie podniesiono cenę rosyjskiego gazu dla Ukrainy, co prowadzi do wznowienia dyskusji o stanie ukraińskiego sektora gazowego i możliwości uregulowania należności wobec Gazpromu. Niewypłacalność Kijowa najbardziej zagraża kontynuacji rosyjskich dostaw, a stawką jest tu bezpieczeństwo energetyczne nie tylko samej Ukrainy, lecz także Unii Europejskiej, ponieważ przez to państwo przesyłana jest ponad połowa rosyjskiego gazu. Unia może zminimalizować ryzyko kryzysu tranzytowego, oferując ukraińskim władzom warunkową pomoc finansową – w tym na modernizację gazownictwa – oraz promując alternatywne źródła dostaw.


Kinga Dudzińska, Aleksandra Gawlikowska-Fyk
28 marca 2014
nr 40 (1152)
Problemy Parlamentu Europejskiego z oceną działań trojki podczas kryzysu w strefie euro
Parlament Europejski (PE) 13 marca 2014 r. ostatecznie zatwierdził rezolucję oceniającą rolę i działania trojki, instytucji ad hoc złożonej z ekspertów Komisji Europejskiej, Europejskiego Banku Centralnego (EBC) i Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW), stworzonej w celu nadzorowania wypełniania warunków pomocy finansowej dla państw południa strefy euro. Ocena decyzji związanych z pomocą finansową jest konieczna i może dostarczyć ciekawych wniosków dla innych państw, także dla Ukrainy, gdzie systematyczna, ścisła kontrola warunkowości pomocy finansowej USA, UE i MFW będzie niezbędna. Jednak koniec cyklu politycznego i przyspieszająca kampania wyborcza do Parlamentu Europejskiego nie były najlepszym momentem do dokonania takiej oceny.

Paweł Tokarski
27 marca 2014
nr 39 (1151)
Niemiecki sceptycyzm wobec TTIP: potrzebna większa aktywność Polski

Transatlantyckie partnerstwo na rzecz handlu i inwestycji (TTIP) może przynieść Niemcom wyższy eksport i wzrost gospodarczy. Kontrowersje wokół norm produkcji, konsumpcji, a także zasad ochrony inwestorów wywołują jednak rosnącą niechęć społeczeństwa. Grozi to przedłużeniem, a nawet zablokowaniem negocjacji. To niekorzystny scenariusz, ponieważ w związku z kryzysem na Ukrainie rolą TTIP jest również wzmocnienie wspólnoty transatlantyckiej.


Sebastian Płóciennik
26 marca 2014
nr 38 (1150)
Prawo i bezprawie – secesja i przyłączenie Krymu do Rosji

Choć na forum międzynarodowym nie uznano wyników referendum ani decyzji o włączeniu Półwyspu Krymskiego do Rosji, Moskwa nie zmieniła swojego zachowania i postawy. Nie oznacza to jednak, że Zachód powinien zaakceptować secesję Krymu i włączenie go do Federacji Rosyjskiej. Zdecydowany sprzeciw wobec tych nielegalnych posunięć ma duże znaczenie dla Ukrainy, ale także dla porządku międzynarodowego. Jest również niezbędny dla uniknięcia kontrowersji związanych z ewentualnymi przypadkami secesji w przyszłości.


Maria Radziejowska
25 marca 2014
nr 37 (1149)
Kłopoty za wschodnią granicą – następstwa dla europejskiego biznesu

Trudna sytuacja na Ukrainie oznacza coraz gorszy klimat biznesowy dla europejskich firm handlujących lub inwestujących w Rosji i na Ukrainie. W Rosji główną przyczyną jest polityka Kremla, zaś na Ukrainie – ryzyko niewypłacalności państwa i kryzys krymski. Polska i Unia Europejska powinny łagodzić konsekwencje tej sytuacji dla polskich przedsiębiorców oraz starać się odbudować w nich zaufanie do Ukrainy.


Maya Rostowska, Patryk Toporowski
24 marca 2014
nr 36 (1148)
Rażeni ukraińskim piorunem? Przyszłość bezpieczeństwa jądrowego i systemu nierozprzestrzeniania broni jądrowej

Trzeci szczyt bezpieczeństwa jądrowego, który rozpocznie się w Hadze 24 marca, został zwołany w celu omówienia postępów w zabezpieczaniu materiałów jądrowych przed groźbą terroryzmu. Jednak podczas spotkań towarzyszących szczytowi liderzy państw będą omawiać także wydarzenia na Ukrainie, które powinny skłonić do przeglądu całości działań na rzecz nieproliferacji oraz kontroli zbrojeń. Wyjście Ukrainy z Traktatu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (NPT) jest mało prawdopodobne, ale nie ma mowy o kolejnych redukcjach sił jądrowych w Europie. Zwiększy się też znaczenie odstraszania jądrowego.


Łukasz Kulesa
20 marca 2014
nr 35 (1147)
NATO a Rosja po aneksji Krymu: więcej odstraszania, koniec z partnerstwem

Aneksja Krymu zniszczyła i tak kruche zaufanie członków Sojuszu do Rosji. NATO stoi przed zadaniem gruntownej rewizji dotychczasowych relacji. Priorytetem powinno być wzmocnienie potencjału odstraszania i obrony państw sąsiadujących z Rosją. Istotna jest także odbudowa elementarnego poziomu przewidywalności i stabilności wojskowej w Europie, poczynając od sytuacji w rejonie Krymu.


Jacek Durkalec
20 marca 2014
nr 34 (1146)
Polityka energetyczna Unii Europejskiej po 2020 r. – miejsce dla przemysłu?

Rada Europejska 20–21 marca będzie debatowała nad tym, jak w latach 2020–2030 połączyć rozwój polityki energetycznej ze wzrostem konkurencyjności przemysłu. Reindustrializacja ma uzupełnić, a nie zastąpić dotychczasowe cele, w tym redukcję emisji. Sprzyja to największym państwom Unii, będącym światowymi liderami przemysłu i innowacji. Skorzystają na tym również państwa realizujące energochłonne inwestycje, w tym Polska, która jednocześnie musi jednak wciąż modernizować gospodarkę i rozwijać innowacyjne technologie niskoemisyjne.


Lidia Puka
19 marca 2014
nr 33 (1145)
Kto sieje wiatr… Węgierska polityka otwarcia na Wschód

Lutową wizytę premiera Viktora Orbána w Chinach i podpisaną w styczniu umowę atomową z Rosją można traktować jako efektowne zwieńczenie polityki otwarcia Węgier na Wschód rządu Fidesz–KDNP. Mimo iż jej głównym celem było gospodarcze i polityczne zbliżenie z regionalnymi potęgami, decydenci angażowali się w rozwój dialogu także z innymi państwami azjatyckimi. W rezultacie Węgrom częściowo udało się wzmocnić własną atrakcyjność gospodarczą. Jednakże ekonomizacja polityki wschodniej – jak pokazała choćby reakcja Budapesztu na kryzys krymski – niesie ze sobą ryzyko i może skutkować negatywnymi konsekwencjami nie tylko dla kraju, ale też dla UE.


Dariusz Kałan
18 marca 2014
nr 32 (1144)
Czyste technologie węglowe: zielony impuls dla polskiego sektora energetycznego

Unia Europejska powinna bez trudu osiągnąć cele w zakresie emisji gazów cieplarnianych do 2020 r., jednak dalsza ich redukcja może stanowić wyzwanie dla wielu państw członkowskich. Dotyczy to zwłaszcza krajów o wysokim udziale węgla w miksie energetycznym, w tym Polski, która ze spalania tego surowca pozyskuje 90% energii elektrycznej. Dlatego w niedalekiej przyszłości można się spodziewać większego wykorzystania czystych technologii węglowych (CTW), które pomogą zarówno chronić klimat, jak i podnieść konkurencyjność gospodarek. Polska ma szansę stać się jednym z liderów w dziedzinie CTW – mogą one ułatwić  modernizację sektora energetycznego, a także stać się jednym z polskich produktów eksportowych.


Damian Wnukowski
14 marca 2014
nr 31 (1143)
Secesja Krymu – konsekwencje dla Ukrainy, Rosji i Europy

Od 27 lutego br. trwa okupacja Krymu przez wojska rosyjskie. Zdominowana przez prorosyjskich polityków Rada Najwyższa Autonomicznej Republiki Krymu 6 marca podjęła decyzję o przystąpieniu regionu do Federacji Rosyjskiej. Legitymizacji tego kroku ma służyć referendum 16 marca. Polityka Rosji, która stoi za działaniami separatystów krymskich, doprowadzi do długotrwałego kryzysu w stosunkach rosyjsko-ukraińskich. Unia Europejska nie może uznać argumentu o prawie do samostanowienia Rosjan na Krymie, gdyż otworzyłoby to drogę do dalszych roszczeń terytorialnych Rosji wobec państw sąsiednich.


Piotr Kościński, Konrad Zasztowt
14 marca 2014
nr 30 (1142)
Nieoczekiwana zmiana miejsc: wybory prezydenckie na Słowacji

Faworytem wyborów prezydenckich jest urzędujący premier Robert Fico. Jego zwycięstwo pozwoli utrwalić istniejący porządek polityczny na Słowacji, oparty na autorytecie osobistym lidera, a nawet – w dłuższej perspektywie – nadać mu formalne ramy w postaci zwiększenia konstytucyjnych prerogatyw głowy państwa. Jednakże, gdyby doszło do drugiej tury, mobilizacja wyborców niezdecydowanych oraz przeciwników Ficy mogłaby się przełożyć na dobry wynik jego kontrkandydata. Wybory – istotne z punktu widzenia polityki wewnętrznej – nie powinny wpłynąć na agendę zagraniczną kraju, w tym także na relacje polsko-słowackie.


Dariusz Kałan
13 marca 2014
nr 29 (1141)
Polityka Rosji wobec Ukrainy: konsekwencje dla Białorusi

Konsekwencje ukraińskiej rewolucji oraz rosyjskiej interwencji na Krymie będą dla Białorusi odczuwalne w sferze polityki wewnętrznej, zagranicznej, gospodarczej i bezpieczeństwa. Problemy na rynkach Ukrainy i Rosji, spowodowane sytuacją polityczną, negatywnie odbiją się na gospodarce Białorusi, dla której oba kraje są ważnymi partnerami handlowymi. Wśród białoruskich elit politycznych rośnie również świadomość, że armia tego kraju nie byłaby w stanie w żaden sposób przeciwstawić się Rosji. Ponieważ Białoruś chce zostawić sobie furtkę w relacjach z Unią Europejską, nie należy oczekiwać, że wesprze rosyjskie działania militarne na Ukrainie. Może się też zdecydować na zwolnienie więźniów politycznych.


Anna Maria Dyner
12 marca 2014
nr 28 (1140)
Chiny wobec wydarzeń na Ukrainie: polityka balansowania

Chiny zajmują ostrożne stanowisko w sprawie wydarzeń na Ukrainie. Nie są skłonne ani otwarcie potępić Rosji za jej działania na Krymie, ani stanąć po stronie USA czy UE, wspierających nowe władze Ukrainy. Kierując się zasadą nieingerencji oraz wzywając do poszanowania praw wszystkich mniejszości narodowych na Ukrainie, stosują politykę balansowania. Chcą w ten sposób zachować neutralność i dobre relacje z każdym z partnerów, licząc na taką samą ich postawę w razie wystąpienia podobnej sytuacji w Chinach. UE i Polska powinny być z Chinami w stałym kontakcie, by na bieżąco konsultować możliwości rozwiązania ukraińskiego kryzysu. 


Justyna Szczudlik-Tatar
07 marca 2014
nr 27 (1139)
Wsparcie samorządowe dla Ukrainy

Zwycięstwo społeczeństwa obywatelskiego na Majdanie i powstanie nowego rządu pozwalają mieć nadzieję, że na Ukrainie uda się przeprowadzić reformy. Wzrost aktywności społecznej jest dobrą okazją do powołania struktur na wzór polskich komitetów obywatelskich, gdzie odbywałaby się publiczna debata m.in. na temat demokracji lokalnej i samorządności. Ułatwiłoby to późniejszą reformę samorządową. Obecne wsparcie oraz dalsza współpraca, także z samorządami wschodnioukraińskimi, będą polskim wkładem w transformację Ukrainy i jej zbliżenie do UE.


Adriana Skorupska
06 marca 2014
nr 26 (1138)
Działania Rosji na Krymie w kontekście bezpieczeństwa i prawa międzynarodowego

W ostatnich dniach Rosja faktycznie opanowała Krym, a miejscowy parlament zdecydował o przyłączeniu do Federacji. Decyzja ta ma zostać potwierdzona w referendum. Nawet jeżeli na Krymie uda się uniknąć zbrojnej konfrontacji ukraińsko-rosyjskiej, działania Rosji będą miały dalekosiężne negatywne konsekwencje dla bezpieczeństwa europejskiego. Są one też sprzeczne z podstawowymi zasadami prawa międzynarodowego. Niezależnie od bieżącej reakcji na wydarzenia, państwa NATO powinny dokonać całościowego przeglądu swoich relacji z Rosją i Ukrainą, a także odpierać argumenty o legalności działań Moskwy.


Łukasz Kulesa, Maria Radziejowska, Marcin Terlikowski
05 marca 2014
nr 25 (1137)
Unijny pakiet pomocy dla Ukrainy: jak zwiększyć jego skuteczność?

Ukraina potrzebuje szybkiej pomocy finansowej od Zachodu, który właśnie przedstawił plan wsparcia. Te pieniądze powinny jednak zostać dobrze wydane. Dlatego Unia Europejska musi wyciągnąć wnioski z dotychczasowych doświadczeń i podjąć następujące działania: naciskać na utworzenie przejrzystego systemu zarządzania finansami publicznymi, aby uniknąć defraudacji środków; wspierać reformę ukraińskiej administracji publicznej; powołać misję doradczą wysokiego szczebla, która pomogłaby opracować plan reform; skoncentrować się najpierw na budowaniu państwa prawa i wzmacnianiu demokracji, a następnie na pomocy w długofalowym procesie transformacji gospodarczej.   


Elżbieta Kaca
04 marca 2014
nr 24 (1136)
Janukowycz przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym? Ukraina na rozstaju dróg

Trzymiesięczne bezprecedensowe protesty antyrządowe na Ukrainie zakończyły się rozlewem krwi. Kilka godzin po przystąpieniu do porozumienia mającego zakończyć kryzys zniknął były prezydent Wiktor Janukowycz. Nowe władze chcą go pociągnąć do odpowiedzialności za domniemane zbrodnie, choć nie mają jeszcze jednogłośnego poparcia w społeczeństwie. W dyskusjach pojawia się możliwość postawienia Janukowycza przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym. Ukraina jest na samym początku transformacji, a na pytanie o najlepszy sposób postępowania wobec nadużyć minionego reżimu nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Władze powinny przeprowadzić otwartą debatę publiczną na ten temat.


Maria Radziejowska
28 lutego 2014
nr 23 (1135)
Ukraina w opałach: pomoc finansowa, reformy, oczekiwania

Ukraina jest na skraju bankructwa i potrzebuje pomocy finansowej, aby wywiązać się ze swoich zobowiązań. Ukraińskie Ministerstwo Finansów szacuje, że państwo do końca przyszłego roku musi zdobyć 35 mld dol. Jednak nawet to nie wystarczy do ustabilizowania gospodarki – konieczne są głębokie reformy strukturalne. Polska może stanowić dla ukraińskiej gospodarki wzór do naśladowania, a także promować interesy Ukrainy na Zachodzie.


Sebastian Płóciennik, Patryk Toporowski
26 lutego 2014
nr 22 (1134)
Osamotniony tygrys? Rozwój obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej Tajwanu

Tajwanowi od lat zagraża arsenał pocisków balistycznych Chin, wielokrotnie przekraczający jego możliwości obronne. Nierównowagę wojskową między Tajwanem a Chinami powiększa dodatkowo szybka modernizacja chińskich sił powietrznych. Dlatego Tajpej od kilku lat prowadzi program pełnej integracji i modernizacji systemu obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej, a także inwestuje w budowę narodowych sił odstraszania konwencjonalnego. Pomimo specyfiki Tajwanu, Polska może wyciągnąć cenne wnioski z jego doświadczeń w obu tych dziedzinach.


Marcin Andrzej Piotrowski
25 lutego 2014
nr 21 (1133)
Polityka bezpieczeństwa Japonii – w stronę aktywnego pacyfizmu czy nowego militaryzmu?

Premier Japonii Shinzo Abe wzmaga wysiłki zmierzające do modyfikacji polityki bezpieczeństwa. Nowe decyzje – powołanie Rady Bezpieczeństwa Narodowego, przyjęcie strategii bezpieczeństwa oraz zmiany w wytycznych polityki obronnej – świadczą o nowej koncepcji tzw. proaktywnego pacyfizmu. Rząd rozważa ponadto zniesienie zakazu udziału w zbiorowej samoobronie i zakazu eksportu broni, a także rewizję konstytucji. Plany te, wraz z asertywną postawą premiera, wywołują niepokój w Azji Wschodniej. Kraje V4 powinny wykorzystać rok 2014 – ogłoszony „Rokiem Wymiany V4+Japonia” – do wzmocnienia dialogu z Japonią w dziedzinie bezpieczeństwa.


Justyna Szczudlik-Tatar
24 lutego 2014
nr 20 (1132)
Przedterminowe wybory na (dobry) początek negocjacji Serbii z UE

Decyzja władz Serbii o rozpisaniu na 16 marca przedterminowych wyborów parlamentarnych zapadła tuż po rozpoczęciu 21 stycznia rozmów akcesyjnych z UE. Rząd zakłada, że do 2018 r. zakończy rokowania z Unią, a Serbia przystąpi do niej dwa lata później. Kraj ten jest przygotowany do negocjacji lepiej niż kiedyś Chorwacja, ale najważniejszym wyzwaniem dla rządu w Belgradzie są relacje z Kosowem. Ponadto władze serbskie będą musiały przeprowadzić reformy strukturalne z pomocą UE, w czym powinna uczestniczyć również Polska.


Tomasz Żornaczuk
18 lutego 2014
nr 19 (1131)
Północnoamerykańskie układy o wolnym handlu: od NAFTA do TPP i TTIP

W programie szczytu przywódców państw Ameryki Północnej, który odbędzie się w 20. rocznicę Północnoamerykańskiego układu o wolnym handlu (NAFTA), niewątpliwie ważne miejsce zajmą umowy handlowe z innymi partnerami. Pakt transpacyficzny (TPP), w którego negocjacjach uczestniczą wszystkie trzy kraje, został już poniekąd uznany za sukcesora NAFTA. Tymczasem negocjowane przez nie w pojedynkę umowy z Unią Europejską (UE) mogą przyczynić się do ograniczenia północnoamerykańskiego układu. UE powinna zadbać o zawarcie ambitnych umów handlowych z USA, Kanadą i Meksykiem, by relacji z nimi nie osłabiła dalsza integracja gospodarek północnoamerykańskich w ramach TPP.


Kinga Brudzińska, Maya Rostowska
17 lutego 2014
nr 18 (1130)
Radykalizacja separatystów na Krymie

Politycy i aktywiści rosyjscy na Krymie wyrażają niezadowolenie ze zbyt słabej ich zdaniem reakcji władzy na protesty Euromajdanu. Wywierają presję na rząd w Kijowie, aby wybrał wariant siłowy w konflikcie z opozycją i ostatecznie utracił możliwość dialogu z Unią Europejską. Jednocześnie ich poparcie dla prezydenta Wiktora Janukowycza jest warunkowe. Nie wykluczają działań separatystycznych w razie zawarcia kompromisu między władzą a opozycją. Unia Europejska powinna przeciwstawić się takim procesom i zwiększyć aktywność na półwyspie, budując przy tym swój pozytywny wizerunek wśród jego mieszkańców.


Konrad Zasztowt
14 lutego 2014
nr 17 (1129)
Rosja wobec protestów na Ukrainie

Ukraina jest dla Rosji państwem szczególnie istotnym zarówno z powodów geopolitycznych i gospodarczych, jak i ze względu na związki historyczne i kulturowe. Integracja z Unią Europejską postępująca w ostatnich latach w rosyjskim sąsiedztwie, a przede wszystkim na Ukrainie, jest przez Rosję postrzegana negatywnie i skłania ją do przeciwdziałania. Można oczekiwać, że rosyjskie władze będą wykorzystywać wszystkie swe możliwości – jak udzielenie wsparcia kredytowego, prolongata spłaty długu za gaz, czy też wywieranie wpływów na oligarchów – aby Ukraina pozostała w ich sferze wpływów.


Anna Maria Dyner
13 lutego 2014
nr 16 (1128)
Niemiecki wzrost gospodarczy w 2014 roku: skorzysta również Europa

Niemcy weszły w nowy rok z nadziejami na szybszy wzrost gospodarczy. Poprawiłby on nie tylko kondycję gospodarki Niemiec, lecz także sytuację w całej strefie euro. Ułatwiłby również realizację reform, które zapowiedziano w różnych obszarach, od rynku pracy aż do polityki energetycznej. Problemem pozostaje jednak wciąż niestabilne otoczenie zewnętrzne gospodarki RFN. Dla Polski niemiecki wzrost to dobra wiadomość, choć nie wszystkie jego konsekwencje można uznać za jednoznacznie pozytywne.


Sebastian Płóciennik
12 lutego 2014
nr 15 (1127)
Sytuacja gospodarcza na Ukrainie: niewielkie szanse na poprawę

Gospodarka Ukrainy jest poważnie osłabiona i jedynie nieznacznie się ożywiła od początku światowego kryzysu gospodarczego. Wzrost bezrobocia, utrzymywanie się niskiej jakości życia, niewielki napływ rzeczywistych inwestycji zagranicznych, rosnący dług publiczny i koszty obrony kursu walutowego wskazują na nikłe szanse poprawy sytuacji. Jedną z przyczyn tego stanu rzeczy jest nieskuteczny, nieprzejrzysty i korupcjogenny system gospodarczy, faworyzujący związane z państwem monopole. Polska i Unia Europejska powinny zwiększyć współpracę z ukraińską administracją przez wymianę doświadczeń i rozpowszechnianie najlepszych praktyk w polityce gospodarczej, a także zaangażować się w nakłonienie ukraińskiego rządu do długofalowych reform gospodarczych.


Patryk Toporowski
10 lutego 2014
nr 14 (1126)
Reforma sektora ropy i gazu w Meksyku

Rozpoczęta w grudniu ubiegłego roku reforma sektora energetycznego w Meksyku jest przełomowa, gdyż oznacza koniec ponad 70-letniego monopolu państwowego koncernu paliwowego Pemex na korzystanie ze złóż ropy i gazu. Przyjęta ustawa, a przede wszystkim możliwość tworzenia spółek joint venture z Pemexem, daje prywatnym i zagranicznym firmom dostęp do meksykańskich rezerw ropy naftowej (pod względem wielkości zajmujących 18. miejsce w globalnym rankingu) oraz złóż niekonwencjonalnych (4. miejsce na świecie). Polskie firmy produkujące maszyny i sprzęt dla sektora naftowego mogą zyskać szansę współpracy z miejscowymi kontrahentami. 


Miguel Ángel Alva González, Kinga Brudzińska, Zuzanna Nowak
04 lutego 2014
nr 13 (1125)
Perspektywy eksportu gazu z Izraela

Odkrycie ogromnych złóż gazu u wybrzeży Izraela zapoczątkowało debatę o jego przyszłości energetycznej. Decyzja o eksporcie nadwyżek gazu wiąże się z wyborem strategicznych partnerów. Wobec ograniczonych możliwości zbytu do krajów Lewantu, Izrael dąży do wzmocnienia współpracy z Cyprem i Grecją, co pozwoliłoby mu sprzedawać gaz na rynek europejski. Jednakże włączenie zasobów izraelskiego gazu w europejską strukturę importu tego surowca wymagać będzie od Unii zaangażowania w powstanie odpowiedniej infrastruktury przesyłowej.


Zuzanna Nowak
31 stycznia 2014
nr 12 (1124)
Nowe otwarcie, stare problemy: rząd Bohuslava Sobotki w Czechach

Po trwających trzy miesiące negocjacjach koalicyjnych prezydent Miloš Zeman powołał trójpartyjny rząd, na którego czele stanął lider Czeskiej Partii Socjaldemokratycznej Bohuslav Sobotka. Nowy gabinet deklaruje wolę wprowadzenia fundamentalnych zmian w polityce zagranicznej i gospodarczej, ale jego ambitny program może się rozbić o wewnętrzną niestabilność i spory z głową państwa. Dla Polski powrót proeuropejskiej centrolewicy do władzy z jednej strony jest szansą na pozyskanie cennego sojusznika na forum Unii Europejskiej, z drugiej jednak grozi ochłodzeniem relacji ze względu na możliwe ponowne pojawienie się tematu tzw. wojen żywnościowych. 


Dariusz Kałan
31 stycznia 2014
nr 11 (1123)
Niepokojące decyzje Chin w Azji Wschodniej: wzrost napięć w regionie

Jednostronne decyzje Chin o ustanowieniu strefy identyfikacji obrony powietrznej na Morzu Wschodniochińskim oraz nowe regulacje prowincji Hajnan dotyczące rybołówstwa na Morzu Południowochińskim wywołały zaniepokojenie. Asertywna postawa Pekinu ma na celu potwierdzenie jego zwierzchnictwa nad spornymi obszarami. Jest to także sposób na podkreślenie politycznego i wojskowego znaczenia oraz sprawdzanie pola manewru. Decyzje wzmagają nieufność, stwarzają ryzyko nieprzewidzianych incydentów oraz utrudniają pojednanie w Azji Wschodniej. Unia Europejska powinna wzmocnić swoje zaangażowanie w regionie w wymiarze politycznym i bezpieczeństwa. 


Justyna Szczudlik-Tatar
29 stycznia 2014
nr 10 (1122)
Grecja u sterów Rady UE: krótka prezydencja z piętnem kryzysu

Na początku stycznia 2014 r. pogrążona w kryzysie Grecja po raz piąty przejęła przewodnictwo w Radzie UE. Podczas obecnego półrocza Ateny będą zapewne kłaść nacisk na wspieranie wzrostu gospodarczego i solidarności w strefie euro. Jednak skuteczność polityczna i znaczenie prezydencji są zdecydowanie osłabione przez trudną sytuację gospodarczą, polityczną i społeczną w kraju oraz zbliżanie się wyborów lokalnych i do Parlamentu Europejskiego. Najważniejszym zadaniem Grecji będzie doprowadzenie do szczęśliwego finału negocjacji z Parlamentem Europejskim dotyczących drugiego filaru unii bankowej przed końcem bieżącego cyklu politycznego UE (czyli do kwietnia 2014 r.).


Paweł Tokarski
28 stycznia 2014
nr 9 (1121)
UE wobec Ukrainy – szanse na liberalizację ruchu wizowego

Niedemokratyczne zmiany w ustawodawstwie ukraińskim, szczególnie dramatyczny przebieg wydarzeń w Kijowie, wskazują na pilną potrzebę reakcji UE, ze względu tak na bezpieczeństwo, jak i na konieczność wsparcia prounijnego kierunku zmian. Aktualny jest wątek liberalizacji ruchu wizowego z Ukrainą, która spełnia wiele wymogów technicznych, lecz Unia ma do otwarcia granic raczej sceptyczny stosunek. Polska, prowadząc otwartą politykę migracyjną, posiada wiarygodny mandat, by Ukrainę wesprzeć. Przynajmniej na razie nie powinna spodziewać się dużego napływu ludności ukraińskiej, lecz polskie władze muszą być gotowe na taką ewentualność. 


Kinga Dudzińska, Piotr Kaźmierkiewicz
24 stycznia 2014
nr 8 (1120)
Nowy pakiet klimatyczno-energetyczny do 2030 r.

22 stycznia Komisja Europejska przedstawiła długo oczekiwany pakiet klimatyczno-energetyczny do 2030 r. Zaproponowała w nim dwa cele – redukcję emisji gazów cieplarnianych o 40% oraz zwiększenie udziału źródeł odnawialnych do 27%, bez precyzowania go na poziomie krajowym. To jednak dopiero pierwszy krok w tworzeniu ram polityki energetycznej do 2030 r. Szczegółowe propozycje będą zależne od poparcia państw członkowskich. Choć pakiet jest kompromisowy, w UE nie ma zgody co do nowej strategii. Polsce będzie niezmiernie trudno znaleźć sojuszników, by przeforsować mniej ambitne cele klimatyczne.


Aleksandra Gawlikowska-Fyk
23 stycznia 2014
nr 7 (1119)
Światełko w tunelu? Szanse na całościowe porozumienie w sprawie irańskiego programu nuklearnego

20 stycznia 2014 r. zaczęło obowiązywać sześciomiesięczne porozumienie przewidujące ograniczenie programu nuklearnego Iranu w zamian za złagodzenie reżimu sankcji przeciwko temu państwu. Rozmowy o długoterminowej umowie kończącej kryzys związany z irańskim programem będą niezwykle trudne, jednak mają szansę zakończyć się sukcesem, ze względu na zbieżność interesów głównych uczestników negocjacji. Państwa UE powinny opracować nową całościową strategię zbliżenia z Iranem, zsynchronizowaną z postępami negocjacji.


Łukasz Kulesa
20 stycznia 2014
nr 6 (1118)
Oligarchowie wobec protestów na Ukrainie

Podczas antyrządowych demonstracji na Ukrainie 19 stycznia wskutek starć między milicją a demonstrantami rannych zostały dziesiątki osób. Tym samym znacznie zmniejszyły się możliwości osiągnięcia kompromisu politycznego w porównaniu z początkiem grudnia 2013 r. Obecnie grupy oligarchiczne na Ukrainie silniej zapewniają Janukowyczowi wsparcie parlamentarne w jego autorytarnych działaniach. Porozumienie z Rosją z 17 grudnia 2013 r. i budżet państwa z 16 stycznia 2014 r. przyniosły tym grupom ograniczone korzyści. W staraniach dyplomatycznych wobec Ukrainy UE nie może już jednak liczyć na proeuropejskie stanowisko oligarchów.


Jewgen Worobiow
17 stycznia 2014
nr 5 (1117)
Opcja zerowa? Perspektywy wsparcia USA i NATO dla Afganistanu

Wycofanie z Afganistanu misji NATO–ISAF w 2014 r. nie oznacza zakończenia konfliktu afgańskiego, dlatego dotychczasowe plany USA przewidywały ciągłość wsparcia wojskowego dla tego kraju. Jednak odwlekanie przez Hamida Karzaja podpisania umów z USA i NATO może doprowadzić do przyjęcia „opcji zerowej”, czyli rezygnacji z misji szkoleniowej Sojuszu i antyterrorystycznej USA. Taki scenariusz grozi destabilizacją Afganistanu na skalę większą niż w Iraku.


Marcin Andrzej Piotrowski
13 stycznia 2014
nr 4 (1116)
Eksport polskich zielonych technologii na rynki pozaeuropejskie

Tocząca się debata nad zmianami klimatu oraz ich negatywnym wpływem na środowisko i światową gospodarkę przyczynia się do rozwoju rynku tzw. zielonych technologii. Najprawdopodobniej ten trend utrzyma się dłużej, w związku ze wzrostem świadomości ekologicznej czy wdrażaniem programów polityki klimatycznej w różnych częściach świata. Polskie firmy powinny być aktywne na światowym rynku technologii środowiskowych, zwłaszcza w zakresie odnawialnych źródeł energii (biomasy, energii słonecznej) i efektywności energetycznej. Polskie władze i organizacje biznesowe mogą wspierać przedsiębiorców zwłaszcza w ekspansji na mniej nasycone rynki pozaeuropejskie.


Damian Wnukowski
10 stycznia 2014
nr 3 (1115)
Swoboda przepływu osób w Unii Europejskiej: mobilność zamiast migracji

Premier Wielkiej Brytanii David Cameron stwierdził, że swoboda przemieszczania się w Unii Europejskiej zachęca do tzw. turystyki zasiłkowej. Przywołując przykład pracowników z Polski, wyraził zamiar rewizji traktatów, zmierzającej m.in. do odebrania pomocy socjalnej tym członkom rodzin pracowników, którzy nie mieszkają w Wielkiej Brytanii. W ten sposób Cameron próbuje stworzyć koalicję zachodnich państw członkowskich – w szczególności Niemiec, Austrii i Holandii – na rzecz ograniczenia migracji wewnątrz Unii, a nawet możliwości wprowadzenia limitów wjazdów. Stanowczą odpowiedź Polski na wystąpienie Camerona przyjęto jako przejaw nie tylko obrony swobody przepływu osób, ale też rosnącej politycznej dojrzałości. W rzeczywistości jednak zagraża to polskiej pozycji w UE. Polska musi wyraźnie wskazać, że swoboda przepływu osób to przede wszystkim krótkoterminowa mobilność, a nie długookresowa migracja. Zamiast angażować się w dialog z Wielką Brytanią, powinna poddać ją politycznej kwarantannie.


Roderick Parkes
08 stycznia 2014
nr 2 (1114)
Polska i ASEAN: w poszukiwaniu nowych rynków w Azji

W miarę jak polskie firmy coraz aktywniej poszukują nowych możliwości na rynkach pozaeuropejskich, warto większą uwagę zwrócić na region ASEAN. Jest to jeden z atrakcyjniejszych kierunków ekspansji ze względu na szybki wzrost gospodarczy, względną stabilność, postępującą integrację i rosnący rynek konsumencki. Polska, która obecnie odnotowuje duży deficyt w handlu z regionem, powinna wciąż prowadzić ofensywę dyplomatyczną, poprawiać swoją widoczność i wspierać firmy zainteresowane eksportem do Azji Południowo-Wschodniej, zwłaszcza w sektorach obronnym i wydobywczym, transporcie, turystyce, edukacji czy rolnictwie.


Patryk Kugiel
03 stycznia 2014
nr 1 (1113)
Polityka Rosji na Kaukazie Północnym po zamachach w Wołgogradzie

Dwie eksplozje w Wołgogradzie, a także zamachy w Dagestanie, na miesiąc przed rozpoczęciem igrzysk olimpijskich w Soczi, spowodowały drastyczne nasilenie kontroli w obiektach użyteczności publicznej w całej Rosji. W dłuższym okresie te wydarzenia doprowadzą do dalszego zwiększenia uprawnień służb specjalnych, skutkującego ograniczeniem praw i wolności obywatelskich. W przypadku republik Kaukazu Północnego będzie to oznaczać porzucenie jakiegokolwiek dialogu z radykałami islamskimi i dążenie do modelu państwa policyjnego, jaki funkcjonuje już obecnie w Czeczenii.


Piotr Kościński, Konrad Zasztowt

 


 
Portal PISM wykorzystuje pliki cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich zapis lub wykorzystanie.
Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.
Akceptuję politykę prywatności portalu. zamknij