• Wersja dla niedowidzących
  • wersja mobilna
  • e-Księgarnia
  • RSS
  • Dołącz do nas na Facebook
  • Dołącz do nas na Twitter
  • Dołącz do nas na Flickr
  • Oglądaj nas na YouTube
  • Dołącz do nas na Instagram
  • PISM English version
  • ПИМД Российская версия
Strona główna > Publikacje > Biuletyn PISM

Biuletyn PISM

font lower
font default
font bigger
podziel się:
facebook
twitter
gogole+
linkedin

 

Redakcja: Sławomir Dębski (dyrektor PISM), Bartosz Wiśniewski (kierownik BBA), Rafał Tarnogórski (redaktor prowadzący), Katarzyna Staniewska (sekretarz redakcji), Karolina Borońska-Hryniewiecka, Anna Maria Dyner, Aleksandra Gawlikowska-Fyk, Sebastian Płóciennik, Patrycja Sasnal, Justyna Szczudlik, Marcin Terlikowski, Tomasz Żornaczuk



 
23 grudnia 2013
nr 136 (1112)
Polsko-ukraińska granica UE: infrastruktura a rozwój kontaktów transgranicznych

Ostatnie wydarzenia zwróciły uwagę na granicę Unii Europejskiej z Ukrainą. Chociaż brak stabilności politycznej u wschodniego sąsiada budzi w niektórych stolicach europejskich obawy o bezpieczeństwo, granica ta nie powinna stać się nieprzyjazna dla proeuropejskiego społeczeństwa Ukrainy. Zniesienie wiz dla obywateli Ukrainy, do czego dąży Polska, nie nastąpi w najbliższej przyszłości. Jednak, usprawniając kontrole graniczne i intensyfikując transgraniczne kontakty, Polska może wspierać społeczeństwo obywatelskie na Ukrainie i pomóc dostosować kraj do UE.


Adriana Skorupska
20 grudnia 2013
nr 135 (1111)
Trudna droga do unii bankowej

Europejski Bank Centralny rozpoczyna kompleksowy przegląd aktywów banków strefy euro. Stanowi on ważny krok w kierunku utworzenia tzw. unii bankowej, ale zarazem ogromne wyzwanie z uwagi na skalę całej operacji. Przedsięwzięcie EBC jest ostatnią szansą na przywrócenie wiarygodności sektora bankowego strefy euro i ma kluczowe znaczenie dla stabilności wspólnej waluty. Po zakończeniu przeglądu jeszcze trudniejszym zadaniem może się okazać przeprowadzenie kosztownych i skomplikowanych działań naprawczych wobec poszczególnych banków.


Paweł Tokarski
19 grudnia 2013
nr 134 (1110)
Czy Chorwacja ułatwi rozszerzenie UE na Bałkanach Zachodnich?

Negocjacje akcesyjne między Serbią a Unią Europejską, które rozpoczną się 21 stycznia, będą sprawdzianem dla polityki regionalnej Chorwacji. Chociaż zobowiązała się ona nie wykorzystywać członkostwa w UE w dwustronnych sporach z sąsiadami, nierozwiązane problemy w stosunkach z Serbią mogą jej utrudnić dotrzymanie tej obietnicy. Jeśli jednak Chorwacji uda się wytrwać w tym postanowieniu, to – pogłębiając jednocześnie współpracę z krajami Bałkanów Zachodnich, zwłaszcza ze swoimi sąsiadami – może ona odegrać rolę regionalnego patrona rozszerzenia UE. Zastąpiłaby w tym Słowenię, która wykazała tendencję do łączenia kwestii bilateralnych z procesem rozszerzenia.


Tomasz Żornaczuk
18 grudnia 2013
nr 133 (1109)
Grudniowy szczyt Rady Europejskiej: ku fragmentaryzacji bezpieczeństwa europejskiego?

Grudniowy szczyt Rady Europejskiej po raz pierwszy od pięciu lat podejmie tematykę Wspólnej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony (WPBiO). Mimo to od szczytu nie oczekuje się przełomowych decyzji, głównie ze względu na brak woli państw UE do sformułowania strategicznej wizji celów i zadań Unii w obszarze bezpieczeństwa i obrony. W tej sytuacji Rada podejmie decyzje praktyczne, ale nie odniesie się do braku koordynacji coraz liczniejszych regionalnych inicjatyw budowy zdolności wojskowych. Polska, w obawie przed fragmentaryzacją bezpieczeństwa europejskiego, powinna wzywać do objęcia ramami unijnymi regionalnych porozumień o współpracy wojskowej.


Marcin Terlikowski
13 grudnia 2013
nr 132 (1108)
Biznes i demokracja: polityka V4 wobec Kaukazu Południowego

Kaukaz Południowy wzbudzał zainteresowanie krajów Grupy Wyszehradzkiej głównie z powodu proeuropejskiej polityki Gruzji w okresie rządów Micheila Saakaszwilego oraz szans na dostęp do azerbejdżańskiego gazu przez gazociąg Nabucco. Jednakże po zmianach na gruzińskiej scenie politycznej i rezygnacji Baku z udziału w projekcie Nabucco istnieje ryzyko, że rola regionu w agendzie V4 zostanie zmniejszona. Aby tego uniknąć, należy bardziej zdywersyfikować działania wobec każdego z krajów kaukaskich, skupiając się na skuteczniejszym udzielaniu pomocy rozwojowej, zacieśnianiu relacji gospodarczych i lepszej koordynacji inicjatyw wyszehradzkich na forum UE.


Dariusz Kałan, Konrad Zasztowt
11 grudnia 2013
nr 131 (1107)
Polityczna zima na Ukrainie: trzy możliwe warianty dalszego przebiegu kryzysu

Masowe demonstracje antyrządowe, przeprowadzane w całym kraju i określane mianem „Marszu Milionów”, dowodzą rosnącej siły ukraińskiego ruchu protestu. Zaś podejmowane przez władze próby rozproszenia demonstrantów pokazują jak niepewny jest dalszy przebieg kryzysu politycznego. Jest bardzo prawdopodobne, że w nadchodzących tygodniach władze podejmą dalsze działania o charakterze odwetowym. W krótkim okresie rysują się trzy możliwe scenariusze dalszego rozwoju wypadków: przedłużanie się obecnego impasu, fala incydentów wywołanych przez prowokatorów, lub gwałtowne starcia z policją. UE powinna być przygotowana na każdy z tych trzech wariantów – i to nie tylko pod względem retoryki dyplomatycznej, lecz także konkretnego zaangażowania.


Jewgen Worobiow
10 grudnia 2013
nr 130 (1106)
Rosja: problemy gospodarcze szansą na modernizację

Wzrost rosyjskiej gospodarki zwalnia, głównie ze względu na spadek wpływów z eksportu ropy naftowej i gazu oraz zmniejszenie inwestycji. Oznacza to konieczność reform. Na razie jednak władze Rosji stosują tradycyjne metody interwencjonizmu państwowego, zmieniając zasady gromadzenia środków na przyszłe emerytury, zapowiadając wielkie inwestycje infrastrukturalne i zamrażając opłaty za gaz, energię elektryczną oraz ceny przewozów kolejowych dla odbiorców krajowych. Szanse na głębsze zmiany są niewielkie, co może prowadzić do napięć społecznych. Dla Polski kłopoty gospodarcze Rosji mogą oznaczać spadek eksportu do tego kraju.


Michael Hackethal, Piotr Kościński
05 grudnia 2013
nr 129 (1105)
Semestr Europejski: więcej dialogu, mniej dyktatu

Komisja Europejska po raz czwarty rozpoczyna procedurę tzw. Semestru Europejskiego, utworzonego po to, by zachęcić państwa członkowskie do odpowiedzialnej polityki gospodarczej i lepiej je koordynować na szczeblu unijnym. Ma to pomóc państwom Unii Europejskiej w wychodzeniu z kryzysu i zapobiec przyszłym dekoniunkturom. Jednak faktyczne oddziaływanie tego instrumentu nie jest jeszcze w pełni znane. Będzie ono zależało od tego, czy państwa członkowskie zastosują się do wytycznych UE oraz czy rzeczywiście wzmocni to ich gospodarki. Niemniej trzeba odejść od odgórnego narzucania rozwiązań państwom unijnym.


Patryk Toporowski
02 grudnia 2013
nr 128 (1104)
Współpraca rozwojowa jako instrument „inteligentnej siły”: wnioski dla Polski

Pomimo oficjalnej retoryki ukazującej pomoc zagraniczną jako bezinteresowne wsparcie biedniejszych państw przez bogate, w rzeczywistości leży ona także w interesie donatorów. Polska w ostatnich latach zaczęła stosować pomoc w celu promowania osiągnięć własnej transformacji. Aby jeszcze lepiej wykorzystać ten instrument, powinna nadal zwiększać budżet pomocowy i obok wsparcia demokratyzacyjnego udzielać pomocy też w bardziej tradycyjnych sektorach rozwojowych. Sprzyjałoby to budowie jej wizerunku jako kraju rozwiniętego technologicznie i gospodarczo.


Patryk Kugiel
29 listopada 2013
nr 127 (1103)
Nowy plan chińskich reform: ostrożne, ale ważne zmiany

Komitet Centralny KPCh na III plenum przyjął dokument o pogłębianiu reform. Redefiniuje on relacje między rynkiem a państwem oraz między obszarami wiejskimi a miejskimi. Decyzje wskazują na dążenie do zmniejszenia roli państwa w gospodarce, przyznanie większych praw mieszkańcom wsi oraz rozluźnienie polityki jednego dziecka. Trudno przewidzieć zakres i głębokość reform, ale najprawdopodobniej będą one wdrażane w postaci programów pilotażowych w wybranych regionach Chin. Unia Europejska powinna wykorzystać zapowiedziane reformy do rozpoczęcia negocjacji umowy o inwestycjach, a także pomóc Chinom w procesie urbanizacji. Polscy przedsiębiorcy mogą natomiast rozważyć ściślejszą współpracę ze słabiej rozwiniętymi regionami środkowych i zachodnich Chin.


Justyna Szczudlik-Tatar
28 listopada 2013
nr 126 (1102)
Kontrowersje wokół dronów

W ostatniej dekadzie bezprecedensowo wzrosła amerykańska flota bezzałogowych uzbrojonych aparatów latających. Dysponują nimi również inne państwa, opracowuje się nowe technologie. Uzbrojone drony stały się jednym ze strategicznych narzędzi walki z terroryzmem. Dzisiejsza praktyka w tym zakresie posłuży wypracowaniu przyszłych standardów międzynarodowych, dlatego konieczne są przejrzyste i jawne reguły gry.


Maria Radziejowska
27 listopada 2013
nr 125 (1101)
Szczyt Partnerstwa Wschodniego w Wilnie: oferta umowy stowarzyszeniowej z Ukrainą wciąż aktualna

Mimo decyzji ukraińskiego rządu o „zawieszeniu” przygotowań do podpisania umowy stowarzyszeniowej, oferta Unii Europejskiej powinna być wciąż aktualna. Ukraina częściowo spełniła trzy warunki postawione przez UE, jednak rząd stosował nacisk ze strony Rosji jako pretekst, by uniknąć podpisania umowy. Unia powinna wykorzystać protesty społeczne na Ukrainie i na szczycie w Wilnie podjąć mediację między władzami a społeczeństwem popierającym integrację europejską.


Jewgen Worobiow
22 listopada 2013
nr 124 (1100)
Polska i kraje Partnerstwa Wschodniego: współpraca między samorządami

Wzrastająca aktywność samorządów terytorialnych we współpracy z krajami państw Europy Wschodniej stanowi istotny wkład władz lokalnych i regionalnych w osiąganie celów Partnerstwa Wschodniego. Współpracę tę ograniczają jednak czynniki takie jak brak autonomii samorządów w krajach PW i związana z tym ich niewystarczająca niezależność finansowa, niedostatecznie rozbudowana infrastruktura graniczna oraz polityka wizowa UE, która pomimo wprowadzonych ułatwień wciąż utrudnia kontakty na poziomie lokalnym.


Adriana Skorupska
21 listopada 2013
nr 123 (1099)
Powileńska strategia UE wobec Białorusi – czas na zmiany

Ze względu na zamrożone od końca 2010 r. relacje polityczne z Unią Europejską Białoruś stała się drugorzędnym uczestnikiem Partnerstwa Wschodniego i nie należy oczekiwać, że szczyt w Wilnie przyniesie przełom w relacjach z tym krajem. Szczyt PW powinien się jednak przyczynić do zmiany unijnej polityki wobec sąsiadów niezainteresowanych żadną formą integracji, takich jak Białoruś. Unia ma bowiem możliwość nie tylko wzmocnienia struktur społeczeństwa obywatelskiego w tych krajach, ale także nawiązania z nimi współpracy technicznej.


Anna Maria Dyner
18 listopada 2013
nr 122 (1098)
Diabeł tkwi (wciąż) w szczegółach: rozmowy nuklearne P-5+1 z Iranem

Druga runda rozmów nuklearnych Iranu z grupą P-5+1 w Genewie to ważny krok we wznowionym niedawno procesie dyplomatycznym. Skuteczna „demilitaryzacja” irańskiego programu atomowego jest bardziej skomplikowana politycznie i technicznie niż proces rozbrojenia chemicznego Syrii, ponieważ z biegiem czasu zawęża się pole do ewentualnych kompromisów. Wynik rozmów będzie miał istotne skutki dla sytuacji na Bliskim Wschodzie i bezpieczeństwa globalnego. Ich sukces zapoczątkowałby stopniowe wychodzenie Iranu z międzynarodowej izolacji i sankcji, a tym samym powolną normalizację stosunków tego kraju z USA i krajami UE.


Marcin Andrzej Piotrowski
15 listopada 2013
nr 121 (1097)
Niemiecki eksport: reszta świata nie zastąpi strefy euro

Kryzys gospodarczy i finansowy w strefie euro sprawił, że Niemcy wzmocniły handel z rynkami wschodzącymi, takimi jak Chiny, Brazylia czy Indie. Mylące jest jednak wrażenie, że rozpoczyna się reorientacja niemieckich interesów ekonomicznych. Wychodząca z recesji strefa euro pozostanie najważniejszym regionem dla niemieckiego eksportu. To dobre wieści dla Polski, której zależy na zaangażowaniu Niemiec w sprawy UE i strefy euro oraz na umacnianiu własnej pozycji w unijnej gospodarce.


Sebastian Płóciennik, Patryk Toporowski
13 listopada 2013
nr 120 (1096)
Strategia Rosji przed szczytem Partnerstwa Wschodniego: groźby i zachęty

Przed przewidzianym na koniec listopada szczytem Partnerstwa Wschodniego w Wilnie Rosja stara się przekonać swych sąsiadów – Ukrainę, Mołdawię i Gruzję – by nie podpisywali lub nie parafowali układów stowarzyszeniowych z UE. Stosuje przy tym raczej groźby niż zachęty. Jak dotąd zdołała przekonać jedynie Armenię. 9 listopada Rosję nieoczekiwanie odwiedził prezydent Ukrainy Wiktor Janukowycz, ale jak wynika z nieoficjalnych informacji, podczas jego rozmów z rosyjskim prezydentem Władimirem Putinem nie doszło do porozumienia. Unia Europejska, w tym Polska, powinna uważnie analizować rosyjskie działania i starać się ochronić kraje PW przed ewentualnymi negatywnymi skutkami realizacji rosyjskich gróźb.


Piotr Kościński, Jewgen Worobiow
12 listopada 2013
nr 119 (1095)
Więcej rozsądku niż romantyzmu: polityka Francji wobec Rosji za prezydentury François Hollande’a

Mimo zapowiedzi François Hollande’a o bardziej zdecydowanej polityce wobec Rosji, mamy do czynienia raczej z kontynuacją linii jego poprzedników. Co więcej, można zauważyć wyraźną intensyfikację stosunków gospodarczych z Rosją. Nie musi to jednak przeszkadzać rozwijaniu współpracy polsko-francuskiej związanej z Partnerstwem Wschodnim. Jest szansa, że oba państwa będą dążyć do dalszego rozwoju polityki sąsiedztwa, a Francja poprze podpisanie umowy stowarzyszeniowej z Ukrainą. W dalszej perspektywie ważne będzie pozyskanie poparcia francuskich socjalistów dla ratyfikacji umów stowarzyszeniowych ze wschodnimi partnerami.


Elżbieta Kaca, Zuzanna Nowak
08 listopada 2013
nr 118 (1094)
Globalne negocjacje klimatyczne: trudna droga z Poznania do Warszawy

Polska po raz drugi będzie gospodarzem Konferencji Klimatycznej Narodów Zjednoczonych. Można odnieść wrażenie, że proces negocjacji jest w tym samym punkcie co pięć lat wcześniej – wciąż daleko do zawarcia globalnego porozumienia klimatycznego. Negocjacje były i są trudne, lecz nie można nie doceniać ich dotychczasowych rezultatów. Szczyt powinien wypracować skuteczny plan negocjacji na następne dwa lata, lecz trudno oczekiwać, że przyniesie przełom w najważniejszych obszarach przyszłego porozumienia.


Artur Gradziuk
06 listopada 2013
nr 117 (1093)
Kanada: kraj (niezrealizowanych) możliwości dla polskiego biznesu?

Podpisanie porozumienia politycznego w sprawie kompleksowej umowy gospodarczo-handlowej (CETA) między Unią Europejską a Kanadą powinno potwierdzić, że Kanada jest atrakcyjnym rynkiem dla polskich przedsiębiorstw. Lecz mimo sprzyjających warunków politycznych i instytucjonalnych oraz realnych perspektyw rozwoju, relacje handlowe i inwestycyjne Polski z Kanadą pozostawiają wiele do życzenia. Polska powinna już teraz podjąć działania w celu poprawy współpracy gospodarczej, również aby lepiej wykorzystać dodatkowe możliwości, jakie pojawią się po wejściu w życie CETA.


Bruno-Pierre Carrier, Maya Rostowska
04 listopada 2013
nr 116 (1092)
Między polityczną potrzebą a ekonomicznym ryzykiem: Niemcy wobec wprowadzenia płacy minimalnej

Ekspansja sektora niskich płac w RFN pomogła Niemcom pokonać w ostatniej dekadzie wysokie bezrobocie. Ceną były jednak nie tylko rosnące napięcia społeczne, ale również spory z krajami strefy euro, które niemiecką politykę płacową traktują jako kontrowersyjną metodę konkurowania i jedną z przyczyn nierównowagi w strefie euro. Wiele wskazuje na to, że nowy rząd wprowadzi jakąś formę płacy minimalnej, mimo że taka decyzja jest dość ryzykowna ekonomicznie. Jej skutkiem ubocznym może być również rozpoczęcie dyskusji o koordynacji narodowych polityk płacowych w strefie euro.


Sebastian Płóciennik
31 października 2013
nr 115 (1091)
Niestabilność polityczna we Włoszech słabym ogniwem strefy euro

Utrzymująca się niestabilność we Włoszech ukazuje słabość systemu politycznego tego kraju oraz uniemożliwia skuteczne zarządzanie gospodarką. Niemniej jest to stała cecha włoskiej demokracji i raczej nie powinna budzić zdziwienia w innych stolicach europejskich. Przywódcy państw UE, którzy obecnie skupiają się na wzmocnieniu mechanizmów zarządzania i koordynacji polityk gospodarczych na szczeblu ponadnarodowym, powinni jednak poświęcić więcej uwagi krajowym niedoskonałościom systemowym, którymi dotknięte są przede wszystkim państwa południa strefy euro. Inaczej państwa te pozostaną słabym ogniwem nowej architektury eurostrefy.


Paulina Sałek, Paweł Tokarski
30 października 2013
nr 114 (1090)
Zmiany polityczne w Albanii – nowa jakość w procesie integracji z UE?

16 października Komisja Europejska zarekomendowała nadanie Albanii statusu kandydata do członkostwa w UE. Kluczowe znaczenie miała tu pozytywna opinia OBWE na temat albańskich wyborów parlamentarnych z czerwca br. Nowy rząd Ediego Ramy uznaje przyśpieszenie integracji z Unią za priorytet w polityce zagranicznej Albanii. Jednak osiągnięciu tego celu nie służą m.in. powszechna korupcja i przestępczość zorganizowana oraz słaba kondycja gospodarcza kraju. Aby utrzymać pozytywne przemiany w Albanii, nie tylko sama UE, lecz także poszczególne kraje członkowskie powinny bardziej wspierać rząd w Tiranie w przeprowadzeniu najważniejszych reform.


Tomasz Żornaczuk, Wiktor Hebda
29 października 2013
nr 113 (1089)
Jak porozumienie w sprawie irańskiego programu nuklearnego wpłynie na budowę systemu obrony przeciwrakietowej NATO?

Nowa runda negocjacji może doprowadzić do porozumienia w kwestii irańskiego programu nuklearnego. Możliwość kompromisowego rozwiązania z pewnością wywoła dyskusję na temat planów budowy systemu obrony przeciwrakietowej NATO, w tym amerykańskich instalacji w Polsce. Nie wydaje się, by mogły się one zmienić, jednak nie można całkowicie wykluczyć ich rewizji. Polska powinna dążyć do sformułowania jasnego stanowiska USA i NATO w tej sprawie, podkreślając, że zmiana planów wymagałaby silnych przesłanek.


Jacek Durkalec
28 października 2013
nr 112 (1088)
W stronę „republiki prezydenckiej”? Czechy po wyborach parlamentarnych

Czeska Partia Socjaldemokratyczna odniosła drugie z rzędu zwycięstwo w wyborach parlamentarnych. Jednakże ich największym wygranym jest prezydent Miloš Zeman. Jego osobiste ambicje, spodziewany brak stabilnej większości rządowej, konflikty w ČSSD oraz niedoskonałość zapisów konstytucyjnych sprawiają, że przez następne miesiące to on będzie głównym rozgrywającym w Czechach. Może to pogrążyć kraj w sporach kompetencyjnych, których ofiarą stanie się również polityka zagraniczna.


Dariusz Kałan
25 października 2013
nr 111 (1087)
Gruzja po wyborach prezydenckich: jesień patriarchów

Gruzini 27 października br. wybiorą nowego prezydenta, który zmieni pozostającego na tym stanowisku od blisko dziesięciu lat Micheila Saakaszwilego. Najprawdopodobniej zastąpi go Giorgi Margwelaszwili z rządzącej partii Gruzińskie Marzenie. Wybory przyniosą także zmianę szefa rządu. Premier Bidzina Iwaniszwili ogłosił, że ustąpi po wyborach prezydenckich. Odejście ze stanowisk dwóch głównych polityków gruzińskich zmieni scenę polityczną. Może też wpłynąć na politykę zagraniczną Gruzji, choć w najbliższym czasie nie powinno zagrozić jej zbliżeniu z Unią Europejską.


Konrad Zasztowt
24 października 2013
nr 110 (1086)
Nowy rząd, ten sam kurs: norweska polityka europejska i energetyczna

Po rządach centrolewicy, 16 października 2013 r. władzę w Norwegii przejęła mniejszościowa koalicja centroprawicowa. Nowy rząd zapowiada kontynuację polityki zgodną z dotychczasowymi priorytetami UE w zakresie podwyższenia konkurencyjności i utrzymania wzrostu gospodarczego. Głównymi wyzwaniami pozostają przy tym zrównoważona eksploatacja norweskiego szelfu kontynentalnego oraz agenda niskoemisyjna. Rząd chce również aktywniej uczestniczyć w procesach decyzyjnych i projektach Unii oraz rozwijać dwustronne relacje z jej głównymi członkami. Dla Polski stwarza to dodatkową szansę na intensyfikację współpracy w obszarze energii, bezpieczeństwa i migracji.


Lidia Puka
22 października 2013
nr 109 (1085)
Dziurawy portfel: walka UE z utratą przychodów podatkowych

Pod koniec 2013 r. ministrowie finansów krajów UE mają przedstawić postępy w zwalczaniu oszustw podatkowych i unikania opodatkowania. Jest to wynik debaty, która odbyła się podczas specjalnego szczytu europejskiego w maju 2013 r., a zapoczątkowała ją informacja, że urzędy skarbowe w UE ponoszą ogromne straty ze względu na nieuczciwe praktyki firm międzynarodowych transferujących zyski do rajów podatkowych. Źródłem tych praktyk są luki w europejskich systemach podatkowych. Rządy UE odczuwają obecnie presję, aby uatrakcyjnić swoje systemy podatkowe dla przedsiębiorstw. Muszą więc znaleźć sposób na ograniczenie konkurencji ze strony rajów podatkowych bez uciekania się do kontrowersyjnych praktyk.


Patryk Toporowski
21 października 2013
nr 108 (1084)
GMO, hormony i inne kontrowersje: kwestia rolnictwa w negocjacjach nad TTIP

Rolnictwo będzie jednym z najtrudniejszych tematów w negocjacjach nad TTIP. Obecnie różnica zdań między UE a USA w kwestiach sanitarnych i fitosanitarnych utrudnia handel artykułami rolno-spożywczymi przez Atlantyk. Osiągnięcie kompromisu w tej sprawie mogłoby przynieść szczególne korzyści gospodarcze Polsce, która powinna zabiegać o właściwą promocję rolniczego aspektu umowy.


Maya Rostowska
17 października 2013
nr 107 (1083)
CEEDEFCO – nowy filar bezpieczeństwa Ukrainy

Ukraina, jako państwo pozablokowe, nie może korzystać z gwarancji obronnych sojuszu militarnego, aby wzmacniać swoją suwerenność.  Dlatego potrzebuje wiarygodnego modelu bezpieczeństwa dostosowanego do swojego położenia geopolitycznego. Przede wszystkim powinna traktować współpracę z NATO i UE jako polisę ubezpieczeniową na przyszłość i narzędzie nacisku ułatwiające neutralizowanie zewnętrznej presji. Polska mogłaby odegrać istotną rolę w tworzeniu jednego z filarów nowej architektury bezpieczeństwa, wychodząc z inicjatywą Środkowo- i Wschodnioeuropejskiej Współpracy Obronnej (CEEDEFCO).


Wojciech Lorenz
11 października 2013
nr 106 (1082)
Polska w Azji Południowej: nie tylko Indie

Postępująca demokratyzacja i szybki wzrost gospodarczy wyznaczają dla Azji Południowej początek nowej ery. Ten region, do niedawna jeden z najbiedniejszych, może wkrótce zaoferować duże możliwości gospodarcze, o ile zachodzące przemiany poprawią jego stabilność polityczną. Polska, która w ostatnich latach z powodzeniem zacieśnia stosunki z Indiami, powinna teraz zwrócić uwagę na niewykorzystany potencjał w pozostałej części regionu i poprawić współpracę zwłaszcza z Pakistanem, Bangladeszem i Sri Lanką. W tym celu warto wzmocnić dialog polityczny, podpisać brakujące umowy gospodarcze oraz wesprzeć firmy w ekspansji na tych rynkach.


Patryk Kugiel
10 października 2013
nr 105 (1081)
Rezolucja Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 2118 a prawne ramy interwencji w Syrii

Zgodnie z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ międzynarodowi inspektorzy rozpoczęli niszczenie syryjskiej broni chemicznej. Rezolucja przewiduje możliwość użycia siły, w razie gdyby Syria nie zastosowała się do jej postanowień, jednak perspektywa interwencji przeciwko reżimowi Asada się oddala, mimo trwającej wojny domowej i wciąż popełnianych w tym kraju zbrodni wojennych. Kompromis osiągnięty w Radzie sprzyja politycznemu rozwiązaniu konfliktu, w który powinny zaangażować się kraje UE.


Maria Radziejowska
08 października 2013
nr 104 (1080)
Wyższy podatek dochodowy w Niemczech – ulga dla Europy

Pierwszą przeszkodą w utworzeniu wielkiej koalicji w Niemczech może być żądanie socjaldemokratów (SPD), by podwyższono stopę podatku dochodowego dla najbogatszych. Choć chrześcijańscy demokraci Angeli Merkel są temu przeciwni, plan SPD ma szanse na realizację. Jeśli uda się go przeforsować, skutki dadzą się odczuć także poza granicami Niemiec – Europa będzie mogła liczyć na wzrost popytu wewnętrznego w RFN, a także na ograniczenie makroekonomicznych nierównowag w strefie euro. Będzie jednak również musiała brać pod uwagę jeszcze twardsze „nein” Berlina wobec jakichkolwiek form unii transferowej.


Sebastian Płóciennik
04 października 2013
nr 103 (1079)
Chińska „ofensywa” w Europie Środkowej i Wschodniej: realizacja strategii 12 punktów

Blisko półtora roku temu premier Wen Jiabao ogłosił strategię wobec Europy Środkowej i Wschodniej (EŚW). Proces implementacji tej strategii wskazuje, że ten region stał się ważnym kierunkiem polityki zagranicznej ChRL. Wspomniany dokument to dwanaście pomysłów na wzmocnienie współpracy Chin z regionem. Najprawdopodobniej pomysły krótkoterminowe i pozaekonomiczne zostaną zrealizowane jeszcze w tym roku, widoczne są jednak trudności we wdrażaniu strategii, wynikające z niedostatecznego skonsultowania propozycji z państwami EŚW. Polska powinna zainicjować dyskusję na temat lepszej chińskiej oferty dla regionu. Jednocześnie na poziomie bilateralnym należy ostrożnie analizować propozycje Chin, kładąc szczególny nacisk na cele gospodarcze.


Justyna Szczudlik-Tatar
03 października 2013
nr 102 (1078)
Stosunki Islandii z Unią Europejską: potrzeba partnerstwa

Wbrew powszechnej opinii decyzja Islandii z sierpnia 2013 r. o zawieszeniu negocjacji w sprawie jej członkostwa w UE nie osłabia wiarygodności polityki rozszerzenia. Islandia, tak jak Norwegia i Szwajcaria, jest ściśle związana z UE, a negocjacje członkowskie rozpoczęła ze względu na chęć ustabilizowania gospodarki. Cel ten w dużej mierze osiągnięto, a proces negocjacji pozwolił na zmianę stosunków dwustronnych. Niemniej decyzja Islandii pokazuje słabość UE w ochronie jej strategicznych interesów. Unia powinna zatem starać się wypełnić tę lukę, wzmacniając relacje dwustronne i tworząc partnerstwo polityczne z Islandią w sektorze rybołówstwa oraz w Arktyce.


David Payne, Lidia Puka
02 października 2013
nr 101 (1077)
Negocjacje dotyczące Partnerstwa Transpacyficznego: wnioski dla rozmów o TTIP?

USA oraz ich partnerzy z regionu Pacyfiku przyśpieszają negocjacje nad wszechstronnym porozumieniem o wolnym handlu, tzw. Partnerstwem Transpacyficznym (TPP), aby uzgodnić jak najwięcej kwestii jeszcze przed szczytem Forum Współpracy Gospodarczej Azji i Pacyfiku (APEC), który odbędzie się w dniach 5–7 października na Bali. Negocjacje nad porozumieniem powinny zostać sfinalizowane do końca 2013 r. TPP może pobudzić wzrost gospodarczy w krajach, które przystąpią do porozumienia, oraz wesprzeć je w przezwyciężaniu skutków kryzysu gospodarczego. Przebieg i rezultat rozmów o TPP mogą wpłynąć na kształt debaty w ramach WTO, jak również umożliwią lepsze zrozumienie rozpoczętych w lipcu br. rozmów o Transatlantyckim Partnerstwie Handlowym i Inwestycyjnym (TTIP) między USA a Unią Europejską.


Damian Wnukowski
30 września 2013
nr 100 (1076)
Złote czasy złota w Rumunii?

Rząd Victora Ponty nadał wydobyciu złota z Roșia Montană status narodowej inwestycji strategicznej. Jednakże, nawet jeśli eksploatacja kruszcu w dłuższej perspektywie mogłaby pomóc Rumunii w przezwyciężeniu kryzysu gospodarczego, obecnie projekt wzbudza znacznie więcej kontrowersji. Dotyczą one bezpieczeństwa środowiska naturalnego, realnych korzyści dla kraju oraz skuteczności elit w egzekwowaniu należnych państwu beneficjów. Na bazie tych wątpliwości ukształtował się już silny ruch protestu, który może doprowadzić nawet do upadku rządu. Ze względu na dostrzegalny w całej Europie trend do inwestowania w kopalnie złota UE powinna dołożyć większych starań, aby państwa członkowskie prowadziły swoje prace wydobywcze zgodnie z istniejącymi regulacjami.


Dariusz Kałan, Anita Sobják
27 września 2013
nr 99 (1075)
Rosyjsko-białoruskie ćwiczenia „Zachód 2013” – sojusz przeciwko zewnętrznym wrogom?

Ćwiczenia „Zachód” należą do cyklicznie podejmowanych wspólnych działań białoruskich i rosyjskich sił zbrojnych. W tym roku ich scenariusz został oparty na wydarzeniach arabskiej wiosny i zakładał przeciwstawienie się siłom zewnętrznym chcącym obalić białoruski ustrój. Takie założenia świadczą o znaczeniu, jakie władze obu państw przypisują wydarzeniom w Afryce Północnej, oraz mają zademonstrować sąsiadom i NATO zdolności do przeciwstawienia się zewnętrznej interwencji. Manewry „Zachód 2013” były też okazją do sprawdzenia gotowości bojowej rosyjskiego Zachodniego Okręgu Wojskowego i stanowiły część szerszych testów rosyjskich sił zbrojnych.


Anna Maria Dyner
26 września 2013
nr 98 (1074)
Wojna domowa w Syrii jako dylemat Francji

Francja ma coraz większy problem z utrzymaniem swojego dotychczasowego stanowiska wobec Syrii. Klasa polityczna jest głęboko podzielona w sprawie stopnia zaangażowania (m.in. finansowego) Francji i sposobów zakończenia syryjskiego konfliktu. Francuska opinia publiczna zdecydowanie sprzeciwia się użyciu siły, zaś państwa Zatoki Perskiej, wspierające wybrane, islamskie elementy opozycji, mogą podejmować próby wpływu na francuską politykę wbrew europejskim interesom i konieczności doprowadzenia do zawieszenia broni w Syrii. Mimo podziałów Unia Europejska przy szczególnej pomocy Francji może w tym przypadku wypracować wspólne stanowisko wobec wojny domowej w Syrii.


Mikołaj Murkociński, Patrycja Sasnal
25 września 2013
nr 97 (1073)
Dotychczasowe doświadczenia likwidacji arsenałów broni chemicznej: wnioski dla Syrii

Państwa członkowskie Konwencji o zakazie broni chemicznej zyskały w procesie likwidacji chemicznych arsenałów cenne doświadczenia. W przypadku Iraku oraz Libii społeczność międzynarodowa miała po raz pierwszy do czynienia z reżimami, które starały się ukryć przed inspekcjami część swojego potencjału. Aby zwiększyć szanse na powodzenie procesu rozbrojenia Syrii, należy dążyć do szczegółowego odtworzenia historii programu, zastosować proste środki techniczne w celu szybkiej neutralizacji części arsenału, a także rozpocząć dyskusję o możliwościach sfinansowania niszczenia broni.


Łukasz Kulesa
20 września 2013
nr 96 (1072)
Wybór Niemiec: scenariusze przed wyborami do Bundestagu

W końcowej fazie niemieckiej kampanii wyborczej chadecja utrzymuje asymetrycznie silną pozycję, jednak wyraźnie zmniejszyły się szanse na kontynuację dotychczasowej koalicji z liberałami. Najbardziej prawdopodobna jest obecnie wielka koalicja CDU/CSU i SPD, choć w mediach dyskutuje się także inne konfiguracje. Dynamiczna sytuacja na scenie politycznej komplikuje podział funkcji ministerialnych w przyszłym rządzie.


Ryszarda Formuszewicz
19 września 2013
nr 95 (1071)
Embargo, które nie było: jak UE powinna reagować na rosyjskie restrykcje wobec Ukrainy?

Choć udało się uniknąć kolejnej wojny handlowej między Rosją a Ukrainą, rosyjskie ograniczenia handlowe stanowią poważne wyzwanie dla UE przed szczytem w Wilnie. Komisja Europejska uznała takie działania za niedopuszczalne, ale władze Ukrainy, a także ukraińska opozycja, oczekiwały bardziej stanowczych kroków. Unia powinna zapewnić odpowiednie mechanizmy instytucyjne i wsparcie makroekonomiczne, by przeciwdziałać skutkom prawdopodobnego powtórzenia rosyjskich restrykcji w związku z podpisaniem umowy stowarzyszeniowej.


Jewgen Worobjow
18 września 2013
nr 94 (1070)
Atak chemiczny 21 sierpnia w Damaszku a ambicje i możliwości Al-Ka’idy

Atak gazowy w Damaszku zmienił sytuację międzynarodową związaną z konfliktem w Syrii. Uzgodniony przez Rosję i USA plan likwidacji rozbrojenia arsenału chemicznego Syrii oraz raport inspektorów ONZ nie przesądzają, kto odpowiada za ten atak, choć powrót tej kwestii na agendę będzie nieuchronny. Należy podkreślić, że dotychczas rozpoznane zdolności Al-Ka’idy i historia jej aktywności niemal wykluczają zaangażowanie terrorystów w ten atak.


Marcin Andrzej Piotrowski
13 września 2013
nr 93 (1069)
Możliwości eksportowe i inwestycyjne polskich firm w Kazachstanie
Kazachstan, dynamicznie rozwijający się dzięki produkcji ropy naftowej i gazu ziemnego oraz otwarciu na współpracę z innymi krajami niż postsowieckie, planuje w najbliższych latach modernizację oraz dywersyfikację gospodarki. Kluczową rolę w planach inwestycyjnych będzie odgrywał sektor energetyczny, jednak wzrastające zapotrzebowanie na dobra konsumpcyjne stworzy szanse dla firm zagranicznych na rozwinięcie współpracy. Dotyczy to również polskich przedsiębiorstw. Uznanie Kazachstanu przez polski rząd za jeden z najbardziej perspektywicznych rynków eksportowych powinno sprzyjać ekspansji prywatnych przedsiębiorstw na tym rynku.  

Damian Wnukowski
10 września 2013
nr 92 (1068)
Polska pomoc dla Mjanmy – czy można więcej?
Wizyta w Polsce liderki birmańskiej opozycji Aung San Suu Kyi (11–13 września) zwraca uwagę na kluczowe wyzwania demokratyzacji Mjanmy oraz zachęca do ewaluacji polskiego zaangażowania w tym kraju. Polska, która odniosła sukces w transformacji, mogłaby w większym stopniu dzielić się swoimi doświadczeniami w zakresie m.in. sprawiedliwości okresu przejściowego, pisania konstytucji, wzmacniana społeczeństwa obywatelskiego czy reformy samorządowej. Te działania wymagałyby jednak zwiększenia nakładów finansowych, otwarcia stałego przedstawicielstwa w kraju lub znalezienia partnerów do współpracy trójstronnej. 

Patryk Kugiel, Kinga Brudzińska
09 września 2013
nr 91 (1067)
Mołdawsko-rumuński łącznik gazowy: czy połączenie się z Unią Europejską spowoduje rozłączenie się z Rosją?
Interkonektor gazowy Iași–Ungheni, którego budowę rozpoczęto pod koniec sierpnia, powinien poprawić bezpieczeństwo energetyczne Mołdawii, przynieść korzyści handlowe jej oraz Rumunii i przyczynić się do integracji europejskiego rynku gazowego. Powstanie nowego łącznika, co bardzo istotne, może się znacznie przyczynić do ograniczenia wpływów Rosji w Mołdawii i w regionie. Dlatego właśnie kraje środkowoeuropejskie powinny wspierać Mołdawię w finalizowaniu tego projektu i wdrożeniu zobowiązań, które kraj ten przyjął, przystępując do Wspólnoty Energetycznej.

Anita Sobják
04 września 2013
nr 90 (1066)
Azerbejdżan po dekadzie rządów prezydenta Ilhama Aliyeva
9 października br. w Azerbejdżanie odbędą się wybory prezydenckie. O trzecią kadencję ubiega się rządzący od 2003 r. Ilham Aliyev. Sposób przeprowadzenia wyborów będzie sygnałem woli rządu w Baku współpracy z Unią Europejską. Azerbejdżan może wzmacniać więzi z UE, nie ograniczając się wyłącznie do współpracy energetycznej. Taki wybór oznacza jednak konieczność dążenia do unijnych standardów państwa prawa i demokracji. Alternatywą jest utrzymywanie równego dystansu wobec UE i Rosji oraz zachowanie status quo w polityce wewnętrznej, co grozi stagnacją w gospodarce. 

Konrad Zasztowt
03 września 2013
nr 89 (1065)
Reforma międzynarodowej architektury finansowej – czas na implementację
Jednym z głównych tematów obrad szczytu G20 w Petersburgu będzie reforma międzynarodowej architektury finansowej. Od pierwszego spotkania grupy w 2008 r. jest to jedna z najważniejszych dziedzin zainteresowania G20, która dąży do tworzenia stabilnego międzynarodowego systemu finansowego. Dokonywanie reform okazuje się jednak zbyt powolne. Dlatego zamiast opracowywać nowe rekomendacje, członkowie G20 powinni skupić się na domaganiu się przeprowadzenia reform, które zostały dotychczas uzgodnione.

Maya Rostowska
30 sierpnia 2013
nr 88 (1064)
Operacja militarna w Syrii i co potem?

Wszelkie działania militarne w Syrii powinny mieć ograniczony charakter, aby nie wywołać większego regionalnego konfliktu. Konieczne jest także włączenie ograniczonej operacji wojskowej do szerszej strategii prowadzącej do politycznego zakończenia konfliktu.


Wojciech Lorenz
28 sierpnia 2013
nr 87 (1063)
Polityka energetyczna Wielkiej Brytanii – pionierskie podejście do reformy rynku energii

W polityce energetycznej Wielkiej Brytanii można zaobserwować zwrot, który polega na odejściu od modelu rynkowego w kierunku bardziej zdecydowanego interwencjonizmu państwa. Rząd brytyjski wyznaczył ambitne cele, takie jak dekarbonizacja, czyli zmniejszanie emisyjności gospodarki, oraz zapewnienie bezpieczeństwa dostaw i cen energii dostępnych dla wszystkich konsumentów. Chciałby też mieć większy wpływ na ich osiąganie, ponieważ rynkowe mechanizmy samoregulacji okazały się niewystarczające. Wielka Brytania jest w Unii Europejskiej pionierem i pomysłodawcą, torującym drogę pozostałym krajom, w tym Polsce, które muszą rozwiązać podobne problemy.


Aleksandra Gawlikowska-Fyk, Zuzanna Nowak
27 sierpnia 2013
nr 86 (1062)
Tunezja to nie Egipt, ale…

Kryzysy polityczne w Egipcie i Tunezji są ze sobą powiązane. Krwawe starcia w Egipcie powodują jednak, że strony konfliktu w Tunezji mogą przychylać się do deeskalacji napięć. O ile w Egipcie transformacja się cofa, o tyle w Tunezji nadal ma ona szansę się powieść, mimo że społeczeństwo tunezyjskie jest podzielone podobnie jak egipskie. Unia Europejska ma teraz większy wpływ na sytuację w Tunezji niż w Egipcie. Powinna więc w swych programach pomocowych poświęcać Tunezji co najmniej tyle samo uwagi co Egiptowi.


Kinga Brudzińska, Patrycja Sasnal
23 sierpnia 2013
nr 85 (1061)
Stare problemy a nowe decyzje w polityce energetycznej Litwy

Prezydent Dalia Grybauskaitė wspiera dążenia Litwy do zacieśnienia współpracy energetycznej z Norwegią, liczy na rozwój wydobycia gazu niekonwencjonalnego i konsekwentnie opowiada się za budową elektrowni atomowej. W sprzeczności z polityką Grybauskaitė oraz poprzedniego gabinetu konserwatystów stoją działania nowej koalicji, zabiegającej przede wszystkim o niższą cenę gazu importowanego z Rosji. Realizacja budowy elektrowni w Visaginas wydaje się również coraz mniej prawdopodobna ze względu na rosnący sceptycyzm potencjalnych współudziałowców, Łotwy i Estonii. Polska tym bardziej powinna dążyć do terminowej realizacji połączeń energetycznych integrujących region.


Kinga Dudzińska
19 sierpnia 2013
nr 84 (1060)
Oligarchowie wobec stowarzyszenia Ukrainy z UE

Przyszłość układu stowarzyszeniowego między Ukrainą a Unią Europejską w znacznej mierze zależy od ukraińskich oligarchów, czyli najbogatszych biznesmenów, którzy mają duży wpływ na decyzje podejmowane przez prezydenta Wiktora Janukowycza i jego rząd. Tymczasem stowarzyszenie może okazać się korzystne tylko dla części z nich, a dla tych, którzy są najbardziej związani z Janukowyczem, będzie co najwyżej obojętne. Polska i inne kraje UE powinny sprawić, aby przewidywane efekty wejścia układu stowarzyszeniowego w życie – tak jak i efekty jego niepodpisania – były bardziej czytelne dla ukraińskiego biznesu.


Piotr Kościński, Jewgen Worobiow
12 sierpnia 2013
nr 83 (1059)
Perspektywy dostawy S-300 z Rosji do Syrii: groźba realna czy wirtualna?

Od wiosny 2013 r. pojawiło się kilka niejasnych deklaracji władz Rosji o możliwości dostawy nowoczesnych systemów obrony przeciwlotniczej S-300 władzom Syrii. Zwiększyły one obawy Zachodu przed kosztami ewentualnego bezpośredniego zaangażowania w konflikt syryjski, np. w formie wsparcia amerykańskiego lotnictwa dla powstańców. Uzbrojenie Syrii w S-300 nie zneutralizowałoby jednak jakościowej i ilościowej dominacji lotnictwa USA, NATO czy Izraela. Dla Rosji, która zdaje sobie sprawę z problemów pomocy dla Syrii, kwestia ta stała się elementem gry dyplomatycznej i dezinformacyjnej z Zachodem.


Marcin Andrzej Piotrowski
09 sierpnia 2013
nr 82 (1058)
Bezrobocie wśród młodych? Czas na reindustrializację!

Stopa bezrobocia wśród młodych ludzi w UE w 2012 r. osiągnęła rekordowy poziom. W 2013 r. utrzymywała się na zbliżonej wysokości i jest mało prawdopodobne, aby spadła w najbliższym czasie. Przywódcy UE zapowiedzieli przedsięwzięcie środków zaradczych na poziomie zarówno krajowym, jak i unijnym, na przykład włączenie tego tematu do rozmów na czerwcowym szczycie Rady Europejskiej i przygotowanie lipcowego posiedzenia przywódców 20 państw członkowskich w Berlinie. Problemem jednak jest nie bezrobocie jako takie, lecz jego przyczyna – niewystarczająca industrializacja gospodarki UE. To powinno stać się przedmiotem dyskusji podczas szczytów, a Polska mogłaby przejąć inicjatywę.


Patryk Toporowski
07 sierpnia 2013
nr 81 (1057)
Rosja: kto po Miedwiediewie?

Zdaniem rosyjskich mediów jeszcze w tym roku dojdzie do dymisji Dmitrija Miedwiediewa i powołania nowego premiera. Jeżeli tak się stanie, powodem będzie chęć poprawy wizerunku przez prezydenta Władimira Putina, którego poparcie społeczne spadło. Osoba nowego szefa rządu będzie wskazywać, czy Putin chce kontynuacji dotychczasowej polityki wewnętrznej i zagranicznej, czy też zamierza dokonać jakichś zmian. Wybór kandydata związanego z kręgami wojska i służb specjalnych mógłby prowadzić do zaostrzenia stosunków z sąsiadami, w tym z Unią Europejską, co wymagałoby jej reakcji.


Piotr Kościński
02 sierpnia 2013
nr 80 (1056)
Czy wspieranie sektora pozarządowego jest w Egipcie możliwe?

Wbrew oczekiwaniom egipskiego społeczeństwa obywatelskiego i społeczności międzynarodowej tzw. arabska wiosna nie przyniosła większej swobody funkcjonowania sektora pozarządowego. Wręcz przeciwnie, podjęto próby sprawowania nad nim ściślejszej kontroli, co może się wkrótce powtórzyć mimo odsunięcia od władzy Bractwa Muzułmańskiego. Unia Europejska, w tym Polska, powinna udzielić władzom egipskim konkretnego, merytorycznego i niepolitycznego wsparcia w utworzeniu przejrzystej ustawy o działalności organizacji pozarządowych i w przeprowadzeniu kampanii informacyjnej na ten temat.


Kinga Brudzińska
31 lipca 2013
nr 79 (1055)
Perspektywy członkostwa Białorusi w WTO

W ciągu ostatnich miesięcy Białoruś zintensyfikowała negocjacje dotyczące wejścia do Światowej Organizacji Handlu. Białoruskie władze zdecydowały się na takie działania, mimo że wstąpienie do WTO może przynieść przejściowe negatywne skutki dla tego kraju, jak np. spadek konkurencyjności białoruskich przedsiębiorstw. Wymusi też na Białorusi przeprowadzenie reform rynkowych, które ograniczą wpływ państwa na gospodarkę. Polska i pozostali członkowie UE powinni poprzeć starania białoruskich władz, gdyż wstąpienie tego kraju do WTO ułatwi jego liberalizację gospodarczą.


Anna Maria Dyner
29 lipca 2013
nr 78 (1054)
Dziesięć lat po szwedzkim „nej” dla euro: wnioski dla Polski

We wrześniu tego roku minie dziesięć lat od referendum w Szwecji w sprawie przyjęcia euro. Jako że Szwecja jest jedynym „starym” państwem członkowskim bez klauzuli opt-out, które jest zobowiązane przyjąć euro, jej doświadczenie jest porównywalne z dylematem Polski. Szwedzka debata nad przyjęciem euro i referendum opierały się na zaleceniach zawartych w szczegółowym raporcie na temat kosztów i korzyści związanych ze wspólną walutą. Opracowanie w Polsce dokumentu o porównywalnej wadze politycznej mogłoby znacznie przyczynić się do poprawy jakości debaty na temat wejścia do strefy euro.


Paweł Tokarski, Elin Wiklund
25 lipca 2013
nr 77 (1053)
Wybory do Parlamentu Europejskiego w 2014 r.: czy obywatele Unii Europejskiej się od niej odwrócą?

Powstrzymanie spadku frekwencji w wyborach europejskich jest głównym celem strategii wzmacniania demokratycznej legitymizacji instytucji europejskich. Więcej wyborców przy urnach nie musi jednak oznaczać wzrostu poparcia dla projektu europejskiego. Ugrupowania protestu i eurosceptyczne mogą mobilizować elektorat skuteczniej niż partie głównego nurtu. W rezultacie w toku całej kadencji spodziewać się można bardziej intensywnej kampanii antyeuropejskiej z wykorzystaniem środków uzyskanych dzięki obecności w PE.


Ryszarda Formuszewicz, Marta Stormowska
23 lipca 2013
nr 76 (1052)
Komisja Europejska w zarządzaniu gospodarczym UE: w poszukiwaniu kapitału politycznego

Przyjęcie tzw. dwupaku stanowi ważny krok na drodze do wzmacniania zarządzania gospodarczego UE. W praktyce realizowanie nowych kompetencji przez Komisję Europejską może w dużej mierze zależeć jednak od państw członkowskich. Ich rządy niechętnie podejmują trudne, niepopularne reformy, za które muszą niejednokrotnie zapłacić spadkiem poparcia społecznego. Droga do pełnej Unii Gospodarczej i Walutowej może być trudna, jeśli nie zmniejszy się dystansu między polityką na poziomie UE i poziomie krajowym. Zapewnienie demokratycznej legitymizacji kolegium Komisji poprzez wskazanie kandydatów na jej przewodniczącego przez partie polityczne w toku kolejnych wyborów do Parlamentu Europejskiego jest krokiem w dobrym kierunku, ale może okazać się niewystarczające. Dlatego wysiłkom w tym celu powinno towarzyszyć wzmocnienie dialogu z parlamentami narodowymi.


Agata Gostyńska, Marta Stormowska
17 lipca 2013
nr 75 (1051)
Siedemdziesiąta rocznica zbrodni wołyńskiej: brak zrozumienia na Ukrainie

Obchody 70. rocznicy zbrodni wołyńskiej wywołały na Ukrainie niejednoznaczną reakcję. Krytykowali je nacjonaliści, opozycja praktycznie pominęła milczeniem, a rządzący usiłowali wykorzystać do własnych celów politycznych. Jedynymi aktywnie działającymi na rzecz pojednania polsko-ukraińskiego okazali się przedstawiciele Kościołów oraz inteligencji. Polska powinna dążyć do porozumienia i pojednania nie tyle na szczeblu politycznym, międzyrządowym, co między społeczeństwami – a przede wszystkim ze społeczeństwem Ukrainy Zachodniej, Wołynia i Galicji Wschodniej.


Piotr Kościński, Jewgen Worobiow
12 lipca 2013
The UK Criminal Law Opt-out: A Challenging Opportunity for Poland

Zapraszamy do lektury anglojęzycznego biuletynu pt. The UK Criminal Law Opt-out: A Challenging Opportunity for Poland autorstwa Rodericka Parkesa i Marty Stormowskiej.

10 lipca 2013
nr 74 (1050)
Europejski system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych – próby zreformowania

W drugim głosowaniu na sesji plenarnej Parlament Europejski przyjął propozycję Komisji, aby odroczyć aukcje części uprawnień (tzw. backloading) w ramach europejskiego systemu handlu uprawnieniami do emisji. Decyzję w tej sprawie podejmie teraz Rada UE. Backloading wywołuje sporo kontrowersji, ale tylko w niewielkim stopniu wpłynie na ETS. Potrzebne są zmiany strukturalne, o których już się dyskutuje, ale osiągnięcie porozumienia przed 2020 r. będzie bardzo trudne. Polska powinna promować rozwiązania uwzględniające energetyczne i ekonomiczne zróżnicowanie państw członkowskich oraz połączyć bieżącą debatę z dyskusją o celach unijnej polityki klimatycznej i energetycznej do 2030 r.


Aleksandra Gawlikowska-Fyk
05 lipca 2013
nr 73 (1049)
Dziwny zamach stanu – odwołanie prezydenta Egiptu przez armię

Decyzja armii egipskiej o zawieszeniu konstytucji i odebraniu władzy prezydentowi Muhammadowi Mursiemu umacnia siły zbrojne, a osłabia wybieralne instytucje państwowe. Nowe władze przejmą po Mursim wszystkie problemy gospodarcze, społeczne i polityczne, ryzykują też równie szybką utratę poparcia, ponieważ w obecnych warunkach nie można sprostać wysokim oczekiwaniom społecznym. Zakończenie rządów Bractwa Muzułmańskiego w Egipcie stanowi niebezpieczny precedens dla innych rządzących partii islamskich w regionie, np. w Tunezji, gdzie podział na islamistów i antyislamistów jest równie głęboki.


Patrycja Sasnal
04 lipca 2013
nr 72 (1048)
Francja i Polska: perspektywy współpracy w polityce sąsiedztwa UE

Francja i Polska zajmowały dotychczas różne stanowiska w sprawie Europejskiej Polityki Sąsiedztwa, ale obecne zintensyfikowanie kontaktów dwustronnych może doprowadzić do lepszej współpracy obu państw w kształtowaniu tej polityki. Współdziałanie możliwe jest w czterech dziedzinach: porozumienia co do poziomu spójności wschodniego i południowego wymiaru EPS, przyszłości rozwiązań instytucjonalnych, usprawnienia wdrażania polityki sąsiedztwa oraz wymiany doświadczeń z partnerami ze wschodu i z południa.


Elżbieta Kaca, Karolina Zubel
03 lipca 2013
nr 71 (1047)
Wybory prezydenckie w Mali – wnioski dla UE

W lipcu i w sierpniu 2013 r. w Mali mają odbyć się wybory prezydenckie i parlamentarne. Pomimo licznych problemów politycznych, administracyjnych i logistycznych malijskie władze są zdecydowane na ich przeprowadzenie w terminie. Unia Europejska, nie naciskając na dotrzymanie letniego terminu wyborów, powinna postulować konieczność rozbrojenia organizacji tuareskich i zintensyfikować swoje działania pomocowe w Mali. Szczególną rolę w tym procesie, zwłaszcza w odniesieniu do prac malijskiej Komisji Dialogu i Pojednania, mogłaby odegrać Polska.


Kacper Rękawek
02 lipca 2013
nr 70 (1046)
Wnioski z polskiej prezydencji w Grupie Wyszehradzkiej

Polska podczas swojej zakończonej właśnie, rocznej prezydencji w Grupie Wyszehradzkiej pokazała wzrost swojego zaangażowania w regionie. Efekty jej działań są widoczne w obszarze polityki energetycznej, bezpieczeństwa i obrony, a także w zwiększeniu obecności V4 na arenie międzynarodowej. Po przekazaniu 1 lipca prezydencji Węgrom Polska powinna pozostać aktywna w V4 i zachować przywództwo w dziedzinach, w których może być najskuteczniejsza. Z kolei Węgry powinny obrać za priorytet odpowiednie rozwiązanie kwestii transportu wewnątrzregionalnego, którą niewystarczająco zajęła się Polska.


Anita Sobják
01 lipca 2013
nr 69 (1045)
Prezydencja Litwy w Radzie UE: wzrost znaczenia współpracy regionalnej

Oczekuje się, że podczas swojej sześciomiesięcznej prezydencji Litwa podejmie próbę zbliżenia państw nieposługujących się wspólną walutą do coraz bardziej integrującej się strefy euro oraz że będzie moderować toczącą się w UE dyskusję między zwolennikami agendy wzrostu a zwolennikami polityki oszczędnościowej. Ponadto będzie kontynuować debatę nad przyszłością Unii Gospodarczej i Walutowej oraz prace w obszarze pogłębiania rynku wewnętrznego, polityki energetycznej UE, a także rozwoju Partnerstwa Wschodniego. Tak prowadzona prezydencja byłaby więc bardzo korzystna dla Polski, ale jej północno-wschodni sąsiad może nie sprostać wszystkim oczekiwaniom. Jednocześnie Litwa przez najbliższe pół roku będzie podkreślać rosnące znaczenie współpracy regionalnej na forum UE – nie mniej ważnej dla Polski, a w perspektywie sprzyjającej także poprawie relacji bilateralnych.


Kinga Dudzińska, Agata Gostyńska
28 czerwca 2013
nr 68 (1044)
Unia Gospodarcza i Walutowa 2.0 w zawieszeniu

Szczyt Rady Europejskiej, mimo wcześniejszych deklaracji, nie przyniósł większego postępu w tworzeniu „prawdziwej” Unii Gospodarczej i Walutowej, zapowiedzianym przez Przewodniczącego Rady Europejskiej. Względny spokój na rynku obligacji dał politykom europejskim chwilę wytchnienia przed wyborami do Bundestagu. Jednak słabe dane makroekonomiczne oraz niestabilna sytuacja polityczna w państwach południa strefy euro wskazują, że problemy UE-17 są dalekie od rozwiązania. Polska powinna wykorzystać uspokojenie się sytuacji do budowy politycznego poparcia przed spodziewanym przyspieszeniem dyskusji na jesieni.


Paweł Tokarski, Patryk Toporowski
24 czerwca 2013
nr 67 (1043)
Potrzeby energetyczne Indii – szanse dla Polski
Rosnące zapotrzebowanie na energię w Indiach stwarza ogromne możliwości rynkowe, które Polska powinna wykorzystać. Pomimo oczywistych różnic skali, oba kraje stoją przed podobnymi wyzwaniami w polityce energetycznej, także przed koniecznością znalezienia równowagi między efektywnym wykorzystaniem węgla z równoczesnym rozwojem czystych technologii a wzrostem udziału odnawialnych źródeł energii w swych bilansach energetycznych. Otwiera to pole do bliższej współpracy w sektorze węgla kamiennego oraz wspólnych projektów dotyczących technologii czystego węgla, efektywności energetycznej oraz wykorzystania energii odnawialnej.

Patryk Kugiel, Lidia Puka
20 czerwca 2013
nr 66 (1042)
Zwalczanie kryzysu finansowego w Słowenii

Po sprzedaniu 14 czerwca udziałów w spółce Mercator, co było największą prywatyzacją w Słowenii od początku kryzysu finansowego, kraj ten rozpoczął główny etap wdrażania programu reform strukturalnych. Wiele środków na rzecz przywrócenia stabilności zarówno sektora bankowego, jak i całej gospodarki ma zostać przedsięwziętych od lipca br. Kluczowe będą jednak prywatyzacja banków oraz konsekwentna redukcja wydatków budżetowych. Niepowodzenia w tym zakresie mogą sprawić, że Słowenia stanie się kolejnym państwem strefy euro zależnym od wsparcia finansowego z europejskiego mechanizmu stabilności.


Tomasz Żornaczuk
18 czerwca 2013
nr 65 (1041)
Unijna inicjatywa jawności w sektorze wydobywczym – dobry kierunek, niewystarczające środki

Unia Europejska nałożyła na zarejestrowane w niej spółki poszukujące i wydobywające ropę, gaz, węgiel i minerały obowiązek ujawniania przepływów kapitałowych na rzecz rządów, zyskując tym samym nowe narzędzie nadzoru. Nowelizacja tzw. dyrektyw dotyczących jawności i rachunkowości ma doprowadzić do ustalenia uczciwych zasad rynkowych i utworzenia globalnego systemu przejrzystości przepływów kapitałowych, a także umożliwić walkę z unikaniem podatków. W osiągnięciu tych ambitnych celów pomoże Unii wzorowanie się na istniejących inicjatywach i unikanie nadmiernego obciążania sektora prywatnego. W związku z tym UE powinna zadbać o usystematyzowanie sposobów weryfikacji informacji, ujednolicenie standardów międzynarodowych i włączenie do globalnego systemu potentatów surowcowych, takich jak Australia, Kanada, Chiny, RPA i Rosja.


Lidia Puka
13 czerwca 2013
nr 64 (1040)
Wszyscy ludzie najwyższego przywódcy: irańskie wybory prezydenckie w 2013 r.

Tegoroczne wybory prezydenckie w Iranie wygra najpewniej kandydat, który gwarantuje pełną lojalność wobec najwyższego przywódcy duchowego, sprawującego wraz ze Strażnikami Rewolucji realną władzę w kraju. Nowy prezydent nie będzie mógł szybko poprawić sytuacji ekonomicznej i międzynarodowej państwa, w tym uregulować kwestii nuklearnej. Dlatego Iran czeka w najbliższych latach pozorna stabilizacja władzy przy rosnącym prawdopodobieństwie wybuchu antysystemowego buntu. Dla państw zachodnich oznacza to konieczność przeglądu dotychczasowej strategii, w niewielkim stopniu uwzględniającej obronę praw człowieka i wspieranie zmian wewnątrz samego Iranu. Nowe kraje członkowskie UE powinny aktywnie działać w tej dziedzinie.


Marcin Andrzej Piotrowski
12 czerwca 2013
nr 63 (1039)
Przyszłość energetyki jądrowej we Francji

W najbliższych miesiącach nastąpi potwierdzenie deklaracji o ograniczeniu roli energii jądrowej we francuskim miksie energetycznym. Należy spodziewać się również dalszego wzrostu znaczenia energii odnawialnej oraz nowych inicjatyw w zakresie efektywności energetycznej. Nie naruszy to dominującej pozycji energetyki jądrowej, ale długookresowa konkurencyjność francuskiej branży będzie w dużym stopniu uzależniona od jej dalszej ekspansji międzynarodowej. Ta motywacja towarzyszy również zabiegom o udział w polskim programie energetyki jądrowej. Bez względu na decyzję w sprawie dostawcy technologii reaktorowej, skala korzyści dla polskich podmiotów uczestniczących w programie będzie podyktowana oceną ich kompetencji jako potencjalnych uczestników łańcucha dostawców.


Bartosz Wiśniewski
11 czerwca 2013
nr 62 (1038)
„Steadfast Jazz 2013” – NATO odzyskuje równowagę

Manewry „Steadfast Jazz 2013”, które przetestują zdolność NATO do udzielenia pomocy nowym krajom członkowskim, pomogą zwiększyć wiarygodność gwarancji kolektywnej obrony. Jednocześnie ograniczone zaangażowanie sojuszników nie pozwala w pełni wykorzystać potencjału ćwiczeń. Polska powinna aktywnie promować Inicjatywę Sił Połączonych (CFI), która uznaje wspólne ćwiczenia za główny mechanizm transformacji Sojuszu. W ten sposób będzie mogła wzmocnić swoją pozycję w NATO i w przyszłości skuteczniej kształtować bezpieczeństwo przez ćwiczenia z sojusznikami.


Wojciech Lorenz
05 czerwca 2013
nr 61 (1037)
Gruzja po aresztowaniu Merabiszwilego: scenariusz ukraiński?

Aresztowanie Wano Merabiszwilego, byłego premiera Gruzji, lidera opozycji i najbliższego współpracownika prezydenta Micheila Saakaszwilego, może budzić podejrzenia, że obecny rząd wykorzystuje prokuraturę jako instrument politycznego prześladowania swoich przeciwników. Jednak jest zbyt wcześnie, aby przypadek ten porównywać ze sprawą byłej ukraińskiej premier Julii Tymoszenko, której uwięzienie zostało uznane za „selektywne stosowanie wymiaru sprawiedliwości” przez USA, UE i wiele organizacji międzynarodowych. Unia Europejska powinna ściśle monitorować postępowanie sądowe w sprawie Merabiszwilego oraz wywierać dalszą presję na władze gruzińskie, aby kontynuowały reformę prokuratury i sądownictwa.


Konrad Zasztowt
04 czerwca 2013
nr 60 (1036)
fot. Reuters
Perspektywy i konsekwencje współpracy wojskowej Białorusi i Rosji

Współpraca wojskowa Białorusi i Rosji pozostaje najbardziej zaawansowanym dwustronnym procesem integracyjnym na obszarze Wspólnoty Niepodległych Państw. Dotyczy ona nie tylko ścisłej koordynacji działań sił zbrojnych, ale również kwestii takich jak produkcja sprzętu wojskowego czy szkolenie żołnierzy. Jednocześnie ze względu na ograniczone środki białoruskiego budżetu rośnie rola Rosji jako dostawcy sprzętu i sponsora ćwiczeń. Polska i inne środkowoeuropejskie kraje NATO powinny z uwagą śledzić pogłębiającą się współpracę militarną między Rosją i Białorusią, nadal rozwijać własne zdolności i programy kooperacyjne oraz zabiegać o utrzymanie zaangażowania NATO w regionie.


Anna Maria Dyner
03 czerwca 2013
nr 59 (1035)
Nowe umowy o wolnym handlu receptą na kryzys?

W ostatnich latach można zauważyć wyraźny wzrost liczby zawieranych umów o wolnym handlu (FTA). Unia Europejska jest w trakcie negocjacji dziewięciu takich porozumień i przygotowuje się do negocjowania kolejnych czterech. Duży potencjał FTA do ożywiania handlu sprawia, że są one postrzegane jako recepta na stagnację, która dotknęła UE i inne regiony świata w następstwie międzynarodowego kryzysu finansowego. Jednakże niepożądane skutki zwiększania liczby FTA mogłyby utrudnić ten proces. Polska i inne kraje Unii powinny zatem dążyć do tego, by umowy te w jak największym stopniu ograniczały zewnętrzne bariery w handlu oraz były ambitne i dalekosiężne.


Maya Rostowska
31 maja 2013
nr 58 (1034)
Reformowanie swobodnego przepływu pracowników: pole do współpracy polsko-brytyjskiej

Komisja Europejska 30 maja br. pozwała Zjednoczone Królestwo do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości za postępowanie niezgodne z dyrektywą 2004/38 dotyczącą swobodnego przepływu pracowników. Zjednoczone Królestwo apelowało do państw „starej Unii” o ograniczenie postanowień tej dyrektywy. Nowi członkowie UE odmawiali udziału w dyskusji w obawie przed naruszeniem zasady integracji europejskiej, która niesie realną korzyść dla ich obywateli. Jeśli jednak dyskusja nie rozpocznie się wkrótce, stare państwa wybiorą kanały jednostronne. Polska, jako jeden z głównych krajów pochodzenia imigrantów, powinna stworzyć koalicję nowych państw Unii, aby wpłynąć na bardziej konstruktywne podejście.


Roderick Parkes, Anita Sobják
29 maja 2013
nr 57 (1033)
Inicjatywa Krakowska (Proliferation Security Initiative) po 10 latach – sukcesy i wyzwania

Podczas spotkania politycznego wysokiego szczebla, które odbyło się 28 maja w Warszawie z okazji 10-lecia Inicjatywy Krakowskiej (Proliferation Security Initiative, PSI), zadeklarowano podjęcie konkretnych działań, aby zwiększyć rolę Inicjatywy w zapobieganiu proliferacji broni masowego rażenia. To, czy PSI stanie się bardziej efektywna, będzie jednak zależało od stopnia realizacji tych ambitnych planów. Aby wzmocnić swój istotny wkład do PSI, Polska powinna ratyfikować Protokół SUA z 2005 r. oraz Konwencję pekińską.


Jacek Durkalec
28 maja 2013
nr 56 (1032)
Wiarygodność amerykańskich gwarancji odstraszania: wnioski z kryzysu na Półwyspie Koreańskim

Eskalacja kryzysu północnokoreańskiego w ostatnich miesiącach postawiła pod znakiem zapytania wiarygodność i skuteczność rozszerzonego odstraszania, czyli gwarancji obronnych udzielanych przez Stany Zjednoczone ich sojusznikom. USA sygnalizowały gotowość do obrony Korei Południowej poprzez oświadczenia polityczne oraz demonstrację siły w regionie. Można stwierdzić, że podczas tej odsłony kryzysu rozszerzone odstraszanie spełniło swoją funkcję. W przyszłości jednak sojusznicy USA, w tym Polska, będą musieli bardziej polegać na swoich samodzielnych zdolnościach oraz dbać o przekonywanie amerykańskich decydentów i opinii publicznej co do zasadności zaangażowania USA.


Łukasz Kulesa
27 maja 2013
nr 55 (1031)
Wzrost islamofobii w Europie

W ostatniej dekadzie w Europie daje się zaobserwować stały wzrost popularności partii islamofobicznych, budowanej między innymi na marginalnych przypadkach terroryzmu islamskiego. Z drugiej strony w państwach arabskich władzę przejmują partie islamskie. Te dwie tendencje mogą powodować coraz bardziej ekstremalną polaryzację między społeczeństwem europejskim i arabskim, co utrudni kształtowanie jednorodnej i umiarkowanej polityki UE oraz państw członkowskich wobec południowego sąsiedztwa. Wywołają one także wzrost napięć między interesami UE i niektórych jej członków.


Morgane Hoarau, Patrycja Sasnal
22 maja 2013
nr 54 (1030)
Remedium na kłopoty gospodarcze? Przemysł motoryzacyjny na Węgrzech

W ostatnich latach Węgrom udało się przyciągnąć kilka znaczących inwestycji wielkich koncernów motoryzacyjnych. Dla pogrążonego w kryzysie kraju jest to szansa nie tylko na przetrwanie dekoniunktury, ale również – jeśli będzie temu towarzyszył rozwój innowacji – na modernizację całej gospodarki. Ze względu na dostrzegalny obecnie trend przesuwania centrów produkcyjnych z zachodniej Europy na wschód Polska także powinna włączyć się w rywalizację o obcy kapitał motoryzacyjny, poszerzając ofertę zachęt i wsparcia oraz reformując rynek krajowy.


Dariusz Kałan
21 maja 2013
nr 53 (1029)
Partnerstwo Polski i Turcji: zapełnianie unijnej luki?

Polska i Turcja dążą do pogłębienia partnerstwa strategicznego w dziedzinach ważnych dla ich długofalowych interesów, takich jak polityka energetyczna czy obronna. Wzmacnianie tych relacji jedynie przez kontakty dwustronne czy współpracę w ramach NATO niesie ze sobą ryzyko, że stosunki te okażą się w dalszej perspektywie mało stabilne. Obydwa państwa powinny zatem dążyć do umocnienia europejskich perspektyw Turcji.


Pinar Elman
20 maja 2013
nr 52 (1028)
Jak radzić sobie z deficytem demokracji w Unii Europejskiej? Wnioski z Międzyparlamentarnej Konferencji ds. WPZiB/WPBiO

Wzmocnienie demokracji w ramach UE wskazywane jest jako warunek trwałości przyjmowanych rozwiązań. Stąd w debacie na temat kryzysu w Unii pojawia się refleksja nad rolą parlamentów w unijnej architekturze instytucjonalnej. Chociaż proces tworzenia Międzyparlamentarnej Konferencji ds. WPZiB/WPBiO jeszcze trwa, już może ona przeciwdziałać demokratycznym ograniczeniom w tej sferze aktywności UE. Z trudem wypracowane zasady funkcjonowania Konferencji mogą być wskazówką dla innych forów parlamentarnej współpracy na szczeblu UE.


Dorota Liszczyk
17 maja 2013
nr 51 (1027)
Umowa stowarzyszeniowa UE–Ukraina: stanowisko Komisji Europejskiej

Komisja Europejska zwróciła się do państw członkowskich Unii o mandat do podpisania umowy stowarzyszeniowej między Ukrainą a UE podczas szczytu Partnerstwa Wschodniego w Wilnie (zaplanowanego na listopad br.), o ile kraj ten spełni postawione mu warunki. Zaproponowała też, by jeszcze przed szczytem weszła w życie część handlowa tej umowy (DCFTA). Ostateczna decyzja może zapaść na spotkaniu ministrów spraw zagranicznych UE w październiku. Polska powinna przekonywać Ukrainę do dalszego spełniania unijnych wymogów, pokazując jej płynące z tego korzyści. Równocześnie należy wskazywać partnerom w UE, że podpisanie tej umowy będzie pozytywne także dla samej Unii zarówno z gospodarczego, jak i politycznego punktu widzenia.


Piotr Kościński
16 maja 2013
nr 50 (1026)
Złota era ropy naftowej? Implikacje rozwoju złóż niekonwencjonalnych w Ameryce Północnej

W opublikowanym 14 maja br. przez Międzynarodową Agencję Energetyczną raporcie na temat perspektyw rozwoju rynku ropy przewiduje się znaczny wzrost produkcji tego surowca pochodzącego ze źródeł niekonwencjonalnych w Ameryce Północnej. Skutkować to może ograniczeniem pozycji dotychczasowych głównych eksporterów, tj. krajów OPEC i Rosji, jak również trwałą obniżką cen ropy na światowych rynkach. Nowe trendy mogą szybciej włączyć Polskę w globalne rynki ropy i gazu, ułatwiając renegocjację kontraktów i dywersyfikację dostaw.


Aleksandra Gawlikowska-Fyk, Bartosz Wiśniewski
15 maja 2013
nr 49 (1025)
Daleko od stabilizacji: krajobraz powyborczy w Bułgarii

Przedterminowe wybory parlamentarne nie tylko nie przyczynią się do odbudowania stabilizacji politycznej w Bułgarii, ale także – z powodu dużego rozproszenia głosów i spodziewanych trudności z utworzeniem koalicji rządowej – mogą jeszcze bardziej pogłębić chaos. Dla pogrążonego w kryzysie kraju utrzymywanie powyborczego pata jest szczególnie niekorzystne ze względu na pogarszającą się sytuację gospodarczą i narastającą presję społeczną. Bez względu na to, która partia powróci do władzy, nie należy się spodziewać znaczącej poprawy wizerunku Bułgarii w UE, a tym samym pozytywnego załatwienia najważniejszych dla niej spraw, m.in. szybkiego przyjęcia do strefy Schengen.


Dariusz Kałan
14 maja 2013
nr 48 (1024)
Jaki klimat dla nowej polityki energetycznej UE?

Jednym z punktów spotkania Rady Europejskiej 22 maja br., w całości poświęconego energetyce, będzie dyskusja nad kształtem polityki Unii w zakresie klimatu i energii do 2030 r. W toczącej się od kilku miesięcy debacie wyodrębniają się dwie różne wizje – konsekwentna realizacja ambitnej strategii klimatycznej oraz koncentracja na wspieraniu wzrostu gospodarczego i konkurencyjności. Polska powinna proponować rozwiązania uwzględniające przede wszystkim wpływ nowych celów na poszczególne gospodarki i konkurencyjność przemysłu oraz budować koalicję państw członkowskich prezentujących podobne stanowisko.


Aleksandra Gawlikowska-Fyk
09 maja 2013
nr 47 (1023)
Japońsko-amerykańska współpraca w dziedzinie bezpieczeństwa: test dla sojuszniczej wiarygodności USA?

Najnowsze inicjatywy Japonii w sferze polityki bezpieczeństwa mogą sygnalizować obawy o zakres sojuszu z USA, a jednocześnie stanowić próbę jego ożywienia w świetle wzrostu amerykańskiego zainteresowania regionem Azji i Pacyfiku. Zarazem Japonia dostrzega stojące przed USA ograniczenia, wynikające z niechęci do wikłania się w regionalne spory z udziałem Chin oraz z konieczności bardziej oszczędnego rozporządzania własnymi zasobami. Rozwój współpracy z Japonią będzie świadczył o gotowości USA do wzmacniania politycznych gwarancji bezpieczeństwa poprzez zdolności militarne w dobie kurczenia się wydatków obronnych i powinien być obserwowany przez sojuszników w NATO.


Tomasz Smura, Bartosz Wiśniewski
08 maja 2013
nr 46 (1022)
Rosnące znaczenie metali ziem rzadkich

Zaopatrzenie w metale ziem rzadkich urosło do rangi istotnego problemu bezpieczeństwa surowcowego. Są one szczególnie istotne dla sektora wysokich technologii, w tym w obronności i elektroenergetyce. Obawy o międzynarodową dostępność metali ziem rzadkich budzi polityka Chin, które jako największy producent aktywnie regulują podaż tych substancji. Rozwój branży wydobycia poza Chinami oznacza jednak, że dostęp do metali ziem rzadkich nie stanie się środkiem politycznego nacisku. Dywersyfikacja źródeł podaży MZR staje się warunkiem międzynarodowej konkurencyjności państw wysoko uprzemysłowionych i powinna być priorytetem również dla Polski.


Bartosz Wiśniewski
07 maja 2013
nr 45 (1021)
Wybory w Pakistanie i ich międzynarodowe konsekwencje

Wybory parlamentarne w Pakistanie oraz przewidziane na ten rok zmiany na stanowiskach szefa armii i sędziego sądu najwyższego rozpoczynają trudny okres transformacji, który daje jednak szanse na wzmocnienie kruchej demokracji. Chociaż następny rząd prawdopodobnie nie zmieni zasadniczo kursu polityki zagranicznej, ewentualne zwiększenie cywilnej kontroli nad wojskiem w dłuższej perspektywie wpłynęłoby korzystnie na relacje z sąsiadami i stabilność w regionie. UE może odegrać ważną rolę we wspieraniu pokojowych przemian dzięki działalności misji obserwacji wyborów i zwiększonemu zaangażowaniu w kraju po utworzeniu nowego rządu.


Patryk Kugiel
30 kwietnia 2013
nr 44 (1020)
Inwestycje w Rosji: ryzyko i możliwości

Rosja potrzebuje zagranicznych inwestycji, aby pobudzić słabnący wzrost gospodarczy, lecz niesprzyjający klimat inwestycyjny zniechęca wielu potencjalnych inwestorów. Niektóre sektory, jak energia i wysokie technologie, są szczególnie ryzykowne, inne z kolei, jak handel detaliczny, transport i infrastruktura oraz oprogramowanie, stwarzają duże możliwości dla inwestorów. Polskie firmy mogą oczekiwać znacznych zysków z inwestycji w Rosji, jeśli podejmą je ze świadomością ryzyka i wnikliwą wiedzą o rynku.


Maya Rostowska
26 kwietnia 2013
nr 43 (1019)
Perspektywy stosunków chińsko-tajwańskich po zmianie władzy w Chinach

Nowi chińscy przywódcy będą kontynuować politykę poprawy relacji z Tajwanem, której głównym celem jest zjednoczenie. Jej nowym elementem może być próba wywarcia na Tajwan presji, by podjął negocjacje polityczne. Prezydent Tajwanu Ma Ying-jeou skupi się jednak na instytucjonalizacji stosunków z ChRL, przede wszystkim na otwarciu biur przedstawicielskich w obu krajach, oraz będzie unikał rozmów o charakterze politycznym. Lepsze relacje w Cieśninie Tajwańskiej to dla Polski szansa na poprawę współpracy gospodarczej z Tajwanem i Chinami. Polskie przedsiębiorstwa powinny rozważyć współpracę z partnerami tajwańskimi, by zwiększyć swoją obecność na chińskim rynku.


Justyna Szczudlik-Tatar
25 kwietnia 2013
nr 42 (1018)
Photo by Isafmedia
Obecność NATO w Afganistanie po 2014 r.

Dnia 23 kwietnia szefowie dyplomacji państw NATO i 50 krajów partnerskich wspierających misję ISAF w Afganistanie uzgodnili mechanizm finansowania Afgańskich Narodowych Sił Bezpieczeństwa (ANSF), który ma zagwarantować odpowiedną kontrolę nad wydatkami. Sojusz i USA wciąż jednak prowadzą negocjacje z afgańskimi władzami w sprawie zastąpienia kończącej się w 2014 r. misji ISAF dwoma nowymi operacjami. Podczas gdy NATO miałoby się zająć szkoleniem i doposażeniem afgańskich sił bezpieczeństwa, USA pokierowałyby antyterrorystyczną operacją sił specjalnych. Wyzwaniem pozostaje ustalenie szczegółów obu misji, a także krucha stabilność bezpieczeństwa w Afganistanie. Demonstrując solidarność sojuszniczą, Polska powinna rozważyć większe zaangażowanie w obie operacje.


Wojciech Lorenz, Marcin Andrzej Piotrowski
24 kwietnia 2013
nr 41 (1017)
Perspektywy polityki UE wobec Białorusi podczas prezydencji Litwy

Ostatnio nasiliły się relacje polityczne i gospodarcze między Litwą a Białorusią. Z racji bliskiego sąsiedztwa i wynikających z niego licznych powiązań można się spodziewać, że Litwa będzie chciała wykorzystać okres swojej prezydencji w Radzie UE do wznowienia dialogu z białoruskimi władzami. Byłby to duży sukces litewskiej dyplomacji, zwłaszcza w kontekście zaplanowanego na listopad br. szczytu państw Partnerstwa Wschodniego. Polska powinna z uwagą śledzić działania strony litewskiej i podnosić kwestię zwolnienia więźniów politycznych na Białorusi jako warunku koniecznego do wznowienia rozmów z przedstawicielami reżimu.


Kinga Dudzińska, Anna Maria Dyner
23 kwietnia 2013
nr 40 (1016)
Państwa BRICS a międzynarodowe zarządzanie gospodarcze: projekt Nowego Banku Rozwoju BRICS

Na spotkaniu ministrów finansów i szefów banków centralnych państw G20 w dniach 18–19 kwietnia podkreślono znaczenie rynków wschodzących w międzynarodowej architekturze finansowej. Usatysfakcjonuje to państwa BRICS, które potwierdziły zamiar utworzenia Nowego Banku Rozwoju. Jednak szczyt, który odbył się w Durbanie w zeszłym miesiącu, pokazał, że Chiny, Rosja, Indie, Brazylia i RPA mają trudności z uzgodnieniem podstawowych zasad funkcjonowania banku. Konsekwencje jego utworzenia dla Unii Europejskiej będą zależały od ostatecznego kształtu NBR, ale niepowodzenie projektu najprawdopodobniej nie byłoby dla UE korzystne.


Maya Rostowska
22 kwietnia 2013
nr 39 (1015)
Polityczna gra Parlamentu Europejskiego wokół nowych Wieloletnich Ram Finansowych

W rezolucji z 13 marca 2013 r. Parlament Europejski (PE) wyraził sprzeciw wobec porozumienia w sprawie Wieloletnich Ram Finansowych (WRF) na lata 2014–2020, przyjętego na posiedzeniu Rady Europejskiej 7–8 lutego. Chociaż w rezolucji nie zakwestionowano wprost pułapów WRF, lista przedstawionych postulatów zapowiada trudne negocjacje prezydencji Irlandii z PE. Dzięki zasadzie, że „nic nie jest uzgodnione, dopóki wszystko nie jest uzgodnione”, Parlament liczy na wzmocnienie pozycji negocjacyjnej oraz uzyskanie politycznych gwarancji dla nowych deputowanych wybranych w 2014 r. Porozumienie z PE do końca roku jest możliwe, wiele zależy jednak od pogodzenia rozbieżnych interesów m.in. w kwestii budżetu korygującego na 2013 r., co dla PE jest warunkiem dalszych rozmów.


Agata Gostyńska
16 kwietnia 2013
nr 38 (1014)
Fot. Shutterstock
Grupa bojowa UE – szansa na przełom we współpracy Grupy Wyszehradzkiej?

Polska, Czechy, Węgry i Słowacja, tworząc unijny oddział szybkiego reagowania, chcą się przyczynić jednocześnie do wzmocnienia UE, NATO i więzi transatlantyckich. Tworzenie grupy bojowej może też przynieść praktyczne korzyści państwom Grupy Wyszehradzkiej, otwierając drogę do trwałej współpracy wojskowej i oszczędności związanych z efektywniejszym wykorzystaniem potencjałów militarnych i przemysłowych.


Wojciech Lorenz
12 kwietnia 2013
nr 37 (1013)
Fot. Stock.xchng
Szanse na integrację regionalną rumuńskiego rynku gazu

Rok 2013 może być bardzo ważny dla rynku gazu w Rumunii: rząd zapalił zielone światło dla poszukiwania gazu łupkowego, a wkrótce zostanie podjęta decyzja o losie projektu Nabucco West. Spodziewane są również liczne prywatyzacje firm energetycznych. Jednak jeśli władze nie zaangażują się w dogłębną restrukturyzację sektora gazowego, Rumunia straci szansę, by zostać liczącym się graczem na rynku regionalnym. Polska, zarówno bezpośrednio, jak i w ramach Grupy Wyszehradzkiej, może przekazać Rumunii swoje doświadczenia w polityce energetycznej i w ten sposób przyśpieszyć integrację regionalnego rynku energii.


Anita Sobják
09 kwietnia 2013
nr 36 (1012)
Fot. / Flickr cc by Harout\'s lens
Armenia między europejskim a eurazjatyckim modelem integracji

Mimo protestów opozycji, 9 kwietnia br. prezydent Armenii Serż Sargsjan został oficjalnie zaprzysiężony na drugą kadencję. Wewnętrzny kryzys polityczny jak dotychczas nie wpływa na stanowisko UE wobec Armenii, w tym na planowane na ten rok parafowanie umowy stowarzyszeniowej. Największym zagrożeniem dla proeuropejskiego kursu obecnych władz w Erywaniu oraz dla kontynuacji reform modernizacyjnych wydają się miejscowi zwolennicy zachowania poradzieckiego systemu polityczno-gospodarczego. Polska, oprócz wspierania europejskich aspiracji Armenii na arenie międzynarodowej, powinna bardziej niż dotąd angażować się we współpracę z różnymi środowiskami obywatelskimi tego kraju.


Konrad Zasztowt
05 kwietnia 2013
nr 35 (1011)
Fot. Wikipedia
Przed wyborem nowego prezydenta Wenezueli: czy Rosja i Białoruś stracą sojusznika?

W rozpisanych na 14 kwietnia wyborach prezydenckich w Wenezueli najważniejszymi kandydatami są tymczasowy szef państwa Nicolás Maduro oraz lider opozycji Henrique Capriles Radonski. Niezależnie od tego, kto z nich będzie następcą zmarłego Hugo Chaveza, Rosja i Białoruś mogą stracić dotychczasowego ważnego politycznego i gospodarczego sojusznika. Jeśli po wyborach Wenezuela cofnie np. swoje poparcie dla rosyjskiej polityki wobec Syrii i Iranu czy uznanie Abchazji i Osetii Południowej, rosyjska dyplomacja będzie musiała przewartościować swoje cele lub zmienić metody działania. Unia Europejska, w tym Polska, powinna więc zintensyfikować dialog z Rosją w powyższych spornych kwestiach.


Anna Maria Dyner, Piotr Kościński
04 kwietnia 2013
nr 34 (1010)
Fot. Shutterstock
Zamówienia wojskowe i współpraca obronna Indii

Indie stały się niedawno największym importerem broni na świecie, a ich ambitny program modernizacji sił zbrojnych stwarza nowe możliwości światowym producentom uzbrojenia, pomimo nacisku na rozwój krajowego przemysłu obronnego. Rosnąca konkurencja na tym bardzo lukratywnym rynku może stanowić impuls do dalszej konsolidacji europejskiego przemysłu obronnego. Dla Polski Indie były głównym rynkiem eksportu broni, ale utrzymanie tej pozycji będzie uzależnione od modernizacji polskiego sektora obronnego, znalezienia wyspecjalizowanych nisz oraz gotowości do współpracy technologicznej z indyjskimi partnerami.


Patryk Kugiel
03 kwietnia 2013
nr 33 (1009)
Fot. Shutterstock
Porozumienie o wolnym handlu UE–USA a doświadczenia z negocjacji Jednolitego Aktu Europejskiego

Umowa o wolnym handlu między Unią Europejską a USA jest ambitnym projektem, lecz osiągnięcie końcowego porozumienia będzie trudne. Niemniej wnioski z negocjacji nad równie skomplikowaną umową, jaką był Jednolity Akt Europejski, przekonują, że po spełnieniu określonych warunków negocjacje TTIP mogą zakończyć się sukcesem. Umowa będzie korzystna również dla Polski, która powinna wspierać negocjacje i starać się o uwzględnienie jej interesów w stanowisku negocjacyjnym UE.


Maya Rostowska
27 marca 2013
nr 32 (1008)
Cypr / Fot. Stock.xchng
Problem pomocy finansowej dla Cypru w relacjach UE–Rosja

Mimo zupełnie odmiennego spojrzenia na problemy finansowe Cypru, w interesie UE i Rosji leżało uniknięcie niewypłacalności tego państwa z uwagi na związane z tym duże ryzyko gospodarcze i polityczne. Przyjęty pakiet pomocy finansowej jest dopiero pierwszym krokiem na trudnej drodze do uzdrowienia cypryjskiej gospodarki. Szczegóły porozumienia, przedstawianego w rosyjskich mediach jako godzącego w interesy Moskwy, mogą nie tylko przyczynić się do ochłodzenia stosunków z UE, lecz także odbić się negatywnie na innych sferach, takich jak warunki funkcjonowania europejskich przedsiębiorstw w Rosji.


Paweł Tokarski, Andrzej Turkowski
26 marca 2013
nr 31 (1007)
Fot. Stock.xchng
Prawo konfliktów zbrojnych a cyberprzestrzeń

W cyberprzestrzeni granica między pokojem a wojną staje się coraz bardziej umowna. Zarazem zapewnienie ochrony infrastruktury sieciowej staje się jednym z podstawowych celów strategicznych w obszarze bezpieczeństwa państwa. Nie ma norm traktatowych dotyczących operacji militarnych w cyberprzestrzeni, choć może być ona wykorzystana do ataku terrorystycznego czy informatycznego na skalę agresji militarnej. Tę lukę należy wypełnić w formie międzynarodowej konwencji. Opracowanie takiego dokumentu leży w interesie całej społeczności międzynarodowej.


Rafał Tarnogórski
25 marca 2013
nr 30 (1006)
Fot. Stock.xchng
Francja a integracja strefy euro: konflikt interesów z Polską?

Trwający proces pogłębiania Unii Gospodarczej i Walutowej zwiększa napięcia między państwami strefy euro a tymi spoza niej, gdyż może prowadzić do naruszenia integralności rynku wewnętrznego. Francja, która w oparciu o tandem z Niemcami propaguje model zróżnicowanej integracji oraz wprowadzenie solidarnościowych mechanizmów finansowych, prawdopodobnie zajmie stanowisko przeciwne do polskiego. Aby ten zgrzyt nie zagroził procesowi polepszania relacji polsko-francuskich, oba państwa muszą podjąć konkretne działania w celu osiągnięcia kompromisu.


Elżbieta Kaca
22 marca 2013
nr 29 (1005)
Fot. Justyna Szczudlik-Tatar
Zakończenie procesu zmiany władzy w Chinach

Wybór Xi Jinpinga na przewodniczącego ChRL, Li Keqianga na premiera oraz zatwierdzenie składu nowego rządu podczas pierwszej sesji parlamentu XII kadencji zakończyły proces zmiany władzy w Chinach. W polityce wewnętrznej nowi przywódcy skoncentrują się na reformach gospodarczych i społecznych, natomiast w polityce zagranicznej priorytetem będą relacje z państwami Azji i Pacyfiku oraz z USA. Zmiana liderów nie tylko na szczeblu centralnym, lecz także na poziomie regionów, stwarza Polsce szansę na nawiązanie bezpośrednich relacji z władzami chińskich prowincji i miast. Polskie władze lokalne powinny wykorzystać zbliżające się I Forum Regionów Polska–Chiny (22 kwietnia) na zacieśnienie współpracy dwustronnej.


Justyna Szczudlik-Tatar
20 marca 2013
nr 28 (1004)
Indie, Mumbaj / Fot. Stock.xchng
Możliwości biznesowe w Indiach – stan obecny i perspektywy

Podczas gdy Polska dostrzegła już potencjał gospodarki chińskiej, znaczenie gospodarcze Indii nie jest jeszcze w pełni doceniane. Chociaż pozostają one stosunkowo odległym i trudnym partnerem, ich ogromny rynek konsumencki i szybki wzrost gospodarczy stwarzają nowe możliwości dla polskiego eksportu i inwestycji, zwłaszcza podczas kryzysu w Europie. Sektor prywatny będzie musiał nauczyć się więcej o tamtejszym rynku i przygotować do wysokich kosztów wejścia, rząd może jednak dodatkowo ułatwić współpracę, intensyfikując dialog polityczny, uruchomiając kampanię promocyjną i wzmacniając współpracę kulturalną z Indiami.


Patryk Kugiel
19 marca 2013
nr 27 (1003)
Fot. Stock.xchng
Włochy: między koniecznością reform a chaosem politycznym

15 marca był dniem pierwszej sesji nowo wybranego włoskiego parlamentu. Wybory we Włoszech 24–25 lutego nie doprowadziły do wyłonienia się stabilnej większości zdolnej do kontynuowania reform. Obecnie głównym zadaniem polityków w tym kraju będzie wypracowanie kompromisu w sprawie warunków poparcia dla nowego rządu, co potrwa zapewne kilka tygodni lub nawet miesięcy. Nawet jeśli rozmowy zakończą się sukcesem, nie położy on kresu politycznej niestabilności. Wpłynie to niekorzystnie nie tylko na perspektywy reform strukturalnych, ale także na stabilność strefy euro, co może mieć negatywne konsekwencje dla polskiej gospodarki.


Paweł Tokarski
18 marca 2013
nr 26 (1002)
Fot. Stock.xchng
Modyfikacja amerykańskiego systemu obrony przeciwrakietowej w Europie

USA zrezygnowały z rozwoju rakiety przechwytującej SM-3 IIB, która miała stanowić kluczowy element IV etapu amerykańskiego systemu obrony przeciwrakietowej w Europie (European Phased Adaptive Approach, EPAA). Oznacza to, że USA porzuciły pomysł bezpośredniego wzmacniania obrony swojego terytorium za pomocą instalacji w Polsce. Dla Polski najważniejsze jest jednak, że zmiana planów dotyczących SM-3 IIB nie powinna zagrozić dyslokacji rakiet SM-3 IIA w Redzikowie.


Jacek Durkalec
15 marca 2013
nr 25 (1001)
Fot. Shutterstock
Wpływ redukcji arsenału jądrowego USA na bezpieczeństwo europejskie

Aby zrealizować plany zmniejszenia amerykańskich sił jądrowych podczas drugiej kadencji prezydenta Baracka Obamy, jego administracja będzie próbowała skłonić do współpracy Rosję. Jest mało prawdopodobne, że obie strony przyjmą nowy traktat. Waszyngton będzie zatem chciał osiągnąć z Rosją szereg porozumień politycznych dotyczących obrony przeciwrakietowej oraz strategicznej i taktycznej broni jądrowej. Co do ostatniego tematu, Polska może odegrać istotną rolę w przygotowaniu stanowiska NATO w sprawie środków budowy zaufania i wymiany informacji, które może być przedstawione jednocześnie z rozpoczęciem dwustronnego dialogu USA–Rosja.


Łukasz Kulesa
14 marca 2013
nr 24 (1000)
Fot. Stock.xchng
Okno na Zachód: znaczenie czeskiego rynku gazu ziemnego dla krajów V4

W porównaniu z innymi krajami wyszehradzkimi poziom bezpieczeństwa gazowego Czech jest relatywnie wysoki, szczególnie po połączeniu z rurociągiem Nord Stream w styczniu 2013 r. Dzięki konsekwentnej polityce dywersyfikacyjnej, dobrej infrastrukturze i integracji z regionem pozycja kraju na rynku gazu ziemnego w Europie Środkowej stale rośnie. Może to być korzystne także dla innych państw V4, w tym Polski, dla której lepsza konsolidacja z czeskim systemem przesyłowym powinna stać się strategicznym priorytetem.


Dariusz Kałan
08 marca 2013
nr 23 (999)
Photo by Tomasz Żornaczuk
Perspektywy polityki rozszerzenia UE na Bałkanach Zachodnich w 2013 r.

Podpisanie 7 marca br. memorandum ze Słowenią ostatecznie przesądza o akcesji Chorwacji do Unii Europejskiej, zaplanowanej na lipiec 2013 r. Będzie to prawdopodobnie ostatnie w tej dekadzie rozszerzenie na Bałkanach Zachodnich, gdyż pozostałe państwa są jeszcze na wczesnym etapie zaangażowania w integrację europejską. Dlatego przez kolejne lata efekty tego procesu będą w regionie mniej widoczne. Tymczasem w interesie Polski leży większa skuteczność polityki rozszerzenia UE, także w kontekście niedawnej czesko-niemiecko-polsko-szwedzkiej propozycji zacieśnienia współpracy Unii z krajami Partnerstwa Wschodniego.


Tomasz Żornaczuk
06 marca 2013
nr 22 (998)
Fot. Shutterstock
Energetyczne projekty jądrowe w Europie Wschodniej – nowe źródło energii elektrycznej dla UE?
W najbliższym sąsiedztwie Polski – w obwodzie kaliningradzkim i na Białorusi – budowane są dwie elektrownie jądrowe. W obu przypadkach wyprodukowana energia elektryczna będzie przeznaczona głównie na eksport, a jednym z docelowych rynków zbytu może być Polska. Pociąga to za sobą konieczność podjęcia strategicznych decyzji o najlepszych, z punktu widzenia Polski, źródłach pozyskania energii elektrycznej. Polska powinna rozwijać połączenia transgraniczne z krajami UE i wspierać budowę krajowych mocy wytwórczych.

Aleksandra Gawlikowska-Fyk
05 marca 2013
nr 21 (997)
Misja szkoleniowa EUTM Mali, Bamako / Fot. Flickr/ESDZ
Wspólna Polityka Bezpieczeństwa i Obrony UE w świetle kryzysu w Mali

Uruchomienie wojskowej misji szkoleniowej EUTM Mali ma pozwolić na przygotowanie malijskich sił zbrojnych do samodzielnego zapewnienia integralności terytorialnej tego kraju. Jednak sukces operacji nie jest pewny ze względu na wielowymiarowy, pogłębiający się kryzys gospodarczy, humanitarny i bezpieczeństwa w Mali, a także przejściowy charakter malijskiego systemu politycznego. Dlatego państwa UE i Polska powinny rozważyć zwiększenie pomocy rozwojowej dla Mali. Polska może wykorzystać udział w misji EUTM do wzmocnienia swojej agendy reform Wspólnej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony.


Kacper Rękawek, Marcin Terlikowski
28 lutego 2013
nr 20 (996)
Pałac Gyeongbokgung, Seul, Korea Południowa / Fot. Flickr/Tiseb
Kierunki polityki zagranicznej nowej prezydent Korei Południowej

Nowa prezydent Korei Południowej Park Geun-hye zapowiada umiarkowaną postawę wobec Korei Północnej w porównaniu z twardym stanowiskiem jej poprzednika. Pozostałe kierunki polityki zagranicznej to zacieśnianie sojuszu z USA oraz bliższa współpraca z Chinami i Japonią. Ostatnie prowokacje KRLD to wyzwanie dla polityki budowy zaufania na Półwyspie Koreańskim. Dlatego Unia Europejska powinna wspierać prezydent Park w jej dążeniach do poprawy bezpieczeństwa w regionie, a także zwiększyć tam swoją widoczność, zabezpieczyć interesy gospodarcze oraz aktywnie wpierać procesy rekoncyliacyjne w Azji przez dzielenie się swoimi doświadczeniami.


Justyna Szczudlik-Tatar
27 lutego 2013
nr 19 (995)
Europa - Wschodni Wymiar / Fot. Dorota Dołęgowska
Jak wykorzystać zaangażowanie Białorusi w Wymiarze Północnym do polepszenia jej relacji z Unią Europejską i Polską?

Choć Białoruś nie jest krajem członkowskim Wymiaru Północnego, od kilku lat uczestniczy we współpracy logistycznej i transportowej oraz w dziedzinie ochrony środowiska związanej z tym programem. Przyznanie jej statusu obserwatora umożliwiłoby realizację istotnych z punktu widzenia Unii Europejskiej projektów w zakresie współpracy regionalnej, energetycznej czy transferu dobrych praktyk. Polska powinna poprzeć szersze włączenie Białorusi w prace Wymiaru Północnego, co w dalszej perspektywie może się przyczynić do polepszenia relacji tego państwa z krajami UE oraz jego aktywniejszego uczestnictwa w Partnerstwie Wschodnim.


Anna Maria Dyner
25 lutego 2013
nr 18 (994)
Chorwacja fot. Tomasz Żornaczuk
Wpływ rozszerzenia o Chorwację na funkcjonowanie Unii Europejskiej

Zaplanowane na 1 lipca br. wejście Chorwacji do UE nie wpłynie zasadniczo na funkcjonowanie Unii, głównie z uwagi na niewielki potencjał społeczno-gospodarczy tego kraju. Członkostwo to może mieć jednak znaczenie dla niektórych polityk UE, przede wszystkim rozszerzenia oraz energetycznej. Ponieważ są to istotne elementy polityki zagranicznej Polski, powinna ona zadbać o współdziałanie z Chorwacją w tych dziedzinach, także na forum Grupy Wyszehradzkiej, zwracając szczególną uwagę na możliwość wykorzystania potencjału tego kraju w kształtowaniu polityki rozszerzenia UE na Bałkanach Zachodnich, a w przyszłości również w tworzeniu zintegrowanego rynku gazu.


Tomasz Żornaczuk
19 lutego 2013
nr 17 (993)
Czołg PT-91  fot. Robert Czulda
Polski przemysł obronny na zliberalizowanym europejskim rynku sprzętu wojskowego

Wraz z nowelą ustawy Prawo zamówień publicznych, wprowadzoną zgodnie z zapisami dyrektywy 2009/81/WE, funkcjonujący w Polsce system zamówień sprzętu wojskowego zostanie – po raz pierwszy w historii – podporządkowany zasadom wolnej konkurencji. Stawia to polskie przedsiębiorstwa obronne, wyraźnie słabsze od europejskich liderów tej branży, przed perspektywą utraty rynku. Polska może jednak sformułować politykę ekonomiczną wobec sektora obronnego, która wykorzysta niektóre nowe przepisy do zapewnienia jego dalszego rozwoju oraz bezpieczeństwa dostaw dla polskich sił zbrojnych.


Marcin Terlikowski
18 lutego 2013
nr 16 (992)
Góry Qandil / Fot. Flickr - Stefan Jurgensen
Bliski koniec konfliktu między Turcją a Partią Pracujących Kurdystanu?

Po ponad 28 latach konfliktu Turcja i Partia Pracujących Kurdystanu (PKK) rozpoczynają bezpośrednie rozmowy, które mogą prowadzić do zawarcia pokoju. Wyjątkowe uwarunkowania polityczne w Turcji oraz napięta sytuacja regionalna sprawiają, że te rozmowy mają szansę przynieść trwałe zakończenie jednego z ostatnich konfliktów zbrojnych trawiących Europę. Unia Europejska powinna wykorzystać tę okazję do intensyfikacji związków z Turcją. Mogłaby również wesprzeć Turcję swoim doświadczeniem w rozwiązywaniu konfliktów, w tym m.in. ograniczaniu możliwych negatywnych efektów procesu pokojowego.


Pinar Elman, Kacper Rękawek
15 lutego 2013
nr 15 (991)
Fot. Shutterstock
Perspektywy podpisania umowy stowarzyszeniowej między UE a Ukrainą w 2013 r.

Zarówno Unia Europejska, jak i Ukraina deklarują chęć podpisania umowy stowarzyszeniowej przed zbliżającym się szczytem Partnerstwa Wschodniego (PW) w listopadzie 2013 r. Aby to nastąpiło, Ukraina musi spełnić określone warunki, m.in. kontynuować reformy społeczno-gospodarcze oraz poprawić stan swojej demokracji. Polskie działania w celu zbliżenia Ukrainy do UE powinny koncentrować się na przekonywaniu władz ukraińskich do podjęcia reform zgodnych z oczekiwaniami Unii i do demokratyzowania kraju.


Igor Lyubashenko
12 lutego 2013
nr 14 (990)
Birma fot. Patryk Kugiel
Transformacja w Mjanmie a zaangażowanie międzynarodowe

Pomimo odnowienia konfliktów etnicznych i pojawienia się kolejnych wyzwań społeczno-politycznych Mjanma znajduje się nadal na drodze demokratycznych przemian. Wiele państw zaczyna rywalizować o wpływy i korzyści gospodarcze w tym kraju, który wraz z zakończeniem międzynarodowej izolacji okazuje się dla nich cennym partnerem. Unia Europejska może wykorzystać ten moment na całkowite zniesienie sankcji i pełne zaangażowanie gospodarcze, co wzmocni jej pozycję i ułatwi proces przemian. Dla Polski jest to również okazja, aby zwiększyć wsparcie dla demokratyzacji i zbadać możliwości silniejszej współpracy gospodarczej z Mjanmą.


Patryk Kugiel
11 lutego 2013
nr 13 (989)
Fot. Flickr cc by U.S. Embassy
Izraelski system obrony antybalistycznej i przeciwrakietowej – architektura i doświadczenia operacyjne

Izrael, zagrożony z wielu kierunków atakami przy użyciu pocisków balistycznych i rakiet różnego typu, rozwinął w ciągu ostatnich 20 lat własne systemy antybalistyczne i przeciwrakietowe. Odgrywają one coraz większą rolę w izraelskiej strategii i budżecie wojskowym. Jako czołowy kraj w dziedzinie tego rodzaju technologii Izrael jest atrakcyjnym partnerem dla państw NATO, a jego doświadczenia mogą być wykorzystane także w regionie Zatoki Perskiej. Również Polska powinna bliżej się przyjrzeć możliwościom politycznej, wojskowej i przemysłowej współpracy z Izraelem w tym obszarze.


Marcin Andrzej Piotrowski
08 lutego 2013
nr 12 (988)
Fot. Flickr by Chrisser
Rząd Shinzo Abe – zmiany w polityce gospodarczej i zagranicznej Japonii

Głównym celem polityki premiera Shinzo Abe jest odbudowa pozycji Japonii. W pierwszej kolejności chce się on skoncentrować na poprawie sytuacji gospodarczej kraju. Właśnie kwestiom gospodarczym podporządkowano deklarowane zmiany w polityce zagranicznej, np. wzmocnienie relacji z państwami azjatyckimi oraz poprawę stosunków z Chinami. Ostatnie decyzje w polityce monetarnej – ustanowienie celu inflacyjnego oraz skup aktywów – które mają spowodować obniżenie wartości jena i wzrost eksportu, są dla Unii Europejskiej wyzwaniem przed nadchodzącymi negocjacjami porozumienia o wolnym handlu z Japonią.


Justyna Szczudlik-Tatar
07 lutego 2013
nr 11 (987)
Fot. Shutterstock
Rola taktycznej broni jądrowej w doktrynie bezpieczeństwa Rosji

Rosja dysponuje największym na świecie potencjałem taktycznej broni jądrowej (TBJ). Domniemanym głównym zadaniem rosyjskiej TBJ ma być równoważenie przewagi NATO i Chin w uzbrojeniu konwencjonalnym. Rosyjskie władze nie ujawniają informacji na temat rozmiaru tego arsenału ani jego roli w planach obronnych, co wywołuje obawy o możliwość jego szerokiego użycia podczas hipotetycznego konfliktu zbrojnego. Z tego powodu niezwykle ważne jest rozpoczęcie między NATO a Rosją rozmów o środkach przejrzystości i budowy zaufania. Ewentualna redukcja tego rodzaju broni będzie natomiast zależeć od zmiany percepcji zagrożeń wśród rosyjskich elit politycznych.


Andrzej Turkowski
06 lutego 2013
nr 10 (986)
Fot. shutterstock
Lutowy szczyt Rady Europejskiej: nierozwiązana kwestia wieloletnich ram finansowych

Na najbliższym posiedzeniu Rady Europejskiej 7–8 lutego negocjacje wieloletnich ram finansowych na lata 2014–2020 (WRF) mogą się wreszcie zakończyć. Ogólny wynik będzie dla Polski zadowalający pod względem finansowym, a niepowodzenie w reformie budżetu UE może zostać przynajmniej częściowo zrekompensowane na poziomie krajowym. Jednak stracona szansa na reformy ma szersze implikacje polityczne: będzie ona dalej osłabiać WRF jako narzędzie programowania celów UE. Polska powinna zapobiegać fragmentacji unijnego systemu finansowania, którego przejawem jest m.in. prowadzenie rozmów na temat osobnego budżetu dla strefy euro.


Patryk Toporowski
31 stycznia 2013
nr 9 (985)
Polityka wspierania demokracji przez kraje Grupy Wyszehradzkiej – czy możliwa jest lepsza współpraca?

Członkowie Grupy Wyszehradzkiej (V4), którzy jeszcze niedawno byli biorcami pomocy zagranicznej, w ostatnich latach coraz aktywniej angażują się we wspieranie demokracji w krajach trzecich. Ich działania koncentrują się głównie na najbliższym sąsiedztwie (krajach objętych Partnerstwem Wschodnim i regionie Bałkanów Zachodnich), lecz coraz częściej starają się one wspierać wschodzące demokracje w innych częściach świata (np. w Egipcie czy Tunezji). Podjęcie ściślejszej współpracy w ramach agendy demokratyzacyjnej V4 mogłoby nie tylko zwiększyć skuteczność udzielanego wsparcia, ale również lepiej uwidocznić ich aktywność oraz wzmocnić przekaz Grupy na forum UE.


Kinga Brudzińska
25 stycznia 2013
nr 8 (984)
Fot. Flickr/isafmedia
Ambicje na miarę kryzysu? Polityka bezpieczeństwa Francji w najbliższych latach

Interwencja Francji w Mali potwierdza jej tradycyjne ambicje do odgrywania ważnej roli w światowej polityce bezpieczeństwa oraz gotowość do operacyjnego zaangażowania w regionach, w których ma ona żywotne interesy. Rosnące problemy finansowe utrudnią jednak Francji rozwój zasobów wojskowych niezbędnych do realizacji jej strategicznych ambicji. W rezultacie będzie bardziej pragmatyczna w polityce wobec wojskowej współpracy bilateralnej, w ramach NATO oraz wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony UE. Będzie wybierać te inicjatywy, które pomogą jej wypełnić luki w potencjale wojskowym lub dadzą korzyści przemysłowi obronnemu.


Pinar Elman, Marcin Terlikowski
22 stycznia 2013
nr 7 (983)
Fot. Shutterstock
Problemy gospodarcze Francji – konsekwencje dla UE i Polski
Pogłębiające się problemy ekonomiczne Francji ograniczają jej wpływ na politykę europejską na korzyść Niemiec. W związku z tym Paryż w większym stopniu otwiera się na państwa spoza strefy euro, co stanowi szansę na polityczne zbliżenie z Polską. Podjęcie bliższej współpracy gospodarczej może być sposobem na utrwalenie polsko-francuskich relacji, które jednocześnie powinny być wzmacniane na poziomie instytucjonalnym.

Elżbieta Kaca
11 stycznia 2013
nr 6 (982)
Fot. Stock.xchng
Koniec eurosceptycyzmu? Czechy po wyborach prezydenckich

Pierwsze bezpośrednie wybory prezydenckie w Czechach oznaczają koniec dziesięcioletniego urzędowania Václava Klausa. Mimo że konstytucyjne prerogatywy prezydenta są niewielkie, wybory mogą istotnie wpłynąć zarówno na politykę wewnętrzną, jak i zagraniczną kraju, szczególnie w Unii Europejskiej. Polska powinna wykorzystać zmianę na stanowisku głowy państwa do pogłębienia współpracy z Czechami właśnie w sprawach europejskich.


Dariusz Kałan
10 stycznia 2013
nr 5 (981)
Fot. Shutterstock
Gaz łupkowy w Chinach: utrzymywanie kontroli i pozyskiwanie zagranicznego doświadczenia

Branża gazu łupkowego w Chinach jest dopiero w początkowej fazie rozwoju, jednak chińskie władze wiążą z nią duże nadzieje. Zamierzone ambitne cele mają zostać osiągnięte dzięki zachowaniu państwowej kontroli nad prawami do eksploatacji złóż oraz promowaniu współpracy międzynarodowej, co powinno ułatwić transfer zagranicznych technologii i wiedzy technicznej. Chińskie doświadczenia w zakresie rozwoju technologii wydobycia gazu łupkowego są ważnym powodem, dla którego warto podjąć ściślejszą współpracę z Chinami.


Aleksandra Gawlikowska-Fyk, Artur Gradziuk
10 stycznia 2013
nr 4 (980)
Fot. stock.xchng
Prezydencja Irlandii w Radzie UE: najlepsza dla Irlandczyków?

Priorytety prezydencji, czyli stabilność, wzrost i działania w celu tworzenia miejsc pracy, w dużym stopniu odzwierciedlają wewnętrzne wyzwania stojące przed rządem Irlandii. Ponieważ jest ona przykładem państwa, które ma szansę poradzić sobie ze skutkami kryzysu finansowego, może na forum UE z powodzeniem odegrać rolę moderatora debaty na temat najskuteczniejszych środków w walce z kryzysem. Irlandia, pomimo wewnętrznych problemów, będzie dążyła do sprawowania prezydencji skutecznej, ale skupionej głównie na kwestiach technicznych.


Agata Gostyńska, Kacper Rękawek
07 stycznia 2013
nr 3 (979)
Fot. Shutterstock
Wsparcie NATO dla Turcji wzmacnia sojusznicze gwarancje bezpieczeństwa

Rozmieszczenie wyrzutni rakiet Patriot w Turcji zwiększa wiarygodność gwarancji obrony terytorialnej oferowanych przez NATO państwom członkowskim. Decyzja ta może przekonać tureckie władze, że tak jak w przeszłości Sojusz powinien być głównym filarem bezpieczeństwa ich kraju. Jednocześnie zagrożenie dla Turcji, mimo wysiłku włożonego przez nią w budowanie dobrych relacji z sąsiadami, wskazuje, że Polska podjęła trafną decyzję o budowie systemu obrony powietrznej w ramach systemu przeciwrakietowego NATO.


Wojciech Lorenz, Pinar Elman
04 stycznia 2013
nr 2 (978)
Photo: Shutterstock
Stosunki indyjsko-rosyjskie: trwałe partnerstwo?

Wizyta prezydenta Rosji w Indiach przyniosła nowe porozumienia, ale nie rozwiązała niedawnych napięć w relacjach dwustronnych. Potwierdza to, że chociaż Indie i Rosja podzielają wiele interesów politycznych i uzupełniają się gospodarczo, często nie są zdolne w pełni wykorzystać potencjału strategicznego partnerstwa. Jednakże wraz z rozwojem obu państw staną się one dla siebie cenniejszymi partnerami i wzajemną alternatywą dla współpracy z Zachodem. Unia Europejska powinna uważniej przyglądać się tym relacjom, gdyż mogą one ograniczać jej szanse i możliwości oddziaływania.


Patryk Kugiel
03 stycznia 2013
nr 1 (977)
Fot. Stock.xchng
Rosyjska debata na temat obrony przeciwrakietowej w Europie

Mimo impasu w oficjalnych rozmowach między Rosją a USA i NATO na temat budowy systemu obrony przeciwrakietowej (MD) w rosyjskim środowisku eksperckim toczy się debata nad możliwościami osiągnięcia porozumienia. Choć większość padających w niej propozycji to modyfikacje oficjalnego stanowiska Rosji, warto traktować je jako element sondowania ewentualnego pola kompromisu. Dlatego Polska i inni środkowoeuropejscy członkowie NATO powinni uważnie śledzić wymianę opinii w Rosji, ze szczególnym uwzględnieniem propozycji ograniczeń terytorialnych rozmieszczenia systemu MD oraz kwestii przejrzystości.


Andrzej Turkowski

 


 
Portal PISM wykorzystuje pliki cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich zapis lub wykorzystanie.
Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.
Akceptuję politykę prywatności portalu. zamknij