• Wersja dla niedowidzących
  • wersja mobilna
  • e-Księgarnia
  • RSS
  • Dołącz do nas na Facebook
  • Dołącz do nas na Twitter
  • Dołącz do nas na Flickr
  • Oglądaj nas na YouTube
  • Dołącz do nas na Instagram
  • PISM English version
  • ПИМД Российская версия
Strona główna > Publikacje > Biuletyn PISM

Biuletyn PISM

font lower
font default
font bigger
podziel się:
facebook
twitter
gogole+
linkedin

 

Redakcja: Sławomir Dębski (dyrektor PISM), Bartosz Wiśniewski (kierownik BBA), Rafał Tarnogórski (redaktor prowadzący), Katarzyna Staniewska (sekretarz redakcji), Karolina Borońska-Hryniewiecka, Anna Maria Dyner, Aleksandra Gawlikowska-Fyk, Sebastian Płóciennik, Patrycja Sasnal, Justyna Szczudlik, Marcin Terlikowski, Tomasz Żornaczuk



 
22 grudnia 2011
nr 116 (865)
Fot. Shutterstock
Więcej niż bezpieczeństwo dostaw. Polityka energetyczna Finlandii – wnioski dla Polski
Dla Finlandii, która nie posiada znacznych zasobów ropy, gazu ani węgla, dostawy tych surowców są podstawą bezpieczeństwa energetycznego. Państwo inwestuje także w rodzimą produkcję energii jądrowej i biomasy z drewna i torfu. Dąży do zmniejszenia konsumpcji energii przez zwiększenie efektywności energetycznej. Rozwiązanie problemu uzależnienia od importu surowców z jednego kierunku ma stanowić liberalizacja i integracja rynków energii elektrycznej i gazu. Model lepszego wykorzystania krajowych zasobów, jak i wspierania rozwoju i eksportu nowych technologii może znaleźć zastosowanie w Polsce.

Lidia Puka
20 grudnia 2011
nr 115 (864)
Białoruś – najtrudniejszy rok ostatniej dekady
Rozpędzenie powyborczej demonstracji 19 grudnia 2010 r. zapoczątkowało ważne zmiany w polityce zarówno wewnętrznej, jak i zagranicznej Białorusi. Zamrożenie unijno-białoruskich relacji spowodowane łamaniem praw człowieka stało się przyczyną coraz większego politycznego i gospodarczego uzależnienia jej od Rosji. Niezależnie jednak od stanu relacji z Białorusią, Unia Europejska winna wspierać białoruskie społeczeństwo obywatelskie oraz wykorzystywać istniejące narzędzia współpracy z białoruskimi władzami – Partnerstwo Wschodnie czy współpracę regionalną. 

Anna Maria Dyner
16 grudnia 2011
nr 114 (863)
Fot. Shutterstock
Wybory prezydenckie w Naddniestrzu
W separatystycznej Naddniestrzańskiej Republice Mołdawskiej 11 grudnia 2011 r. odbyła się pierwsza tura wyborów prezydenckich, której wynik oznacza koniec 20-letniego urzędowania prezydenta Igora Smirnowa. W kampanię wyborczą aktywnie zaangażowana była Rosja, która wsparła opozycyjnego kandydata Anatolija Kaminskiego. Ostateczny wynik wyborów nie doprowadzi do szybkiego zażegnania zamrożonego konfliktu, zmiana kierownictwa Naddniestrza otwiera jednak możliwości podjęcia przez Unię Europejską działań zmierzających do modyfikacji rosyjskich warunków reintegracji Mołdawii w kierunku ich europeizacji.

Igor Lyubashenko
15 grudnia 2011
nr 113 (862)
Globalne negocjacje klimatyczne – najważniejsze rezultaty konferencji klimatycznej ONZ w Durbanie
Najważniejsze decyzje podjęte podczas konferencji klimatycznej w Durbanie dotyczyły przyszłości protokołu z Kioto oraz nowego globalnego porozumienia klimatycznego. Postanowiono przedłużyć protokół z Kioto na drugi okres zobowiązań redukcyjnych, których wielkość ma być ustalona w 2012 r. Kompromis osiągnięto też w sprawie podpisania do roku 2015 nowego prawnie wiążącego dokumentu, który by obowiązywał po 2020 i zawierał ambitne cele redukcyjne obejmujące wszystkie państwa. Niemniej jego wypracowanie może być równie trudne, jak przebieg dotychczasowych negocjacji klimatycznych.

Artur Gradziuk
06 grudnia 2011
nr 112 (861)
Perspektywy rozwoju branży gazu łupkowego w Chinach
Wydobycie gazu łupkowego może stać się w nadchodzących latach istotnym, obok importu gazu skroplonego i sieciowego, sposobem pokrycia rosnącego zapotrzebowania Chin na gaz ziemny. Chiny ograniczają zachodnim potentatom dostęp do branży, chcąc zachować jak najściślejszą kontrolę nad tempem jej rozwoju. Ponadto starają się równoważyć inwestycje zewnętrzne zaangażowaniem własnych koncernów w projekty łupkowe w Ameryce Północnej. Gaz łupkowy nie zrewolucjonizuje struktury podaży energii w Chinach, ale skala tamtejszej aktywności może mieć konsekwencje dla innych miejsc wydobycia.

Bartosz Wiśniewski
05 grudnia 2011
nr 111 (860)
Perspektywy stowarzyszenia Ukrainy z Unią Europejską

Narastające problemy władz ukraińskich z poszanowaniem wartości demokratycznych sprawiły, że podpisanie umowy stowarzyszeniowej między Unią Europejską a Ukrainą nie jest przesądzone. Fiasko negocjacji oznacza ryzyko dalszego pogorszenia stanu demokracji ukraińskiej oraz brak postępu w społeczno-gospodarczej modernizacji państwa. Unia Europejska powinna dążyć do jak najszybszego podpisania umowy stowarzyszeniowej z Ukrainą, gdyż zawarte w tej umowie zobowiązania dadzą jej możliwość oddziaływania na władze ukraińskie w celu przestrzegania przez nie zasad demokracji. Opublikowanie umowy pozwoli też na rozpoczęcie merytorycznej dyskusji nad korzyściami wynikającymi z integrowania się z Unią


Igor Lyubashenko
02 grudnia 2011
nr 110 (859)
Rezultaty procesów rekoncyliacji i reintegracji w Afganistanie
Zbliżająca się konferencja ,,Bonn+10” w intencji organizatorów ma posłużyć do zaprezentowania postępów międzynarodowej współpracy oraz regionalnej i wewnętrznej stabilizacji Afganistanu. Analiza dotychczasowych inicjatyw afgańskiej rekoncyliacji i reintegracji talibów nie zapowiada jednak możliwości szybkich zmian na lepsze.



Marcin Andrzej Piotrowski
01 grudnia 2011
nr 109 (858)
Indie w Radzie Bezpieczeństwa ONZ
Indie stały się ostatnio najbardziej poważnym kandydatem na stałego członka Rady Bezpieczeństwa ONZ. Aktualna kadencja tego kraju jako niestałego członka Rady może być postrzegana jako jego sprawdzian w roli odpowiedzialnego mocarstwa oraz stanowić zapowiedź przyszłych działań w głównym organie ONZ. Chociaż Indie mają silne atuty demograficzne, gospodarcze i polityczne przemawiające za poparciem ich aspiracji, uzyskanie przez nie stałego miejsca w Radzie Bezpieczeństwa będzie uzależnione od reformy całego systemu NZ. Dla UE i Polski zaangażowanie w poważny dialog z Indiami na temat zmian w ONZ może się okazać głównym narzędziem wzmocnienia wzajemnych relacji.

Patryk Kugiel
29 listopada 2011
nr 108 (857)
Scena polityczna i wybory parlamentarne w Egipcie
Ponad 9 miesięcy po obaleniu prezydenta Hosni Mubaraka tempo przemian transformacyjnych w Egipcie spada. Społeczeństwo egipskie ponownie wchodzi na drogę konfrontacji z władzami – tym razem z Wysoką Radą Sił Zbrojnych. Armia stara się ochronić swoje wpływy gospodarcze i wzmocnić prerogatywy polityczne w nowych uregulowaniach ustrojowych. Równocześnie  umacniają się ugrupowania religijne (choć nie samo Bractwo Muzułmańskie), a słabną sekularne: liberalne i lewicowe. Wybory parlamentarne 28 listopada rozpoczęły skomplikowany proces wyłonienia nowych władz, które w pełni ukonstytuują się dopiero wiosną 2012 r.
Patrycja Sasnal
23 listopada 2011
nr 107 (856)
Rosyjska propozycja integracji gospodarczej obszaru WNP a europejskie perspektywy Białorusi
Celem rosyjskiej propozycji pogłębienia integracji gospodarczej na obszarze poradzieckim jest uniemożliwienie poszczególnym państwom podjęcia bliższej współpracy z Unią Europejską i wzięcia udziału w alternatywnych wobec rosyjskich projektach integracyjnych. Dla władz białoruskich propozycja ta jest atrakcyjna dlatego, że wiąże się z natychmiastowymi korzyściami gospodarczymi oraz nie wymaga, w odróżnieniu od oferty unijnej, demokratyzacji systemu politycznego. Ostateczna akceptacja tej propozycji przez władze Białorusi będzie jednak prowadzić do jeszcze większego gospodarczego i politycznego podporządkowania kraju wschodniemu sąsiadowi.

Anna Maria Dyner
21 listopada 2011
nr 106 (855)
F-15 IAF /fot. Flickr/Israel Defense Forces
Perspektywy uderzeń prewencyjnych na instalacje nuklearne Iranu
Publikacja technicznych ustaleń inspektorów ONZ istotnie zmienia międzynarodową debatę na temat nuklearyzacji Iranu. Kraj ten stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa USA i ich sojuszników na Bliskim Wschodzie. Różnice w percepcji skali tego zagrożenia dla USA i Izraela przekładają się na preferencje dla strategii wojskowych. Choć uderzenie prewencyjne USA jest mało prawdopodobne, nie można wykluczyć, że sięgnie po nie Izrael.

Marcin Andrzej Piotrowski
18 listopada 2011
nr 105 (854)
Wybory w Hiszpanii fot. Flickr/Populares de Cantabria
Wybory parlamentarne w Hiszpanii
W wyborach generalnych, które odbędą się w Hiszpanii 20 listopada 2011 r. najpewniej zwycięży centroprawicowa Partia Ludowa (PP). Ma szansę zdobyć większość rządzącą, która może ułatwić nie tylko wprowadzanie dalszych rozwiązań odbudowujących zaufanie do gospodarki i przywracających wzrost gospodarczy, lecz także realizację skutecznej polityki zatrudnieniowej. Nowy rząd będzie musiał się liczyć z niepewnością co do uzdrowienia podstaw rozwoju gospodarczego i pogarszającą się sytuacją gospodarek strefy euro. Zwycięstwo PP może przynieść szansę na budowę efektywnego partnerstwa polsko-hiszpańskiego, zdolnego do promowania dalszej integracji UE.

Bartłomiej Znojek
07 listopada 2011
nr 104 (853)
Polityka Chin wobec pozaunijnych państw „nowej Europy Wschodniej”
Większe zainteresowanie Chin pozaunijnymi państwami „nowej Europy Wschodniej” (Białorusią, Ukrainą i Mołdawią) ma zarówno cele ekonomiczne, jak i polityczne. ChRL dąży do pozyskania technologii, dywersyfikacji eksportu, promocji swoich produktów i marek, wejścia na nowe rynki oraz zdobycia strategicznych aktywów. Politycznie Chiny chcą się stać ważnym graczem w państwach poradzieckich – obszarze zainteresowania Rosji oraz Unii Europejskiej. UE nie może nie doceniać chińskiego zaangażowania w tym regionie, gdyż może ono stanowić wyzwanie dla Partnerstwa Wschodniego.

Justyna Szczudlik-Tatar
03 listopada 2011
nr 103 (852)
Współpraca rozwojowa krajów wyszehradzkich: wyzwania i szanse na wspólne działania
Kraje V4 stają się donatorami pomocy rozwojowej i usprawniają swoje systemy pomocowe pomimo ograniczonych zasobów i skromnych doświadczeń w tym obszarze. Chociaż łączą je podobne wyzwania i potencjał współpracy rozwojowej, częściej zdają się w tym zakresie rywalizować niż współdziałać. Więcej współpracy między tymi krajami mogłoby ulepszyć narodowe systemy i dawałoby szansę na wspólne inicjatywy. Cztery wybrane obszary, tj. finansowanie pomocy, jej przejrzystość, doświadczenia transformacji oraz podział pracy donatorów, dają największe szanse na poprawę systemów pomocowych.

Patryk Kugiel
02 listopada 2011
nr 102 (851)
Zagrożenie terroryzmem w Afryce Północnej i Subsaharyjskiej
Największe zagrożenie terrorystyczne dla Afryki Północnej i Subsaharyjskiej pochodzi ze strony trzech organizacji: Al-Ka’idy w Islamskim Maghrebie, Al-Shabaab i Boko Haram. Wszystkie mają charakter islamistyczny, ale opinie o ich ścisłych związkach oraz koordynacji działań wydają się błędne. W głównej mierze są one skoncentrowane na działalności w Algierii, Somalii i Nigerii oraz nie mają sił ani środków do nawiązania współpracy. Pozytywną rolę w zwalczaniu tych organizacji mogą odegrać przede wszystkim Stany Zjednoczone oraz,  w mniejszym stopniu, Unia Europejska.

Kacper Rękawek
28 października 2011
nr 101 (850)
Zarządzanie kryzysowe na szczycie G20 w Cannes
Wraz ze stopniowym przeobrażaniem kryzysu bankowego w fiskalny społeczność międzynarodowa jest coraz bardziej podzielona co do metod zarządzania kryzysem. Jednocześnie rosnące w siłę ruchy społeczne w Europie i USA, które oczekują reform instytucjonalnych, zagrażają planom oszczędnościowym. Brak porozumienia co do sposobu wyjścia z kryzysu i roszczenia społeczeństw wymagają debaty publicznej nad potrzebnymi reformami i przyszłością globalnego zarządzania gospodarczego. Polska prezydencja w Radzie UE powinna wykorzystać pozostały czas na rozpoczęcie takiego dialogu. Wsparcie instytucjonalne mogłoby się w tym celu okazać pomocne.

Marcin Menkes
26 października 2011
nr 100 (849)
Iran wobec arabskiej wiosny i kryzysu w Syrii

Władze Iranu początkowo nie kryły satysfakcji z upadku reżimów w Tunezji i Egipcie, ale ich reakcje na kolejne arabskie rewolty były już bardziej wyważone. Rosnące zaniepokojenie rządu irańskiego budzi także eskalacja kryzysu w Syrii, który grozi utratą strategicznego sojusznika i zmianą korzystnej dla Iranu sytuacji na Bliskim Wschodzie. Na kalkulacje Iranu wpływ mają również kwestie historyczne i własne problemy wewnętrzne.


Marcin Andrzej Piotrowski
20 października 2011
nr 99 (848)
Fot. Flickr/PanARMENIAN_Photo
Pozorny dialog władz i opozycji w Armenii - Stan obecny i perspektywy
Od początku roku w Armenii organizowane są masowe protesty społeczne, a rozpoczęte w lipcu br. rozmowy władz z opozycją nie przyniosły jak do tej pory konkretnych rezultatów. Wobec bezkompromisowej postawy obydwu stron najbardziej prawdopodobnym scenariuszem jest utrzymanie się niestabilnej sytuacji aż do wyborów parlamentarnych w maju 2012 r., kiedy na nowo ukształtuje się układ sił politycznych w państwie. Nie można jednak wykluczyć niekontrolowanej eskalacji przemocy. Unia Europejska powinna z większą uwagą monitorować sytuację w regionie i wywierać presję na obie strony w celu powrotu do zerwanych wcześniej rozmów.

Tomasz Sikorski
18 października 2011
nr 98 (847)
Kosowo fot. Tomasz Żornaczuk
Sytuacja na północy Kosowa i jej znaczenie dla integracji Serbii z UE
Napięta od kilku tygodni sytuacja na północy Kosowa jest następstwem decyzji rządu tego kraju o rozmieszczeniu albańskich funkcjonariuszy na punktach granicznych będących dotychczas poza jego kontrolą, jak również sprzeciwu wobec takich działań wspólnoty serbskiej zamieszkującej to terytorium. Eskalacja konfliktu doprowadziła do zawieszenia dialogu Belgradu z Prisztiną. Chociaż te wydarzenia nie przeszkodziły Serbii w uzyskaniu 12 października br. rekomendacji Komisji Europejskiej koniecznej do przyznania statusu kandydata do członkostwa, to dalsza jej integracja z UE będzie zależeć od konstruktywnego przebiegu rozmów kosowsko-serbskich.

Tomasz Żornaczuk
17 października 2011
nr 97 (846)
Fot. Stock.xchng
Konsekwencje wyborów parlamentarnych dla polityki europejskiej Danii

Mimo zmiany rządu w Kopenhadze program nowej koalicji centrolewicowej wskazuje w znacznej mierze na kontynuację duńskiej polityki europejskiej. Odbudowie zaufania w relacjach z UE sprzyja silna pozycja w rządzie partii proeuropejskiej i zniesienie wprowadzonych w maju br. kontroli na granicach z Niemcami i ze Szwecją. W kwestiach europejskich rząd będzie kontynuować współpracę z opozycją. Priorytetem przewodnictwa Danii w Radzie UE będą kwestie gospodarcze, zwłaszcza negocjacje wieloletnich ram finansowych, modernizacja jednolitego rynku oraz rozwój zielonych technologii. Nowy rząd nie zamierza przeprowadzić referendum w sprawie euro.


Lidia Puka
14 października 2011
nr 96 (845)
Eskalacja konfliktu Partii Pracujących Kurdystanu z tureckimi władzami
W odpowiedzi na ataki terrorystyczne przeprowadzone przez Partię Pracujących Kurdystanu tureckie władze przyjęły nową strategię w walce z terroryzmem. Jej głównym założeniem jest likwidacja wszystkich baz bojowych kurdyjskiej partii, również poza granicami Turcji. Tego rodzaju postępowanie nie doprowadzi jednak do rozwiązania problemu kurdyjskiego i może wywołać dodatkowe napięcia w regionie bliskowschodnim. Dlatego też Unia Europejska powinna zachęcać władze tureckie do uwzględnienia niektórych postulatów Kurdów.

Karol Kujawa
12 października 2011
nr 95 (844)
Scena polityczna w Tunezji przed wyborami do Narodowego Zgromadzenia Konstytucyjnego

Wybory do Narodowego Zgromadzenia Konstytucyjnego w Tunezji odbędą się 23 października 2011 r. To kolejny etap na drodze do demokratyzacji kraju zapoczątkowanej jaśminową rewolucją. Sukces procesu demokratyzacji w Tunezji może podtrzymać i wzmocnić ruchy reformatorskie w regionie. Dla Unii Europejskiej pierwszym sprawdzianem zmian w Tunezji powinny stać się nie tyle zbliżające się wybory, ile sposób i tempo prac nowo wybranego zgromadzenia.


Magdalena Dudkiewicz, Patrycja Sasnal
10 października 2011
nr 94 (843)
Reforma zarządzania gospodarczego w UE – małe kroki wobec dużych problemów?
Ministrowie finansów państw członkowskich 4 października 2011 r. zaaprobowali kompromisowy tekst pakietu reformy zarządzania gospodarczego w Unii Europejskiej. Tzw. sześciopak wprowadza najbardziej kompleksową zmianę zasad funkcjonowania Unii Gospodarczej i Walutowej od czasu jej powstania. Przyjęte postanowienia wzmacniają pozycję Komisji Europejskiej, wprowadzając półautomatyczne sankcje w przypadku naruszenia postanowień Paktu Stabilności i Wzrostu. Zmiany te, pod warunkiem ich konsekwentnego stosowania w praktyce, mogą przyczynić się do zapobiegania problemom nadmiernego zadłużenia w strefie euro w przyszłości.

Agata Gostyńska, Paweł Tokarski
07 października 2011
nr 93 (842)
Polityka demokratyzacyjna UE – perspektywy utworzenia Europejskiej Fundacji na rzecz Demokracji
Unia Europejska nie ma całościowej, wewnętrznie spójnej polityki wspierania demokracji. Od początku 2011 r. toczy się dyskusja na temat utworzenia Europejskiej Fundacji na rzecz Demokracji (EED). Aby był to instrument efektywny, nie może on powielić kompetencji mechanizmów już istniejących. W interesie Polski leży, aby demokratyzacja stanowiła istotny wymiar współpracy Unii z sąsiadującymi krajami. Biorąc pod uwagę polską prezydencję w Radzie UE, Polska ma szansę istotnie wpłynąć na opracowywane obecnie rozwiązania instytucjonalne. Powinna dążyć do tego, aby proponowana fundacja była elastyczna, nowoczesna i zdolna do reagowania na bieżące kryzysy.

Kinga Brudzińska
05 października 2011
nr 92 (841)
Wybory parlamentarne na Łotwie – problemy z powołaniem rządu koalicyjnego

W wyborach parlamentarnych na Łotwie z 17 września br. po raz pierwszy zwyciężyła partia otwarcie reprezentująca interesy mniejszości rosyjskojęzycznej. Wygrana Centrum Zgody wiąże się z postulowanym wzrostem świadczeń socjalnych oraz umiarkowanym podejściem do kwestii narodowościowych. Udział tego ugrupowania w koalicji rządzącej, choć nie jest jeszcze przesądzony, spowodowałby najpewniej zmianę dotychczasowej restrykcyjnej polityki finansowej Łotwy oraz przyczyniłby się do intensyfikacji relacji z Rosją.


Kinga Dudzińska
04 października 2011
nr 91 (840)
Dialog wizowy Unii Europejskiej z krajami Partnerstwa Wschodniego

W deklaracji końcowej drugiego szczytu Partnerstwa Wschodniego zorganizowanego w Warszawie w dniach 29-30 września 2011 r. zawarto stwierdzenie wskazujące, że całkowite zniesienie wiz dla wschodnich sąsiadów mogłoby być możliwe już po upływie kilku lat wobec obywateli tych krajów, które spełniły unijne warunki. Jednak zarówno po stronie UE jak i wschodnich partnerów nadal występują znaczne trudności. Aby je przezwyciężyć wschodni sąsiedzi powinni ujednolicić przepisy wizowe, w tym warunki techniczne dotyczące kontroli granic i wprowadzić dokumenty biometryczne, a także zmniejszyć obawy państw unijnych związane z napływem nielegalnych imigrantów.


Monika Arcipowska
23 września 2011
nr 90 (839)
Problemy regionalnego wymiaru stabilizacji Afganistanu

Od wiosny 2009 r. Stany Zjednoczone promują wielostronną współpracę dyplomatyczną, szczególnie pomiędzy państwami sąsiadującymi z Afganistanem, jako jeden z ważniejszych wymiarów stabilizacji tego kraju. Doświadczenia minionej dekady, zwłaszcza z Iraku, pokazują jednak, iż podejście to nie prowadzi do uzyskania pożądanych efektów. Nie należy się zatem spodziewać, iż dyplomacja wielostronna doprowadzi do przyspieszenia afgańskiej rekoncyliacji oraz do rozwoju współpracy gospodarczej z Afganistanem i jego sąsiadami.


Marcin Andrzej Piotrowski
15 września 2011
nr 89 (838)
Reforma zarządzania granicami (w) Unii Europejskiej
Wydarzenia w Afryce Północnej doprowadziły do wzmożonej presji migracyjnej na południowych granicach Unii Europejskiej. Wyeksponowała ona problemy w zarządzaniu granicami zewnętrznymi UE oraz wpłynęła na przyspieszenie prac nad reformami w obszarze spraw wewnętrznych. Parlament Europejski 13 września br. przyjął projekt rozporządzenia zmieniającego zasady funkcjonowania agencji Frontex, finalizując negocjacje w tym zakresie. Wyzwaniem polskiej prezydencji będzie natomiast koordynacja pierwszej fazy negocjacji  w sprawie modyfikacji porządku prawnego strefy Schengen.

Agata Gostyńska, Dorota Liszczyk
14 września 2011
nr 88 (837)
Okrągły stół na Białorusi – kolejny wybieg reżimu
Białoruskie władze, poprzez zwalnianie z więzień części opozycjonistów skazanych za udział  w demonstracji po wyborach prezydenckich z grudnia 2010 r. oraz złożenie opozycji oferty  rozmów przy okrągłym stole na tematy gospodarcze, starają się pokazać, że chcą liberalizować system polityczny. Zmiana polityki jest też warunkiem Unii Europejskiej, który władze Białorusi muszą spełnić, jeśli zależy im na ponownym nawiązaniu dialogu. Celem władz jest także zmniejszenie niezadowolenia społecznego związanego z pogarszającą się sytuacją gospodarczą kraju. Propozycja okrągłego stołu winna być wykorzystana przez opozycję do przygotowania, przy wsparciu merytorycznym UE, planu reform gospodarczych.

Anna Maria Dyner
09 września 2011
nr 87 (836)
Społeczeństwa Azji Środkowej wobec rewolucji w świecie arabskim

Rewolucje w krajach Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu skłoniły większość autokratycznych reżimów w Azji Środkowej do zaostrzenia kontroli nad społeczeństwem, a zarazem zainspirowały opozycję i grupy niezadowolonych obywateli do protestów. Rychłe powtórzenie się scenariusza arabskiego w krajach Azji Środkowej jest jednak mało prawdopodobne, chociaż potencjał rewolucyjny jest znaczny i w długoterminowej perspektywie może prowadzić do destabilizacji w regionie. Oczekiwać można kontynuacji działań na rzecz pozornej demokratyzacji, które będą służyć przygotowaniom liderów do przekazania władzy wyznaczonym przez nich następcom.

 


Ewa Kołodziej, Tomasz Sikorski
07 września 2011
nr 86 (835)
Umowa o wolnym handlu UE-Indie: perspektywy i konsekwencje
Wszechstronna Umowa o Handlu i Inwestycjach między Unią Europejską a Indiami stworzyłaby jedną z największych stref wolnego handlu na świecie. Po czterech latach negocjacji prace wkraczają w decydującą fazę, jednak niewielki postęp, zwłaszcza w kwestii otwarcia rynków na samochody i ich części, alkohole, ochronę własności intelektualnej oraz usługi stwarzają ryzyko, że porozumienie nie zostanie zawarte. Przerwanie rozmów negatywnie wpłynęłoby na unijno-indyjskie partnerstwo strategiczne, stąd niezbędne jest osiągnięcie satysfakcjonującego kompromisu jeszcze w tym roku. 

Patryk Kugiel
06 września 2011
nr 85 (834)
Polityczne konsekwencje protestów społecznych w Izraelu
Rozpoczęte 14 lipca br. wielotysięczne protesty społeczne przeciw rosnącym kosztom życia mogą doprowadzić do zachwiania wyborczego prymatu polityki zagranicznej nad polityką wewnętrzną. Niezadowolenie klasy średniej zwiększy nacisk na kwestie społeczne w programach partii politycznych. Próby rozwiązania społeczno-ekonomicznych problemów zaostrzą spory wewnętrzne i podziały społeczne, co może wpłynąć na stabilność koalicji w Izraelu i wewnętrzną politykę rządu.

Łukasz Święcicki, Patrycja Sasnal
29 sierpnia 2011
nr 84 (833)
Impas wokół irańskiego programu jądrowego
Iran odmawia podjęcia działań, które świadczyłyby o pokojowym charakterze jego programu jądrowego. Dwutorowe postępowanie społeczności międzynarodowej wobec tego kraju – oferowanie zachęt i jednocześnie zaostrzanie sankcji – nie odniosło jak dotąd pożądanych skutków. Strategia ta, mimo ograniczeń, pozostaje najlepszą opcją działania. Należy rozważyć sposoby jej udoskonalenia, a także przygotować się na scenariusz, w którym Iran będzie miał zdolność szybkiej budowy broni jądrowej.

Jacek Durkalec
25 sierpnia 2011
nr 83 (832)
Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej trzy lata po konflikcie z Gruzją
Reforma Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej ma z jednej strony dopasować ich strukturę do nowych zagrożeń związanych z konfliktami lokalnymi, z drugiej pozwolić Rosji utrzymać parytet sił strategicznych z USA. Dotychczasowe zmiany mają jednak w dużej mierze charakter formalny i w niewielkim stopniu wpłynęły na realne zwiększenie wartości bojowej SZ. Sukces reformy uzależniony jest przede wszystkim od podniesienia kwalifikacji kadry wojskowej oraz przezbrojenia SZ.

Robert Śmigielski
12 sierpnia 2011
nr 82 (831)
Integracja Czarnogóry z Unią Europejską

Czarnogóra ma szansę stać się liderem w procesie integracji Bałkanów Zachodnich z UE po zakończeniu negocjacji akcesyjnych Chorwacji w czerwcu 2011 r. Komisja Europejska pozytywnie oceniła bowiem postępy Czarnogóry w wyznaczonych przez UE dziedzinach, a rząd tego kraju przyjął niedawno kolejny pakiet reform oraz podjął kroki na rzecz polepszenia relacji z sąsiadami. Jego ambicją jest doprowadzenie do rozpoczęcia negocjacji akcesyjnych Czarnogóry jeszcze w tym roku, co jest także celem polskiej prezydencji w Radzie UE.


Agata Biernat, Tomasz Żornaczuk
09 sierpnia 2011
nr 81 (830)
Turcja wobec kryzysu w Syrii

W obliczu ostatnich wydarzeń w Syrii Turcja stanęła przed dylematem: wspierać reżim Baszara al-Assada, który w ciągu ostatnich lat doprowadził do ożywienia turecko-syryjskiej współpracy handlowej i pomagał Turcji ograniczać dążenia niepodległościowe Kurdów, czy też opowiedzieć się po stronie podzielonej religijnie i etnicznie opozycji, która nie ma jeszcze wyrazistej wizji rozwoju własnego państwa. Nasilające się akty przemocy ze strony reżimu wobec demonstrantów spowodowały, że Turcja zwiększyła naciski na władze syryjskie. Przyjęcie takiego stanowiska może doprowadzić do ochłodzenia jej relacji z Syrią oraz Iranem.


Karol Kujawa
04 sierpnia 2011
nr 80 (829)
Fot. Shutterstock
Konsekwencje zamachów w Norwegii dla polityki bezpieczeństwa wewnętrznego i polityki imigracyjnej

Zamachy terrorystyczne w Norwegii mogą mieć poważne konsekwencje dla norweskiej polityki bezpieczeństwa wewnętrznego oraz dla przyszłych założeń polityki imigracyjnej tego kraju. Norweska debata na ten temat będzie analizowana na forum Unii Europejskiej oraz przez inne kraje europejskie, które także zmagają się z wyzwaniami integracji społeczności imigranckich i zapobiegania aktom przemocy powodowanymi niechęcią do imigrantów.


Lidia Puka i Kacper Rękawek
03 sierpnia 2011
nr 79 (828)
Fot. Shutterstock
Nowy etap niemiecko-rosyjskiej współpracy energetycznej?

Decyzja rządu RFN o rezygnacji z energii jądrowej do 2022 r. sprzyja ekspansji rosyjskich firm energetycznych na rynku niemieckim. Zacieśnienie współpracy gospodarczej między Niemcami a Rosją nie jest jednak przesądzone, o czym świadczy wstrzemięźliwa postawa kanclerz Angeli Merkel wobec rosyjskich planów inwestycyjnych w czasie niedawnych konsultacji międzyrządowych. Niemiecki rząd licząc na efektywniejsze wykorzystanie energii, przede wszystkim tej pochodzącej z odnawialnych źródeł, nie zamierza istotnie zwiększać dostaw gazu z Rosji, dostrzegając najprawdopodobniej również coraz mniej pożytków z bliskiej współpracy energetycznej ze wschodnim partnerem. Sytuacja ta stwarza szansę na większe niż do tej pory zaangażowanie Niemiec na rzecz budowy w UE jednolitego, zdywersyfikowanego i wolnego rynku energii.


Jarosław Ćwiek-Karpowicz
02 sierpnia 2011
nr 78 (827)
Fot. Shutterstock
Elektrownia atomowa na Litwie

Niezależność energetyczna oraz dywersyfikacja źródeł energii – to główne cele Narodowej strategii energetycznej Litwy. Najważniejszym projektem jest budowa elektrowni atomowej w Visaginas. Jednakże ze względu na wewnętrzne nieporozumienia, opóźnienia w realizacji poszczególnych etapów przedsięwzięcia oraz zmieniające się uwarunkowania zewnętrzne – powstanie tej siłowni nie jest pewne. Taka sytuacja może negatywnie wpłynąć na bezpieczeństwo energetyczne Litwy, a w perspektywie długookresowej zmienić dotychczasowe plany współpracy energetycznej w regionie.


Kinga Dudzińska
29 lipca 2011
nr 77 (826)
Fot. Shutterstock
Perspektywy kryzysu w strefie euro po przyjęciu drugiego pakietu pomocowego dla Grecji
W odpowiedzi na zaostrzający się kryzys w strefie euro, 21 lipca br. na nadzwyczajnym szczycie szefów państw i rządów w Brukseli, przyjęto drugi pakiet pomocowy dla Grecji w wysokości 109 mld euro. Zgodzono się na częściową restrukturyzację długu tego państwa z udziałem inwestorów prywatnych, jednak szczegóły tego planu pozostają niejasne. Inne rozwiązania, na przykład rozszerzenie zakresu działania Europejskiego Instrumentu Stabilności Finansowej (EFSF), zmierzają w dobrym kierunku, ale są spóźnione i coraz częściej negatywnie weryfikowane przez rynki finansowe.

Patryk Toporowski, Paweł Tokarski
26 lipca 2011
nr nr 76 (825)
Fot. Shutterstock
Propozycja Komisji Europejskiej ws. wieloletnich ram finansowych 2014-2020: Więcej za tyle samo
Propozycje Komisji dotyczące nowych wieloletnich ram finansowych 2014-2020 stanowią formalny początek negocjacji nad kolejnym okresem finansowania Unii Europejskiej. Rokowania te będą dość trudne z uwagi na skalę problemów fiskalnych w strefie euro oraz różnice zdań wśród państw członkowskich na temat kształtu przyszłych ram finansowych. Komisja, będąc świadoma presji na rzecz zmniejszenia budżetu, zaproponowała nieznaczne zwiększenie kolejnego okresu finansowania, przy jednoczesnej maksymalizacji korzyści UE z wydatkowania środków. Propozycję Komisji, mimo krytyki ze strony niektórych płatników netto, można uznać za wyważoną podstawę do dalszych negocjacji.

Patryk Toporowski, Paweł Tokarski
22 lipca 2011
nr 75 (824)
Rozwój współpracy w Mercosur. Perspektywa brazylijska

Mercosur to najważniejszy południowoamerykański projekt integracji ekonomicznej. Znaczące asymetrie między państwami członkowskimi oraz odmienne wizje integracji były głównym powodem powolnej konsolidacji ugrupowania. Mercosur – niepełna obecnie unia celna – nieprzerwanie szuka potwierdzenia swej rangi dla członków organizacji i jej zagranicznych partnerów. Rozwój inicjatywy zawsze silnie zależał od Brazylii, która miała decydujący wpływ na kształtowanie zakresu działalności i ram instytucjonalnych Mercosur, a zarazem wykorzystywała organizację jako przydatne narzędzie realizacji własnych ambicji międzynarodowych.


Bartłomiej Znojek
18 lipca 2011
nr 74 (823)
Fot. Shutterstock
Stanowisko Parlamentu Europejskiego w sprawie wieloletnich ram finansowych 2014-2020

8 czerwca 2011 Parlament Europejski (PE) jako pierwszy spośród unijnych instytucji, przyjął stanowisko w sprawie wieloletnich ram finansowych na lata 2014-2020. Choć punkt widzenia PE jest w pewnych aspektach spójny z polskim podejściem w kwestiach budżetowych, dotychczas instytucja ta nie miała kluczowego znaczenia w zakresie określania kształtu perspektywy finansowej. Jednakże po wejściu w życie Traktatu z Lizbony (TL) i wzmocnieniu tym samym pozycji PE, jego głos w negocjacjach będzie znacznie ważniejszy.


Patryk Toporowski
15 lipca 2011
nr 73 (822)
Fot. Shutterstock
Wizyta Wen Jiabao w Europie i rosnące zaangażowanie Chin w Unii Europejskiej

Ostatnia wizyta Wen Jiabao w Europie to kolejny przykład chińskiego maratonu dyplomatycznego w tym regionie. Chiny oferują zakupy rządowych obligacji, udzielanie kredytów oraz wzrost inwestycji. Dążą do pozyskania technologii, zdywersyfikowania rezerw walutowych, zademonstrowania swojej silnej pozycji międzynarodowej, zdobycia europejskich przyczółków oraz skłonienia UE do zniesienia embarga na broń i przyznania ChRL statusu gospodarki rynkowej. Pomimo zmiany w polityce UE wobec Chin, brak jedności spowodowany kryzysem sprawia, że jest ona nieskuteczna. Jednoznaczne stanowisko UE wobec Chin jest warunkiem niezbędnym do oparcia relacji dwustronnych na zasadach wzajemności. 


Justyna Szczudlik-Tatar
08 lipca 2011
nr 72 (821)
Unia Europejska w ONZ: multilateralizm w praktyce

Unia Europejska postrzegana jest jako dobry partner ONZ. Obie organizacje podzielają podstawowe wartości i realizują podobne cele. Po wejściu w życie traktatu lizbońskiego zwiększyły się możliwości oddziaływania międzynarodowego organów unijnych, wielogłos państw członkowskich zaczął przyjmować formę jednego stanowiska. Uzyskanie statusu super obserwatora jest niewątpliwym sukcesem unijnej dyplomacji. W żywotnym interesie UE jest powodzenie takiej reformy organizacji, która umożliwiłaby jej odgrywanie coraz poważniejszej roli w ONZ.


Rafał Tarnogórski
30 czerwca 2011
nr 71 (820)
Fot. Shutterstock
Bilans prezydencji Węgier w Radzie UE

Prezydencja węgierska kończy prace pierwszego po wejściu w życie traktatu z Lizbony trio. Na stopień realizacji jej priorytetów wpłynęły wydarzenia w Afryce Północnej i wzmożony napływ migrantów do UE. Polska, obok działań podejmowanych w ramach programu prezydencji oraz tych mających na celu dalszą reformę zarządzania gospodarczego UE, powinna kontynuować współpracę z Komisją Europejską nad reformą strefy Schengen i budową wspólnego europejskiego systemu azylowego.


Agata Gostyńska
29 czerwca 2011
nr 70 (819)
Fot. Shutterstock
Doświadczenia Kanady w dziedzinie poszukiwań i wydobycia gazu łupkowego

Decentralizacja zarządzania zasobami energetycznymi sprawia, że doświadczenia Kanady stanowią przykład zarówno sukcesu, jak i fiaska eksploatacji gazu łupkowego. Za każdym razem chodziło o wypadkową uwarunkowań geologicznych i rynkowych, tożsamą z opłacalnością poszukiwań i wydobycia. Sięgając do rozwiązań kanadyjskich w sferze regulacji branży łupkowej, Polska powinna więc zwrócić szczególną uwagę na sposoby zapewnienia konkurencyjności wydobycia ze swoich złóż, i starać się niwelować koszty eksploatacji, choćby w porównaniu z rynkiem północnoamerykańskim.   


Bartosz Wiśniewski
28 czerwca 2011
nr 69 (818)
Dyskurs narodowościowy na Litwie a polityka władz litewskich wobec mniejszości narodowych

Litwa nie wypracowała spójnej polityki wobec mniejszości narodowych. Coraz częściej stawiane są jej zarzuty o ich dyskryminację oraz dążenie do ich asymilacji, a przynajmniej ścisłej integracji tych grup ze społeczeństwem litewskim. Kwestia mniejszości narodowych: ich praw i roli, jaką powinny odgrywać, jest w litewskiej debacie publicznej w ostatnich latach dyskutowana coraz częściej. Towarzyszą jej kontrowersje na tle historycznym, umacniające stereotypy narodowe.


Kinga Dudzińska
22 czerwca 2011
nr 68 (817)
Kryzys w Syrii: siły polityczne i scenariusze

Od 15 marca Syria stała się kolejnym „epicentrum” antyautorytarnych powstań arabskich. Narodowa rebelia jest jednak mało prawdopodobna z powodu niskiej skali protestów, podziału opozycji, konsolidacji sił reżimu, podziałów etniczno-wyznaniowych i interesów państw trzecich. Aby wybuchła, armia musiałaby stanąć po stronie opozycji, a nawet wówczas mogłyby rozgorzeć konflikty wyznaniowe, podobne do tych w Libanie i Iraku. Obecnie najbardziej prawdopodobne jest, że reżim przetrwa, choć w osłabionej formie.


Patrycja Sasnal
20 czerwca 2011
nr 67 (816)
Przegląd Strategii UE dla regionu Morza Bałtyckiego – główne wyzwania

Po półtora roku funkcjonowania Strategia UE dla regionu Morza Bałtyckiego ujawnia istotne słabości wynikające w znacznej mierze z jej struktury, niejasnych celów, niedostatecznego finansowania i nieprzejrzystego sposobu zarządzania. Spadło również poparcie polityczne dla jej realizacji. Z problemami tymi borykać się będzie Polska, prowadząc przegląd Strategii w czasie przewodnictwa w Radzie UE. Mimo że zagadnienie to należy do ważnych, choć nie pierwszoplanowych dziś zadań zarówno prezydencji, jak i UE, Polska powinna zdobyć się na wypracowanie jasnych zasad prowadzenia przyszłych przeglądów strategii makroregionalnych.


Lidia Puka
17 czerwca 2011
nr 66 (815)
Al Ka’ida pod nowym przywództwem
Zabicie Osamy bin Ladena to sukces trwającej od prawie dziesięciu lat amerykańskiej „globalnej wojny z terroryzmem”. Nie oznacza to jednak, że Al Ka’ida zakończy swoją działalność. Jej nowy przywódca Ayman al Zawahiri będzie próbował odbudować osłabione struktury organizacyjne, a sprzymierzone z Al Ka’idą grupy dżihadystyczne, jej bliskowschodnie oddziały lokalne oraz zainspirowani przez nią indywidualni dżihadyści z całego świata mogą dążyć do intensyfikacji działań mających pomścić śmierć bin Ladena.

Kacper Rękawek
16 czerwca 2011
nr 65 (814)
Implikacje referendum w sprawie rozwiązania parlamentu na Łotwie
28 maja 2011 r. prezydent Łotwy Valdis Zatlers zapowiedział referendum w sprawie rozwiązania parlamentu, które odbędzie się 23 lipca br. Wiele wskazuje na to, że większość społeczeństwa opowie się za rozwiązaniem sejmu. Przedterminowe wybory mogą doprowadzić do powstania nowego układu sił w parlamencie, prawdopodobnie mniej reformatorskiego niż obecna ekipa. Jeśli tak się stanie lub pojawią się trudności w utworzeniu nowego rządu, pozycja Łotwy w regionie zostanie osłabiona. 

Kinga Dudzińska
10 czerwca 2011
nr 64 (813)
Wybory w Turcji. Konsekwencje dla polityki wewnętrznej i zagranicznej
Wiele wskazuje na to, że 12 czerwca br. w wyborach do tureckiego parlamentu zwycięży po raz trzeci z rzędu umiarkowanie islamska Partia Sprawiedliwości i Rozwoju (AKP), która może liczyć na 42-48% poparcie. AKP będzie prawdopodobnie kontynuowała transformację ustrojową Turcji. Oczekuje się, że premier Recep Tayyip Erdoğan przygotuje nową konstytucję, która zmieni system polityczny kraju z parlamentarnego na prezydencki. Można przypuszczać, że w polityce zagranicznej rząd będzie kontynuować dążenia do integracji z Unią Europejską. Nie należy się jednak spodziewać przyśpieszenia negocjacji akcesyjnych. W polityce zagranicznej Turcja będzie nadal realizować strategię soft power wobec państw regionu i starać się odgrywać coraz większą rolę na Bliskim Wschodzie.

Karol Kujawa
09 czerwca 2011
nr 63 (812)
Armenia i Azerbejdżan a Partnerstwo Wschodnie
Niedawne protesty w Erywaniu stworzyły szansę na poważne zmiany polityczne w Armenii i wzmocnienie tendencji proeuropejskich w tym kraju. Pożądane byłoby silniejsze wsparcie przemian przez Unię Europejską i intensyfikacja dialogu w ramach Partnerstwa Wschodniego. Natomiast Azerbejdżan, w którym podobne protesty zostały stłumione przez policję, pozostanie sceptyczny wobec planów pogłębionej współpracy z UE i niechętny do podjęcia wymaganych reform. Władze w Baku są bowiem świadome niezależności finansowej państwa oraz jego znaczenia dla powodzenia projektów realizowanych w ramach południowego korytarza energetycznego do Europy.

Tomasz Sikorski
07 czerwca 2011
nr 62 (811)
Współpraca unijno-rosyjska rok po inauguracji Partnerstwa dla modernizacji
Zainaugurowane w zeszłym roku Partnerstwo dla modernizacji nie nadało większej dynamiki stosunkom unijno-rosyjskim. Przed zaplanowanym na 9-10 czerwca br. szczytem w Niżnym Nowogrodzie współpraca UE z Rosją wciąż napotyka na te same problemy, przede wszystkim związane z brakiem postępów w liberalizacji rosyjskiej gospodarki i demokratyzacji państwa. Rzeczywistym impulsem modernizacyjnym dla Rosji, zmieniającym jej dotychczasową politykę wobec UE, może być stworzenie jednolitego unijnego rynku energii.

Jarosław Ćwiek-Karpowicz
06 czerwca 2011
nr 61 (810)
Problem demokratycznej cywilnej kontroli nad siłami zbrojnymi w państwach Partnerstwa Wschodniego

Ustanowienie demokratycznej kontroli nad siłami zbrojnymi pozostaje jednym z głównych wyzwań stojących przed państwami Partnerstwa Wschodniego. Zasadniczym problemem w tym procesie pozostaje niski stopień rozwoju instytucji demokratycznych, słabość społeczeństwa obywatelskiego i wolnych mediów, a także nierozwiązane konflikty lokalne. Czynniki te uniemożliwiają postęp w integracji z NATO i Unią Europejską, która była najskuteczniejszym bodźcem wdrażania demokratycznej kontroli nad armią w państwach środkowoeuropejskich.


Robert Śmigielski
06 czerwca 2011
nr 60 (809)
Aresztowanie generała Ratka Mladicia a integracja Serbii z UE
Po 16 latach od zakończenia wojny w Bośni i Hercegowinie serbskie służby aresztowały i wydały trybunałowi w Hadze Ratka Mladicia, byłego dowódcę wojsk bośniackich Serbów. Potwierdza to dobrą współpracę Serbii z tym międzynarodowym sądem, co pozostaje jednym z głównych warunków integracji kraju z UE. Można jednak przypuszczać, że państwa członkowskie, wstrzemięźliwe wobec idei akcesji Serbii, zaczną bardziej zwracać uwagę na potrzebę uregulowania jej stosunków z Kosowem. Tymczasem działania Serbii sprzyjające demokratyzacji powinny zostać bardziej docenione. Szybkie nadanie temu państwu statusu kandydata do członkostwa w UE byłoby bodźcem do przeprowadzania dalszych reform.

Tomasz Żornaczuk
03 czerwca 2011
nr 59 (808)
Realizacja reform związanych z pakietem pomocy finansowej UE i MFW wyzwaniem dla nowego rządu Portugalii
16 maja br. Rada ECOFIN i Eurogrupa formalnie zatwierdziły pakiet pomocowy (bail-out) dla Portugalii w wysokości 78 mld euro. To trzecie państwo strefy euro, które zostało objęte pomocą finansową ze strony Unii Europejskiej i Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Prognozy dla gospodarki portugalskiej pozostają pesymistyczne, a nowy rząd wyłoniony w wyborach 5 czerwca będzie musiał dokonać trudnych reform, których realizacja będzie ściśle monitorowana przez Komisję Europejską, Europejski Bank Centralny i Międzynarodowy Fundusz Walutowy.

Paweł Tokarski
02 czerwca 2011
nr 58 (807)
Reakcja Turcji na wydarzenia w Afryce Północnej
Stanowisko Turcji wobec kryzysu w państwach Afryki Północnej nie jest jednoznaczne.  W niektórych przypadkach rząd turecki powstrzymywał się od zaangażowania, w innych zaś jego reakcja była bardziej zdecydowana. Taka taktyka wynikała przede wszystkim z partykularnych interesów Turcji i jej zróżnicowanych powiązań z państwami regionu. Stanowisko Turcji nie powinno osłabić jej pozycji w Tunezji i Egipcie, może jednak doprowadzić do utraty silnych ekonomicznych i politycznych więzi z Libią.

Karol Kujawa
01 czerwca 2011
nr 57 (806)
Zmiany w polityce sąsiedztwa – nowy dokument programowy UE
25 maja br. Komisja Europejska oraz wysoka przedstawiciel UE do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa przedstawiły dokument: „Nowy odzew na zmieniające się sąsiedztwo”. Zawiera on wnioski z trwającego prawie rok przeglądu Europejskiej Polityki Sąsiedztwa (EPS) oraz propozycje jej usprawnienia.

Łukasz Adamski, Leszek Jesień
31 maja 2011
nr 56 (805)
„Prezydencja wspomagająca” jako model funkcjonowania prezydencji rotacyjnej w zakresie działań zewnętrznych UE
Wynikające z postanowień traktatu z Lizbony znaczące ograniczenie kompetencji prezydencji rotacyjnej w zakresie zewnętrznej aktywności Unii Europejskiej skutkuje koniecznością wypracowania nowej formuły współpracy pomiędzy państwem sprawującym przewodnictwo w Radzie UE a unijnymi decydentami odpowiedzialnymi za realizację polityki zagranicznej UE. Doświadczenia prezydencji belgijskiej i węgierskiej wskazują, iż kształtujący się model „prezydencji wspomagającej” ma szanse utrwalić się jako najbardziej optymalny w tego typu stosunkach międzyinstytucjonalnych.

Agata Gostyńska, Dorota Liszczyk
30 maja 2011
nr 55 (804)
Fot. Shutterstock
Znaczenie pogarszającej się kondycji finansowej Grecji dla państw Europy Środkowej i Wschodniej
Brak poprawy sytuacji fiskalnej w Grecji powoduje, że ekonomiści coraz bardziej obawiają się jej upadłości. Przewidują, że konsekwencją może być załamanie ożywienia w państwach Europy Środkowej i Wschodniej. Globalny kryzys finansowy i gospodarczy ostatnich lat znacznie przyczynił się do rosnącej niepewności co do wzrostu gospodarczego w tym regionie i spowodował ucieczkę kapitału zagranicznego. Tym niemniej stabilna obecnie sytuacja fiskalna i monetarna tych państw nie sprzyja powtórzeniu się takiego scenariusza.

Marcin Menkes, Patryk Toporowski
27 maja 2011
nr 54 (803)
Plany prezydenta Miedwiediewa przyciągnięcia inwestycji zagranicznych
W planach modernizacji Rosji prezydenta Miedwiediewa ważną rolę odgrywa kwestia pozyskania zagranicznych inwestycji, nie tylko w postaci środków niezbędnych dla unowocześnienia przemysłu i rozbudowy infrastruktury, ale również najnowszych technologii i know-how. Bez wyraźnej liberalizacji warunków prowadzenia działalności gospodarczej w Rosji, inicjatywy takie jak ustanowienie funduszu Private Equity Russia nie spełnią pokładanych w nich nadziei.

Robert Śmigielski, Marcin Menkes
25 maja 2011
nr 53 (802)
Kryzys polityczny w Albanii w świetle niedawnych wyborów samorządowych
8 maja 2011 r. w Albanii odbyły się wybory samorządowe, ale dopiero po 15 dniach Centralna Komisja Wyborcza ogłosiła ostateczne wyniki. Przeprowadzenie wyborów w zgodzie z zasadami demokratycznymi – co dotychczas w tym państwie się nie zdarzyło – miało być warunkiem dalszych postępów Albanii w integracji z Unią Europejską. Tymczasem obserwatorzy międzynarodowi wskazują na uchybienia podczas głosowań oraz niejasny proces liczenia głosów. Pogłębia to tylko kryzys polityczny trwający od 2009 r.

Tomasz Żornaczuk
24 maja 2011
nr 52 (801)
Konsekwencje śmierci Osamy bin Ladena dla konfliktu w Afganistanie
Śmierć Osamy bin Ladena – przywódcy Al-Ka’idy – może znacząco wpłynąć na dynamikę wydarzeń politycznych w Azji Południowej i posłużyć jako punkt zwrotny w relacjach amerykańsko-pakistańskich. Pomimo ostatnich napięć nie doprowadzi to jednak do zerwania współpracy USA i Pakistanu, gdyż oba kraje pełnią istotną rolę w procesie wypracowania skutecznego rozwiązania dla konfliktu w Afganistanie. Pozytywne zmiany w relacjach między tymi dwoma państwami wynikające z usunięcia bin Ladena mogłyby stworzyć szanse na trwałe zakończenie wojny w Afganistanie.

Kacper Rękawek i Patryk Kugiel
23 maja 2011
nr 51 (800)
Skutki ewentualnego obalenia Muammara Kaddafiego dla kontynentu afrykańskiego
Obalenie Muammara Kaddafiego może rozpocząć proces demokratyzacji Libii będący w interesie jej mieszkańców oraz członków społeczności międzynarodowej. Należy jednak pamiętać o bezpośrednich i średniookresowych konsekwencjach tego zdarzenia dla regionu. Osłabiona odejściem Kaddafiego Unia Afrykańska zapewne ograniczy swoje przedsięwzięcia pokojowe i stabilizacyjne na kontynencie. Wiązać się to będzie z koniecznością uzupełnienia powstałej w ten sposób luki przez społeczność międzynarodową, w szczególności Unię Europejską. W niektórych przypadkach zastąpienie aktywności politycznej Kaddafiego w rozwiązywaniu konfliktów regionalnych i lokalnych może okazać się niemożliwe.

Rafał Kownacki
17 maja 2011
nr 50 (799)
Perspektywy realizacji gazociągu transkaspijskiego
Gazociąg transkaspijski ma umożliwić dostawy ze złóż środkowoazjatyckich do Europy za pośrednictwem Azerbejdżanu, Gruzji i Turcji, z pominięciem Rosji i Iranu. Realizację zapowiadanego od wielu lat projektu nadal uniemożliwiają: azersko-turkmeński spór o podział szelfu, sprzeciw Rosji i Iranu wobec inwestycji, niepewność co do źródeł finansowania oraz niejasne perspektywy budowy rurociągu Nabucco, który miałby przejmować większość surowca z gazociągu transkaspijskiego. Wzrost aktywności UE w regionie może w istotny sposób pomóc w pokonaniu tych trudności.

Tomasz Sikorski
13 maja 2011
nr 49 (798)
Aktualny stan debaty nad wieloletnimi ramami finansowymi UE 2014–2020
Pod koniec czerwca br. Komisja Europejska opublikuje propozycję nowych wieloletnich ram finansowych na lata 2014–2020, rozpoczynając tym samym negocjacje nad nowym okresem finansowania. Głównymi elementami sporu będą: wielkość budżetu, finansowanie polityki spójności i wspólnej polityki rolnej oraz system środków własnych. Polska sprawując prezydencję będzie musiała podjąć się wrażliwej roli pośrednika w negocjacjach, których pierwszy etap zbiegnie się z polskim przewodnictwem w Radzie UE.

Fot. Flickr/European Parliament

Paweł Tokarski, Patryk Toporowski
12 maja 2011
nr 48 (797)
Putin czy Miedwiediew? Rosja na rok przed wyborami prezydenckimi
W ostatnich tygodniach w sprawującym władzę w Rosji tandemie Dmitrij Miedwiediew-Władimir Putin nasiliły się różnice zdań mogące świadczyć o tym, że obaj politycy mają zamiar wystartować w przyszłorocznych wyborach prezydenckich. O tym, czy prezydentem pozostanie stawiający na ewolucyjną liberalizację systemu polityczno-gospodarczego Miedwiediew, czy na Kreml wróci zwolennik zachowania status quo Putin zadecydują rządzące Rosją elity. Na wynik wyborów będzie miało również wpływ rosnące niezadowolenie rosyjskiego społeczeństwa.

Robert Śmigielski
11 maja 2011
nr 47 (796)
Zwalczanie terroryzmu w Unii Europejskiej – stan obecny i perspektywy
Najważniejszą rolę w zwalczaniu terroryzmu w Unii Europejskiej odgrywają kraje członkowskie wspierane przez wyspecjalizowane agencje unijne. Nie mają one uprawnień i zdolności operacyjnych, stanowią jednakże cenne fora wymiany kontaktów i integracji osób odpowiedzialnych za zwalczanie terroryzmu w krajach członkowskich, co wzmacnia kompetencje całej Unii w tej sferze. Rola agencji nie powinna w najbliższej przyszłości ulegać zmianie, a propozycje ich scalania w jednolitą strukturę lub budowania europejskich służb specjalnych są przedwczesne.

Fot. Flickr/Marion Doss

Kacper Rękawek
09 maja 2011
nr 46 (795)
Polityka Chin wobec Europy Środkowej i Wschodniej
W ostatnich latach zainteresowanie Chin Europą Środkową i Wschodnią wzrasta. Oznacza to nowy kierunek w chińskiej polityce zagranicznej. ChRL przyświecają głównie cele ekonomiczne – wejście na europejski rynek przez „wschodnie drzwi” oraz obecność w regionie poprzez zwiększanie inwestycji i produkcji. Polityka ta jest zgodna ze strategią „wyjścia”, zachęcającą chińskie przedsiębiorstwa do inwestowania za granicą. Kwestie polityczne i kulturalne pełnią rolę wspierającą w osiągnięciu celów ekonomicznych. Wizyta w Warszawie w kwietniu br. największej chińskiej misji gospodarczej to dowód, że Chiny są zainteresowane ściślejszą współpracą także z Polską.

Justyna Szczudlik-Tatar
06 maja 2011
nr 45 (794)
Inauguracyjne posiedzenie Zgromadzenia Międzynarodowej Agencji Energii Odnawialnej
W atmosferze rosnących obaw przed energią atomową oraz wobec kolejnej fali wzrostu cen ropy naftowej 4-5 kwietnia 2011 r. w Abu Dhabi odbyło się inauguracyjne posiedzenie najmłodszej organizacji międzynarodowej o ambicjach uniwersalnych – Międzynarodowej Agencji Energii Odnawialnej (IRENA). Wspomniane okoliczności stały się dla organizacji okazją do szerszego zaistnienia w świadomości światowej opinii publicznej – koniecznego warunku realizacji jej misji, jaką jest upowszechnianie wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych.

Marcin Menkes
05 maja 2011
nr 44 (793)
Transformacja obecności wojskowej Stanów Zjednoczonych w Europie
Przekształcenie obecności wojskowej Stanów Zjednoczonych w Europie doprowadziło do dużych redukcji liczebności sił amerykańskich oraz likwidacji większości obiektów wojskowych. Struktura geograficzna stałego zaangażowania nie uległa zmianom. W średnim okresie utrzyma się również jego obecny poziom. USA będą jednak w rosnącym stopniu dążyć do tego, by cele, jakie przyświecają ich obecności wojskowej w Europie osiągnąć za pomocą  innych sposobów – mniej kosztownych i lepiej dostosowanych do amerykańskiej percepcji zagrożeń dla bezpieczeństwa europejskiego.

Bartosz Wiśniewski
27 kwietnia 2011
nr 43 (792)
Od BRIC do BRICS. Rozwój współpracy gospodarek wschodzących
W dniach 13-14 kwietnia 2011 r. w Chinach odbył się szczyt przywódców BRICS. Było to trzecie tego typu spotkanie największych gospodarek wschodzących (Brazylii, Rosji, Indii i Chin), z udziałem Republiki Południowej Afryki jako nowym członkiem grupy. Forum służyło od 2009 r. jako nieformalna płaszczyzna dialogu państw określanych mianem BRIC. Znaczna asymetria gospodarek i rozbieżność interesów ograniczają wpływy i polityczne znaczenie grupy. Niemniej jednak inicjatywa ta stała się dla jej uczestników przydatnym narzędziem służącym potwierdzaniu ich statusu jako liczących się aktorów globalnych oraz wzmacnianiu ich pozycji negocjacyjnej względem najbardziej rozwiniętych państw.

Fot. Blog do Planalto

Bartłomiej Znojek
22 kwietnia 2011
nr 42 (791)
Stan prac nad tworzeniem Europejskiego Mechanizmu Stabilności
24 marca 2011 r. Rada Europejska podjęła decyzję o zmianie traktatu i utworzeniu podstawy prawnej dla Europejskiego Mechanizmu Stabilności. Tym samym rozpoczęły się negocjacje szczegółów umowy międzyrządowej państw strefy euro określającej strukturę i zadania mechanizmu. Choć ma on w założeniu przywrócić stabilizację strefy, to jego początkowe możliwości finansowe będą ograniczone. Uruchomienie mechanizmu na początku 2013 roku nie rozwiązuje kluczowego problemu, którym jest niedokapitalizowanie europejskiego sektora bankowego.

Agata Gostyńska, Paweł Tokarski
20 kwietnia 2011
nr 41 (790)
Chorwacja: ostatni rok negocjacji akcesyjnych z Unią Europejską?
W szóstym roku negocjacji akcesyjnych z Unią Europejską Chorwacja jest bliska zakończenia tego procesu. Spośród kilku pozostałych do zamknięcia rozdziałów najwięcej problemów sprawia ten dotyczący sądownictwa i praw podstawowych. Trudności we wdrażaniu acquis w dziedzinach nim objętych uniemożliwią Chorwacji zakończenie negocjacji w tym półroczu. Niewykluczone są również dalsze opóźnienia w procesie negocjacyjnym, do których mogą doprowadzić brak intensywnych działań rządu na rzecz reform oraz skutki wewnętrznej sytuacji politycznej w kraju.

Tomasz Żornaczuk
11 kwietnia 2011
nr 40 (789)
Elektrownia atomowa na Białorusi
Podpisanie przez Rosję i Białoruś porozumienia o współpracy przy budowie elektrowni atomowej w obwodzie grodzieńskim kończy długotrwałe negocjacje w tej sprawie. Powstanie siłowni będzie miało istotne znaczenie dla państw sąsiednich – w tym przede wszystkim dla Litwy – zarówno z powodów ekologicznych, jak i ze względu na litewskie plany budowy własnej elektrowni. Dzięki tej inwestycji Rosja może spowodować, że powstanie siłowni w Visaginie będzie nieopłacalne.

Anna Maria Dyner
08 kwietnia 2011
nr 39 (788)
Kierunki rozwoju gospodarczego Chin w dwunastym planie 5-letnim (2011-2015)
Podczas czwartej sesji Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych (parlamentu) jedenastej kadencji, która odbyła się 5-14 marca, przyjęto dwunasty plan 5-letni. Dokument ma doniosłe znaczenie, zwłaszcza że powstał w okresie światowego kryzysu, który pokazał konieczność zmiany chińskiego modelu gospodarczego. Podczas sesji OZPL premier Wen Jiabao przedstawił raport z prac rządu, w którym ocenił realizację poprzedniego planu 5-letniego (2006-2010), a także zaprezentował główne cele kolejnego oraz zadania rządu na rok 2011.

Artur Gradziuk, Justyna Szczudlik-Tatar
06 kwietnia 2011
nr 38 (787)
Energetyka jądrowa w polityce zagranicznej Federacji Rosyjskiej
W ostatnich latach zaobserwować można wzrost znaczenia energetyki jądrowej w polityce zagranicznej Rosji. Staje się ona bowiem nie tylko narzędziem dywersyfikacji rosyjskiej oferty eksportowej, ale również wzmacniania pozycji międzynarodowej i realizacji interesów w wybranych obszarach. Skalę zaangażowania Rosji na globalnym rynku energetyki jądrowej ogranicza jednak potencjał jej przemysłu maszynowego.

Robert Śmigielski
01 kwietnia 2011
nr 37 (786)
Niemcy po wyborach w południowo-zachodnich krajach federacji – konsekwencje
Wybory do parlamentu krajowego w Badenii-Wirtembergii i w Nadrenii-Palatynacie zdominowała tematyka energii atomowej. W pierwszym landzie rządząca dotychczas koalicja chadecko-liberalna będzie musiała oddać władzę, w drugim zaś liberałowie nawet nie dostali się do Landtagu. Kluczowym dla odzyskania wiarygodności przez chadecję i liberałów jest wypracowanie nowego kompromisu w polityce energetycznej.

Ryszarda Formuszewicz
01 kwietnia 2011
nr 36 (785)
Przedterminowe wybory prezydenckie w Kazachstanie
W zaplanowanych na 3 kwietnia wyborach prezydenckich w Kazachstanie niemal na pewno wygra urzędujący prezydent Nursułtan Nazarbajew. Rozpisanie wyborów, zamiast przeprowadzenia zapowiadanego wcześniej referendum w sprawie przedłużenia kadencji prezydenta do 2020 r., ma na celu przede wszystkim utrzymanie korzystnego wizerunku kraju na Zachodzie i nie świadczy o chęci przeprowadzenia zmian systemowych. Pozorowana demokratyzacja ma pomóc zachować status quo, wzmocnić legitymizację władz i odsunąć w czasie problem sukcesji.

Tomasz Sikorski
31 marca 2011
nr 35 (784)
Stany Zjednoczone wobec interwencji wojskowej w Libii
Siły zbrojne USA odgrywają kluczową rolę w rozpoczętej 19 marca br. akcji militarnej w Libii. Jednakże skala ich zaangażowania przewyższyła początkowe ambicje polityczne, jakie związała z nią administracja Obamy. Celem interwencji nie jest usunięcie reżimu Kadafiego, choć administracja otwarcie sprzyja takiemu scenariuszowi. Stany Zjednoczone skoncentrowały się na zachowaniu spoistości działającej w Libii koalicji międzynarodowej, traktując to jako gwarancję stopniowego przejścia USA do pełnienia zadań pomocniczych pod egidą NATO. Pole manewru administracji zawęża Kongres, przeciwny finansowaniu operacji.
Bartosz Wiśniewski
31 marca 2011
nr 34 (783)
Negocjacje UE-Mercosur. Bliżej umowy stowarzyszeniowej?
W połowie marca odbyła się czwarta runda wznowionych negocjacji Unii Europejskiej i Mercosur nad umową stowarzyszeniową. Zwolennicy porozumienia uważają, iż przyniesie ono obu regionom długoterminowe korzyści gospodarcze i stanowić może skuteczną alternatywę dla tradycyjnej dominacji USA i rosnącego znaczenia gospodarczego Chin w Ameryce Łacińskiej. Proces negocjacyjny utrudniają jednak rosnące obawy o potencjalne negatywne rezultaty liberalizacji handlu między oboma regionami. Sprzeczne interesy w dziedzinie rolnictwa stanowią główną przeszkodę dla rychłego wypracowania ambitnego porozumienia.

Bartłomiej Znojek
29 marca 2011
nr 33 (782)
Kryzys w Bahrajnie
Bahrajn jest kolejnym państwem arabskim, w którym wybuchły protesty spowodowane niezadowoleniem społecznym i konfliktem rządzącej sunnickiej mniejszości z szyicką większością. Kryzys ma jednak szczególny charakter, ponieważ rozgrywają w nim swoje interesy państwa sąsiednie (Iran, Arabia Saudyjska) oraz mocarstwa światowe. W wymiarze wewnętrznym uwidacznia potrzebę dalszej demokratyzacji systemu politycznego, w regionalnym może wpływać na działania innych szyickich mniejszości w regionie, a w wymiarze globalnym wywołuje obawy o bezpieczeństwo żeglugi przez cieśninę Ormuz.
Krzysztof Płomiński
24 marca 2011
nr 32 (781)
National Endowment for Democracy – istota, funkcjonowanie, wnioski dla UE
Aktywność amerykańskiego Narodowego Funduszu na rzecz Demokracji (National Endowment for Democracy, NED) może posłużyć jako materiał w dyskusji nad powołaniem pod egidą UE organizacji pozarządowej wspierającej procesy demokratyzacji. Należałoby rozważyć, w jakim stopniu możliwe byłoby zaadaptowanie rozwiązań, które przyczyniły się do zbudowania autorytetu NED – jako instytucji cieszącej się niezależnością merytoryczną mimo dotowania polegania na finansowym wsparciu władz – na potrzeby instrumentarium UE w dziedzinie demokratyzacji.
Bartosz Wiśniewski
22 marca 2011
nr 31 (780)
Gospodarcze problemy Białorusi
Gwałtowny wzrost cen na Białorusi – przede wszystkim produktów spożywczych i usług komunalnych oraz paliw – w znaczącym stopniu dotyka jej mieszkańców. Poważnym problemem białoruskiej gospodarki jest również istotne zmniejszanie się rezerw walutowych kraju. Rosnąca potrzeba pozyskania przez Białoruś zagranicznych inwestycji, kredytów oraz zewnętrznego wsparcia w przeprowadzeniu gospodarczych reform strukturalnych może zatem stanowić szansę dla Unii na zwiększenie możliwości swojego oddziaływania na sytuację w tym państwie.
Anna Maria Dyner
18 marca 2011
nr 30 (779)
Rosja wobec kryzysu w Afryce Północnej
Protesty w państwach arabskich budzą w Rosji niepokój przed wzmocnieniem wpływów islamskich
ekstremistów na Północnym Kaukazie oraz w islamskich i autorytarnych państwach Azji Środkowej. Równocześnie postawa wobec wydarzeń w Libii wskazuje, że Rosja gotowa jest do współpracy z Zachodem na rzecz rozwiązywania kluczowych problemów międzynarodowych. W związku z kryzysem w Afryce Północnej Rosja występuje w charakterze stabilnego i pewnego dostawcy surowców energetycznych na rynek UE, a to będzie sprzyjać przyciąganiu inwestorów do rosyjskiego sektora paliwowo-energetycznego.

Robert Śmigielski
18 marca 2011
nr 29 (778)
Szczyt szefów państw i rządów strefy euro z 11 marca 2011. Najważniejsze postanowienia i próba oceny
Podczas posiedzenia przyjęto „pakt na rzecz euro”, wprowadzający ściślejszą koordynację polityk gospodarczych. Oceniono także realizację programów konsolidacji fiskalnej przez Grecję, Irlandię i Portugalię oraz przyjęto wnioski w sprawie przyszłego europejskiego mechanizmu stabilności, który ma zapobiegać ryzyku utraty płynności finansowej przez państwa strefy euro.
Marcin Menkes i Paweł Tokarski
17 marca 2011
nr 28 (777)
Hiszpania wobec kryzysu w Afryce Północnej
Reakcja Hiszpanii na wydarzenia w Afryce Północnej była powściągliwa. Zainteresowanie rządu Zapatero wyraźnie wzrosło wraz z zaostrzeniem się sytuacji w Libii i pojawieniem się obaw o ciągłość dostaw surowców energetycznych i niekontrolowany napływ imigrantów. Możliwość redefinicji polityki UE wobec państw regionu daje Hiszpanii szansę na zwiększenie znaczenia wymiaru południowego i odzyskanie wpływu na proces kształtowania unijnej polityki wobec tego obszaru.
Bartłomiej Znojek
17 marca 2011
nr 27 (776)
Francja wobec kryzysu w Afryce Północnej
Francuskie stanowisko wobec trwającego od połowy grudnia 2010 r. kryzysu politycznego w Afryce Północnej charakteryzuje wyraźna ewolucja. Wstrzemięźliwość w obliczu wydarzeń w Tunezji ustąpiła miejsca politycznemu zaangażowaniu i wsparciu okazywanemu walczącym arabskim społeczeństwom. Bezpośrednim następstwem tej zmiany są zarówno inicjatywy mające na celu powstrzymanie eskalacji przemocy w regionie, jak i długoterminowe propozycje, dotyczące zrewidowania założeń europejskiej polityki sąsiedztwa (EPS) oraz reaktywacji francuskiego projektu Unii dla Śródziemnomorza.
Dorota Liszczyk
15 marca 2011
nr 26 (775)
Niemcy wobec kryzysu w Afryce Północnej
Aktywna postawa Niemiec wobec kryzysu w południowym sąsiedztwie UE wynika zarówno ze względów bezpieczeństwa, jak i z interesów gospodarczych tego państwa. Z perspektywy Berlina rewolucje w Afryce Północnej unaoczniają potrzebę zmian w dotychczasowym modelu finansowania europejskiej polityki sąsiedztwa. Niemcy domagają się więc indywidualnego podejścia do każdego z państw objętych tą polityką, równego traktowania w jej ramach krajów śródziemnomorskich oraz wschodnioeuropejskich tudzież rygorystycznie przestrzeganej zasady warunkowości.
Ryszarda Formuszewicz
10 marca 2011
nr 25 (774)
Al-Ka’ida a rewolucje w świecie arabskim
Niepokoje i protesty społeczne, które mają miejsce w Afryce Północnej i na Bliskim Wschodzie nie są inspirowane przez Al Ka’idę. Organizacja nie wykształciła struktur w tym regionie i nie wywiera wpływu na obecne wydarzenia. Destabilizacja polityczna w tych krajach może jednak pozwolić Al Ka’idzie na podjęcie próby stworzenia organizacyjnego przyczółka w bezpośrednim sąsiedztwie Europy, dlatego też Unia Europejska powinna zaangażować się w proces demokratyzacji systemów politycznych państw arabskich.
Kacper Rękawek
09 marca 2011
nr 24 (773)
Polityczne znaczenie sankcji gospodarczych wobec Libii
Po niemal dwóch tygodniach braku zdecydowanej reakcji na wydarzenia w Libii kolejno USA, RB ONZ i UE podjęły decyzje o zastosowaniu sankcji gospodarczych. Ponieważ przyjęte środki nie ograniczają bezpośrednio możliwości kontynuowania aktów przemocy, mają one walor głównie polityczny. Tym niemniej sankcje te mogą odegrać rolę jednoczącą społeczność międzynarodową, która w najbliższych dniach będzie decydować o konieczności rozszerzenia przyjętych środków.
Marcin Menkes
04 marca 2011
nr 23 (772)
Implikacje otwarcia rynku pracy dla stosunków polsko-niemieckich

Społeczeństwo niemieckie postrzega rychłe zniesienie ograniczeń swobody przepływu pracowników jako zagrożenie. Obawy przed napływem taniej siły roboczej występują pomimo dobrego położenia gospodarczego. Sytuacja ta wymaga rzetelnej polityki informacyjnej, przede wszystkim po stronie niemieckiej, ukazującej również pozytywne aspekty migracji zarobkowych. Spodziewany napływ pracowników z Polski stanowi przy tym sprzyjającą okazję do unowocześnienia działalności organizacji polonijnych w Niemczech.


Ryszarda Formuszewicz
28 lutego 2011
nr 22 (771)
Wybory w Irlandii i ich implikacje dla polityki zagranicznej
Tegoroczne wybory w Republice Irlandii odbyły się w cieniu największego kryzysu gospodarczego w historii tego kraju. Ich zwycięzca - partia Fine Gael – zapowiada prowadzenie aktywnej polityki zagranicznej, która miałaby na celu przede wszystkim renegocjowanie oprocentowania pomocy finansowej otrzymanej z Europejskiego Banku Centralnego i Międzynarodowego Funduszu Walutowego oraz zmiany w irlandzkiej polityce bezpieczeństwa.
Kacper Rękawek
25 lutego 2011
nr 21 (770)
Nowy rząd w Kosowie – implikacje wewnętrzne i międzynarodowe
22 lutego 2011 r. parlament w Prisztinie powołał nowy rząd Republiki Kosowa. Głównym ugrupowaniem w koalicji pozostała Demokratyczna Partia Kosowa kierowana przez Hashima Thaçiego. Utworzenie stabilnego rządu było możliwe dzięki udziałowi w nim partii serbskiej i innych ugrupowań mniejszościowych. W polityce zagranicznej największymi wyzwaniami dla nowych władz będą dialog z Serbią oraz zmiana wizerunku Kosowa na arenie międzynarodowej, w sprawach wewnętrznych zaś – przeprowadzenie wszechstronnych reform modernizujących kraj. W zarządzaniu państwem wciąż dużą rolę będzie odgrywać wspólnota międzynarodowa, zwłaszcza UE i USA.
Tomasz Żornaczuk
23 lutego 2011
nr 20 (769)
Kryzys w Libii a reakcje społeczności międzynarodowej
Odejście Muammara al-Kaddafiego wydaje się nieuniknione. Może ono jednak spowodować dalszy rozlew krwi i upadek państwa libijskiego. Społeczność międzynarodowa powinna natychmiast wywrzeć nacisk na obecne władze, by zapobiec dalszej destabilizacji. Szczególna odpowiedzialność za rozwój wydarzeń spoczywa na Unii Europejskiej, bliskim partnerze politycznym i handlowym Libii. Losy państwa uzależnionego od zysków z eksportu surowców energetycznych, podzielonego wewnętrznie, pozbawionego funkcjonującej struktury politycznej i odpowiedzialnej armii, są znacznie bardziej niepewne niż przyszłość Egiptu czy Tunezji.
Patrycja Sasnal
22 lutego 2011
nr 19 (768)
Partnerstwo Wschodnie w Gruzji: pierwsze rezultaty
Umowa o złagodzeniu reżimu wizowego, która wchodzi w życie 1 marca br., jest do tej pory najważniejszą korzyścią płynącą dla Gruzji z Partnerstwa Wschodniego. Gruzja oczekuje od UE przede wszystkim pogłębienia współpracy gospodarczej i liberalizacji przepływu osób, a także traktowania jej jako potencjalnego przyszłego kraju członkowskiego. Unii zależy zaś na stopniowym przejmowaniu przez Gruzję acquis communautaire oraz kontynuacji reform. Prowadzone od lipca 2010 r. negocjacje umowy stowarzyszeniowej utrudnia sceptycyzm gruzińskich władz wobec europejskiego modelu gospodarczego i niechęć do zaakceptowania unijnych standardów.
Tomasz Sikorski
18 lutego 2011
nr 18 (767)
Hiszpania a ramy finansowe UE 2014-2020
Negocjacje w sprawie nowych wieloletnich ram finansowych UE rozpoczną się w ciągu najbliższych miesięcy. Proces będzie ważny zwłaszcza dla Hiszpanii, która w 2014 r. stanie się płatnikiem netto do budżetu UE. W odpowiedzi na zmieniający się status rząd hiszpański będzie dążył do reformy systemu składek i wydatków oraz do wprowadzenia rozwiązań, które pozwolą państwu nadal korzystać ze znacznych środków z unijnych funduszy. Niepewna sytuacja gospodarcza może jednak negatywnie wpłynąć na pozycję negocjacyjną Hiszpanii.
Bartłomiej Znojek
17 lutego 2011
nr 17 (766)
Niemcy w Radzie Bezpieczeństwa ONZ
Podczas dwuletniej kadencji w Radzie Bezpieczeństwa Niemcy będą zabiegać o umocnienie swoich szans na uzyskanie stałego miejsca w tym organie ONZ. Wraz z innymi państwami aspirującymi do członkostwa w tym gremium chcą wykazać, że rozszerzenie grupy członków stałych nie obniży jego efektywności. Bezpośredni udział w pracach RB jest dla rządu RFN ważny również z powodów wewnątrzpolitycznych. Pozwala on na wzmocnienie uzasadnienia własnej polityki wobec Afganistanu.
Ryszarda Formuszewicz
16 lutego 2011
nr 16 (765)
Bilans pierwszego roku urzędowania wysokiej przedstawiciel UE
Utworzone przez traktat lizboński (TL) stanowisko wysokiego przedstawiciela UE do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa (WP), stanowiące odpowiedź na dotychczasowy instytucjonalny dualizm polityki zagranicznej UE, poprawić miało zarówno zewnętrzną reprezentację UE, jak i wyraźniej wyeksponować ośrodek odpowiedzialny za prowadzenie WPZiB. Ponad roczny okres urzędowania na tym stanowisku Catherine Ashton nie przyczynił się jednak jeszcze do zniwelowania dysfunkcji unijnej polityki zagranicznej.
Dorota Liszczyk
11 lutego 2011
nr 15 (764)
Aktualny układ sił politycznych w Egipcie
Po trzech tygodniach protestów w Egipcie nadal nie ukształtowała się reprezentacja demonstrantów pochodzących z różnych grup wiekowych, społecznych i religijnych. Opozycja polityczna wciąż jest podzielona, choć jej część odbyła już pierwsze rozmowy z Sulejmanem na temat reform systemowych. Niejasna pozostaje rola armii - cieszy się ona szacunkiem społeczeństwa pomimo, że jest instytucjonalnie i ekonomicznie głęboko zakorzeniona w niedemokratycznym reżimie. Bunt społeczeństwa zostanie najprawdopodobniej upolityczniony przez najsilniejszych i najszybciej organizujących się opozycjonistów, choć prawdopodobnie nie przez Bractwo Muzułmańskie.
Patrycja Sasnal
10 lutego 2011
nr 14 (763)
Francja wobec kryzysu politycznego w Tunezji
Wielotygodniowe demonstracje antyrządowe w Tunezji, które doprowadziły do ustąpienia 14 stycznia br. prezydenta Zin Al-Abidin Ben Alego są bezprecedensowym w dziejach tego państwa wydarzeniem. Wstrzemięźliwe w kwestii wspomnianych zajść stanowisko Francji jest spójne z dotychczasową francuską polityką wobec Tunezji. Okazywane przez Paryż przez ponad dwie dekady wsparcie dla rządów byłego prezydenta stanowić miało gwarancję utrzymania stabilności w Tunezji i chronić ten kraj przed rozwojem na jego terytorium fundamentalizmu islamskiego. W przyszłości pomoc dla Tunezji powinna być warunkowana przestrzeganiem przez tunezyjskie władze praw człowieka i podstawowych wolności.
Dorota Liszczyk
09 lutego 2011
nr 13 (762)
Perspektywy amerykańsko-rosyjskich negocjacji w sprawie taktycznej broni jądrowej
Stany Zjednoczone będą dążyć do tego, by w ciągu roku od wejścia w życie nowego układu START rozpocząć z Rosją negocjacje obejmujące taktyczną broń jądrową. Ze względu na warunki, które stawia Rosja nie jest jednak pewne czy uda się przystąpić do rozmów. Zachęceniu rosyjskiego rządu do zmiany stanowiska w tej sprawie sprzyjałyby nie tylko pozytywne gesty ze strony USA i NATO, ale również przekonanie Rosji, iż weryfikowalna redukcja arsenału broni taktycznej leży w jej interesie.
Jacek Durkalec
07 lutego 2011
nr 12 (761)
Rosnąca rola Indii w zmieniającym się porządku międzynarodowym
Seria wizyt światowych przywódców w Indiach w zeszłym roku podkreśla rosnące znaczenie tego kraju jako jednego z wyłaniających się centrów nowego układu międzynarodowego. Indie będące jedną z najszybciej rozwijających się gospodarek i największą demokracją postrzegane są jako naturalny partner zarówno przez USA, jak i UE. Wzmocnienie współpracy z Indiami może okazać się niezbędne w pokonywaniu głównych wyzwań globalnych i zapewnieniu stabilności systemu międzynarodowego. Rosnąca rola Indii to także wyraźny sygnał dla Polski, aby w większym stopniu skupić się na rozwoju bliższych relacji dwustronnych.
Patryk Kugiel
03 lutego 2011
nr 11 (760)
Stosunki chińsko-japońskie w świetle sporu o wyspy Senkaku
Napięcia w relacjach chińsko-japońskich, które miały miejsce we wrześniu 2010 r. (spór o wyspy Senkaku) odzwierciedlają zmianę we wzajemnych stosunkach. Zachowanie Chin wobec Japonii wzbudza obawy nie tylko w Tokio, lecz także wśród innych państw Azji Wschodniej. Państwa te dążą do zwrócenia uwagi społeczności międzynarodowej na rosnącą asertywność Chin. Zależy im ponadto na wzmocnieniu współpracy z USA, które postrzegane są jako główny gwarant bezpieczeństwa w Azji. Chiny natomiast interpretują to posunięcie jako okrążanie ChRL uzasadniające wzrost wydatków na armię. Prawdopodobieństwo podobnych sporów w regionie wzrasta.
Justyna Szczudlik-Tatar
31 stycznia 2011
nr 10 (759)
Sytuacja wewnętrzna w Egipcie i jej implikacje międzynarodowe
Rewolucyjne wydarzenia w Egipcie mogą spowodować demokratyczne zmiany systemowe w państwie. Skala protestów najprawdopodobniej wkrótce doprowadzi do odejścia z urzędu prezydenta Hosni Mubaraka. Wówczas nastąpi krytyczny okres, który zadecyduje o reformie bądź przetrwaniu autokratycznego aparatu państwowego z silną pozycją armii. Najkorzystniejszym rozwiązaniem dla Egipcjan i społeczności międzynarodowej byłoby utworzenie „okrągłego stołu" o szerokiej reprezentacji społeczno-politycznej z udziałem sił rządzących i opozycji, także islamskiej.
Patrycja Sasnal
28 stycznia 2011
nr 9 (758)
Strategia UE wobec Białorusi
Krótkoterminowym celem polityki UE wobec Białorusi winno być skłonienie białoruskich władz do uwolnienia osób uwięzionych po grudniowych wyborach oraz co najmniej znaczącego obniżenia poziomu represji wobec niezależnych mediów i partii opozycyjnych. Realizacja celu długofalowego – doprowadzenia do demokratyzacji Białorusi – wymaga istotnego zwiększenia nakładów na pomoc dla społeczeństwa obywatelskiego na Białorusi oraz konsekwentnie stosowanej polityki warunkowości wobec reżimu.
Anna Maria Dyner
28 stycznia 2011
nr 8 (757)
Negocjacje syryjsko-izraelskie a bliskowschodni proces pokojowy
Ostatnie wydarzenia w bliskowschodnim procesie pokojowym wskazują na możliwość wznowienia w nadchodzących miesiącach tzw. syryjsko-izraelskiej ścieżki rozmów. Prawdopodobieństwo takiej możliwości rośnie proporcjonalnie do braku postępów w negocjacjach palestyńsko-izraelskich. Wznowienie rozmów leży zarówno w interesie Izraela, jak i Syrii, choć wymagałoby istotnego zaangażowania Stanów Zjednoczonych. Negocjacje i ostateczne porozumienie mogłyby przekształcić układ sił na szerokim Bliskim Wschodzie, w którym silniejszy sojusz państw arabskich przeciwważyłby wpływy irańskie.
Patrycja Sasnal
26 stycznia 2011
nr 7 (756)
Brazylia a „wojna walutowa”
We wrześniu 2010 r. Brazylia jako pierwsza użyła terminu „wojna walutowa”. Była to przede wszystkim reakcja na politykę walutową USA i Chin, która doprowadziła do alarmującej aprecjacji brazylijskiego reala. W odpowiedzi rząd m.in. wprowadził wewnętrzne regulacje oraz wzywał do międzynarodowej koordynacji w sprawie niwelowania ekonomicznej nierównowagi. Jest raczej mało prawdopodobne, by podjęte kroki mogły odwrócić tendencję wzrostową wartości reala, tym niemniej  wpisują się one w ambicje Brazylii zmierzające do wzmocnienia politycznego głosu gospodarek wschodzących w instytucjach i na forach wielostronnych.
Marcin Menkes i Bartłomiej Znojek
24 stycznia 2011
nr 6 (755)
Aktualne podejście Francji do polityki bezpieczeństwa i obrony UE
Kształtowanie i umacnianie wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO) stanowiło przedmiot tradycyjnego i szczególnego zainteresowania Francji, która zmierzała zarówno do podnoszenia cywilnego i wojskowego potencjału UE, poprawy instytucjonalnego wymiaru tej formy współpracy, racjonalizacji i zwiększania konkurencyjności europejskiego przemysłu obronnego, jak i opracowania strategicznych podstaw WPBiO. Zauważalny w ostatnich miesiącach spadek zainteresowania Francji budowaniem „prawdziwej Europy obrony” wskazuje na przewartościowanie tradycyjnej francuskiej linii politycznej w tej kwestii.
Dorota Liszczyk
19 stycznia 2011
nr 5 (754)
Chińska percepcja stosunków ChRL z Rosją
Pomimo że relacje chińsko-rosyjskie są określane jako strategiczne partnerstwo żadna ze stron nie przecenia znaczenia tego terminu. Rosja postrzega ChRL jako przeciwwagę dla USA oraz importera surowców. Traktuje również Chiny jako zagrożenie z uwagi na potencjalny napływ imigrantów do rosyjskiej Syberii oraz wzrost znaczenia ChRL w Azji Centralnej. Chiny natomiast widzą w Rosji dostawcę surowców energetycznych oraz partnera w utrzymaniu stabilności w regionie. Ostatni kryzys gospodarczy wpłynął na zmianę rosyjskiej polityki wobec Chin – głównie na poprawę relacji ekonomicznych. Nadal jednak stosunki dwustronne cechuje wzajemna nieufność.
Justyna Szczudlik-Tatar
13 stycznia 2011
nr 4 (753)
Zmiany polityki handlowej UE: w poszukiwaniu większej konkurencyjności
Komisja Europejska opublikowała niedawno plan polityki handlowej UE na lata 2010-2015. Nowe podejście, w zasadniczej części zbieżne z wcześniejszą strategią kładącą nacisk na kwestię europejskiej konkurencyjności, obejmuje również zagadnienia niezwiązane bezpośrednio z handlem, takie jak upowszechnianie praw człowieka czy przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu w państwach rozwijających się. O ile wybór partnerów strategicznych wydaje się uzasadniony, o tyle szeroki zakres celów polityki zewnętrznej rodzi wątpliwości czy możliwa będzie realizacja tak zakrojonego planu.
Marcin Menkes
11 stycznia 2011
nr 3 (752)
Problemy gospodarcze Hiszpanii i Portugalii
Po udzieleniu pomocy Grecji i Irlandii wzrasta niepewność w państwach UE i na rynkach finansowych co do sytuacji gospodarczej w Hiszpanii i Portugalii oraz ryzyka niewypłacalności w innych krajach UE. W obawie przed spełnieniem się tych prognoz, władze obu państw przyjęły szereg środków zaradczych i utrzymują, że zdołają zażegnać swoje problemy bez ubiegania się o pomoc MFW czy UE. Pomimo że na rynkach finansowych oba kraje postrzegane są wspólnie jako obszar podwyższonego ryzyka, ich sytuacja znacząco się różni.
Marcin Menkes, Bartłomiej Znojek
07 stycznia 2011
nr 2 (751)
Prezydencja Węgier w Radzie Unii Europejskiej

Kierunek działań węgierskiego przewodnictwa będzie wyznaczała dynamiczna agenda europejska zdominowana przez sprawy gospodarcze. Stopień jej realizacji wpłynie na ostateczną ocenę prezydencji tego państwa w Radzie Unii Europejskiej. Bliska współpraca Polski z prezydencją węgierską wydaje się niezbędna, aby zwiększyć szansę na sfinalizowanie programu pierwszego półrocza, a także umożliwić płynne przejęcie przewodnictwa w Radzie przez polsko–duńsko–cypryjskie trio.


Agata Gostyńska, Paweł Tokarski, Beata Wojna
05 stycznia 2011
nr 1 (750)
Perspektywy współpracy wojskowej Rosji i Białorusi

Współpraca wojskowa Rosji i Białorusi, mimo pogarszających się relacji pomiędzy tymi państwami, jest najbardziej zaawansowanym dwustronnym procesem integracyjnym. Rządy obu państw pozostaną zainteresowane utrzymaniem tej kooperacji niezależnie od rozwoju stosunków między Rosją i NATO oraz podejmowanych  przez rząd rosyjski prób uniezależnienia się od państw WNP w prowadzeniu polityki obronnej. Dla Białorusi współpraca z Rosją w tej sferze nadal będzie instrumentem uzyskiwania od Rosji preferencji gospodarczych.


Anna Maria Dyner, Robert Śmigielski

 


 
Portal PISM wykorzystuje pliki cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich zapis lub wykorzystanie.
Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.
Akceptuję politykę prywatności portalu. zamknij