• Wersja dla niedowidzących
  • wersja mobilna
  • e-Księgarnia
  • RSS
  • Dołącz do nas na Facebook
  • Dołącz do nas na Twitter
  • Dołącz do nas na Flickr
  • Oglądaj nas na YouTube
  • Dołącz do nas na Instagram
  • PISM English version
  • ПИМД Российская версия
Strona główna > Publikacje > Biuletyn PISM

Biuletyn PISM

font lower
font default
font bigger
podziel się:
facebook
twitter
gogole+
linkedin

 

Redakcja: Sławomir Dębski (dyrektor PISM), Bartosz Wiśniewski (kierownik BBA), Rafał Tarnogórski (redaktor prowadzący), Katarzyna Staniewska (sekretarz redakcji), Karolina Borońska-Hryniewiecka, Anna Maria Dyner, Aleksandra Gawlikowska-Fyk, Sebastian Płóciennik, Patrycja Sasnal, Justyna Szczudlik, Marcin Terlikowski, Tomasz Żornaczuk



 
18 grudnia 2009
nr 76 (608)
Nowe stanowiska wysokiego przedstawiciela Unii oraz przewodniczącego Rady Europejskiej w systemie instytucjonalnym UE

Wprowadzenie nowych stanowisk jest główną innowacją w systemie instytucjonalnym UE po wejściu w życie traktatu lizbońskiego. Ma ona istotne konsekwencje dla dotychczasowego systemu przewodniczenia w UE oraz reprezentacji zewnętrznej Unii, a jej celem jest m.in. wyeliminowanie negatywnych aspektów funkcjonowania prezydencji rotacyjnej. Nowe stanowiska mają potencjał usprawnienia systemu podejmowania decyzji w UE, jak i jej działań zewnętrznych, co jednak zależy w dużej mierze od tego, jak poprzez praktykę polityczną ukształtują się nowe relacje międzyinstytucjonalne z Komisją, Radą i w szczególności z prezydencją rotacyjną. Nominacje Catherine Ashton oraz Hermana van Rompuy nie rozstrzygają tych dylematów.


Aleksandra Kreczmańska
14 grudnia 2009
nr 75 (607)
Sytuacja wewnętrzna w Kosowie – implikacje międzynarodowe

Wybory samorządowe potwierdziły niestabilność sceny politycznej w Kosowie. Pomimo wsparcia finansowego ze strony społeczności międzynarodowej oraz działań misji EULEX, Kosowo nadal boryka się z wysokim bezrobociem i ubóstwem, przestępczością zorganizowaną i korupcją oraz niskim poziomem poszanowania praw człowieka. Międzynarodowe wsparcie nie przekłada się na skuteczne rozwiązywanie tych problemów przez władze Kosowa. UE powinna bardziej efektywnie wykorzystywać swoje instrumenty, aby silniej mobilizować rząd w Prisztinie do przeprowadzenia oczekiwanych reform.


Marcin Terlikowski, Tomasz Żornaczuk
14 grudnia 2009
nr 74 (606)
Program sztokholmski – nowe propozycje w obszarze wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości UE

Nowe propozycje szwedzkiej prezydencji UE dotyczące współpracy w zakresie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych koncentrują się na wzmocnieniu ochrony praw podstawowych, harmonizacji prawa karnego i cywilnego oraz poprawieniu bezpieczeństwa wewnętrznego. Długofalowa wizja unijnej polityki została uzupełniona o rozwiązania służące wzmocnieniu zewnętrznego wymiaru przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości oraz osiągnięciu większej spójności działań w tej sferze. Wyzwaniem dla państw UE będzie wypracowanie wspólnej strategii zarządzania migracją.


Radosław Kołatek
10 grudnia 2009
nr 73 (605)
Wybory prezydenckie na Ukrainie a perspektywy modernizacji państwa i integracji z UE

Największe szanse na zwycięstwo w wyborach prezydenckich na Ukrainie ma Wiktor Janukowycz, lider opozycyjnej Partii Regionów. Zagrozić może mu urzędująca premier Julia Tymoszenko. Prawdopodobieństwo tego, że nowy prezydent przeprowadzi sanację państwa i zbliży je do standardów UE są małe, choć wynik wyborów nie wpłynie raczej negatywnie na dynamikę stosunków między Ukrainą i UE. Mogłaby ona ulec osłabieniu tylko wtedy, gdyby – czego nie wykluczają niektórzy obserwatorzy – podczas wyborów doszło do kupowania głosów na szeroką skalę przez sztaby głównych kandydatów, czy nawet do próby fałszerstw.


Łukasz Adamski
08 grudnia 2009
nr 72 (604)
Stanowisko Unii Europejskiej na Konferencję Klimatyczną NZ w Kopenhadze

Unia Europejska widzi w polityce klimatycznej nie tylko obowiązek odpowiedzi na wyzwania związane z globalnym ociepleniem, ale także jedno z narzędzi wzmacniania międzynarodowej pozycji gospodarczej i politycznej. Unia zgłosiła najbardziej ambitne cele redukcyjne i oczekuje porównywalnych działań od innych krajów rozwiniętych i zaawansowanych krajów rozwijających się. Jest gotowa do ponoszenia istotnego ciężaru finansowania światowych działań klimatycznych w oparciu o istniejące instytucje przy udoskonaleniu mechanizmów monitorowania i weryfikacji realizacji przedsięwzięć.


Ernest Wyciszkiewicz
08 grudnia 2009
nr 71 (603)
Stanowisko Brazylii na Konferencję Klimatyczną NZ w Kopenhadze

Brazylia aspiruje do pierwszoplanowej pozycji w negocjacjach międzynarodowego porozumienia w sprawie przeciwdziałania zmianom klimatycznym. Postuluje, aby przyszłe zobowiązania oparte były na zasadzie wspólnej i zróżnicowanej odpowiedzialności. W Kopenhadze zadeklaruje dobrowolne zmniejszenie emisji i przedstawi własną koncepcję narodowej polityki klimatycznej, aby skłonić państwa rozwinięte do ambitnych zobowiązań redukcyjnych, zwiększenia finansowania i ułatwienia transferu technologii do państw rozwijających się. Będzie chciała zachęcić bogate państwa do inwestycji w jej projekty niskoemisyjne.


Bartłomiej Znojek
07 grudnia 2009
nr 70 (602)
Wojskowe środki budowy zaufania i bezpieczeństwa w Europie – stan obecny i perspektywy

Wojskowe środki budowy zaufania i bezpieczeństwa przyczyniły się do zwiększenia przejrzystości działalności wojskowej państw i redukcji napięć politycznych w Europie. Obecnie przestają jednak funkcjonować ze względu na praktyczne zawieszenie stosowania Traktatu o siłach konwencjonalnych w Europie oraz problemy z wdrażaniem Dokumentu Wiedeńskiego. Przełamanie problemów, choć trudne ze względu na wielowymiarowy i przeciągający się spór Rosji z państwami NATO, pozwoliłoby utrzymać obecny kształt systemu bezpieczeństwa w Europie oraz przywróciłoby jego efektywność i przewidywalność.


Robert Śmigielski, Marcin Terlikowski
07 grudnia 2009
nr 69 (601)
Rosyjski projekt traktatu o bezpieczeństwie europejskim

Głównym postulatem w przedstawionym projekcie traktatu jest zagwarantowanie w sposób prawnie wiążący równego i niepodzielnego bezpieczeństwa w obszarze euroatlantyckim. Interpretacja kwestii godzących w bezpieczeństwo strony stanowiłaby jednak przedmiot indywidualnych, uznaniowych decyzji, co stwarzałoby możliwość nadużywania przewidzianych traktatem uprawnień. Jakkolwiek przyjęcie rosyjskiej propozycji jest mało prawdopodobne, to można spodziewać się, że dyskusja nad nią doprowadzi do pogłębienia istniejących różnic wśród państw zachodnich, co przypuszczalnie jest jednym z celów zgłoszenia propozycji.


Robert Śmigielski, Rafał Tarnogórski
04 grudnia 2009
nr 68 (600)
Stanowisko Indii na Konferencję Klimatyczną NZ w Kopenhadze

Indie mogą okazać się, obok Chin, głównym krajem blokującym porozumienie podczas Konferencji Klimatycznej NZ w Kopenhadze. Strona indyjska nie chce przyjąć wiążących zobowiązań ograniczenia emisji gazów cieplarnianych i godzi się jedynie na dobrowolne zobowiązania redukcyjne oraz realizację krajowego planu przeciwdziałania zmianom klimatycznym. Od krajów rozwiniętych Indie oczekują z kolei daleko sięgających zobowiązań dotyczących redukcji oraz ponoszenia kosztów finansowania polityki klimatycznej i transferu technologii.


Patryk Kugiel
03 grudnia 2009
nr 67 (599)
Stanowisko Chin na Konferencję Klimatyczną NZ w Kopenhadze

Chiny – największy na świecie emitent gazów cieplarnianych (GHG) – odgrywają kluczową rolę w negocjacjach przyszłego porozumienia klimatycznego. W ramach protokołu z Kioto nie posiadają zobowiązań redukcyjnych oraz finansowych i deklarują podobne oczekiwania w stosunku do nowego porozumienia. Główne postulaty Chin dotyczą redukcji emisji GHG przez kraje uprzemysłowione o 40%, finansowania przez nie działań w zakresie mitygacji i adaptacji w krajach rozwijających się oraz niekomercyjnych zasad transferu technologii. Stanowisko Chin jest jednak trudne do zaakceptowania przez Stany Zjednoczone i Unię Europejską.


Artur Gradziuk
02 grudnia 2009
nr 66 (598)
Stanowisko Stanów Zjednoczonych na Konferencję Klimatyczną NZ w Kopenhadze

Zarówno treść stanowiska Stanów Zjednoczonych, jak i dynamika międzynarodowych negocjacji w sprawie porozumienia zastępującego protokół z Kioto, są obecnie silnie uwarunkowane stanem prac Kongresu USA nad ustawą klimatyczną. Propozycje amerykańskie pozostaną ściśle związane z efektami dotychczasowych prac nad tym dokumentem, zwłaszcza w kluczowej kwestii redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz w odniesieniu do mechanizmów transferu technologii i wsparcia wysiłków adaptacyjnych. Stany Zjednoczone będą zabiegać o przyjęcie niewiążącego, politycznego porozumienia dotyczącego przyszłości negocjacji klimatycznych.


Bartosz Wiśniewski
30 listopada 2009
nr 65 (597)
Międzynarodowe negocjacje klimatyczne - przebieg procesu i główne problemy

Podczas konferencji stron UNFCCC w grudniu 2009 r. nie dojdzie do zawarcia wiążącego porozumienia klimatycznego zastępującego protokół z Kioto. Nie udało się osiągnąć kompromisu w sprawie przyszłych zobowiązań redukcji emisji gazów cieplarnianych. Kontrowersje pojawiły się też wokół zasad transferu technologii i finansowania działań związanych z ochroną klimatu. Decydujący wpływ na perspektywy zawarcia porozumienia ma stanowisko największych emitentów – Chin i Stanów Zjednoczonych. Niewykluczone, że negocjacje potrwają do 2011 r., co może przynieść dodatkowe zadania dla polskiej prezydencji w Radzie UE.


Artur Gradziuk, Ernest Wyciszkiewicz
26 listopada 2009
nr 64 (596)
Fot. Shutterstock
Perspektywy normalizacji stosunków chińsko-tajwańskich

Polityka prezydenta Tajwanu Ma Ying-jeou – „nie” dla niepodległości i zjednoczenia oraz wznowienie dialogu – poprawiła relacje chińsko-tajwańskie. Celem Tajwanu pozostaje utrzymanie status quo i minimalizowanie ryzyka konfliktu, np. zbrojnej interwencji Chin. Celem ChRL jest urzeczywistnienie zasady „jednych Chin”, czyli zjednoczenie. Chiny dążą więc do gospodarczego uzależnienia Tajwanu i osłabienia roli USA w regionie. Do 2012 r., czyli do wyborów nowego sekretarza generalnego KPCh i wyborów prezydenckich na Tajwanie, polityka ta będzie kontynuowana. Możliwe jest pierwsze w historii spotkanie obu przywódców.


Justyna Szczudlik-Tatar
24 listopada 2009
nr 63 (595)
Europejska Służba Działań Zewnętrznych – rozstrzygnięcia i dalsze wyzwania

Podczas Rady Europejskiej 29–30 października br. przyjęte zostało sprawozdanie prezydencji szwedzkiej w sprawie tworzenia Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (ESDZ). Dokument będzie podstawą dalszych prac nad ESDZ, które prowadzone będą przez wysokiego przedstawiciela Unii ds. zagranicznych i polityki bezpieczeństwa. Dotychczas rozstrzygnięte zostały kwestie usytuowania Służby w systemie instytucjonalnym UE oraz w dużej mierze zakres jej działania. Wyzwaniami dla sprawnego działania ESDZ są: uniknięcie nowych sporów międzyinstytucjonalnych oraz ukształtowanie polityki zatrudnienia.


Aleksandra Kreczmańska
18 listopada 2009
nr 62 (594)
Nowy rząd w Grecji a perspektywy rozwiązania sporu z Macedonią i uregulowania kwestii cypryjskiej

4 października br. odbyły się w Grecji wybory do parlamentu zakończone zdecydowanym zwycięstwem socjalistów. Połączenie funkcji premiera i ministra spraw zagranicznych przez przywódcę zwycięskiej partii – Georgiosa Papandreou – oraz nowa strategia w polityce międzynarodowej stwarzają szansę na rozwiązanie istotnych problemów greckiej polityki zagranicznej, tj. stosunków z Macedonią i zjednoczenia Cypru. Polska, zainteresowana członkostwem Macedonii w UE i NATO oraz sprawująca grupową prezydencję UE w latach 2011–2012 z Cyprem, powinna śledzić i wspierać inicjatywy nowego greckiego rządu.


Rafał Kownacki
13 listopada 2009
nr 61 (593)
Perspektywy rozwoju stosunków rosyjsko-brytyjskich

Wizyta brytyjskiego ministra spraw zagranicznych Davida Milibanda w Rosji potwierdziła, że poprawa stosunków politycznych obu państw wciąż nie jest możliwa ze względu na nierozstrzygnięte spory dwustronne. Problemy te nie będą jednak przeszkodą dla wzmocnienia kontaktów gospodarczych Wielkiej Brytanii i Rosji z uwagi na uzupełniające się interesy w obszarze inwestycji kapitałowych. Bliższa współpraca gospodarcza może ułatwić dialog partnerów na temat globalnych problemów na forach międzynarodowych.


Jarosław Ćwiek-Karpowicz, Bartłomiej Znojek
05 listopada 2009
nr 60 (592)
Zaangażowanie i rola Indii w Afganistanie

Ważnym elementem strategii administracji Baraka Obamy wobec Afganistanu ma być podejście regionalne. Nieuwzględnienie roli Indii czyni jednak nową koncepcję niekompletną. Indie należą do najbliższych partnerów politycznych i głównych dawców pomocy rozwojowej dla Afganistanu. Z drugiej strony regionalna rywalizacja Indii i Pakistanu przyczynia się do destabilizacji Afganistanu i utrudnia jego rozwój gospodarczy. Normalizacja stosunków indyjsko-pakistańskich jest jednym z najważniejszych czynników warunkujących trwałą stabilizację Afganistanu.


Patryk Kugiel
30 października 2009
nr 59 (591)
Nowy rząd Niemiec – konsekwencje dla polityki zagranicznej

Ponowne objęcie funkcji kanclerza przez Angelę Merkel przesądza o utrzymaniu dotychczasowej linii polityki zagranicznej RFN. Zmiana partnera koalicyjnego znajduje odzwierciedlenie przede wszystkim w sformułowaniach dotyczących zamierzeń rządu ujętych w umowie koalicyjnej z 26 października 2009 r. Spodziewać się można jednak, że wszystkie trzy partie tworzące nową koalicję będą rywalizować w sferze polityki zagranicznej. Kwestią priorytetową dla przejmujących resort spraw zagranicznych liberałów będzie wprowadzenie nowych elementów do międzynarodowej aktywności Niemiec.


Ryszarda Formuszewicz
21 października 2009
nr 58 (590)
Forum Państw Eksporterów Gazu – klub dyskusyjny czy zalążek kartelu?

Instytucjonalizacja współpracy eksporterów gazu ziemnego nie doprowadzi w najbliższej
dekadzie do wyłonienia się skutecznego kartelu zdolnego do wpływania na ceny przez
sterowanie podażą. Istnieją bariery natury rynkowej i politycznej, które powodują, że proste przeniesienie mechanizmów działania OPEC na rynek gazowy jest niewykonalne. Koordynacja działań producentów może jednak prowadzić w przyszłości do nieformalnego podziału rynków. UE może przeciwstawić się temu niekorzystnemu dla jej członków zjawisku poprzez dokończenie procesu budowy wewnętrznego rynku gazu.


Ernest Wyciszkiewicz
15 października 2009
nr 57 (589)
Porozumienie armeńsko-tureckie o normalizacji stosunków

Podpisane przez Armenię i Turcję dwa protokoły o normalizacji wzajemnych stosunków wyznaczają prawne ramy dobrosąsiedzkiej współpracy, ale dopiero ich wejście w życie przyniesie wymierne rezultaty. Proces ratyfikacji może ulec spowolnieniu lub nawet zatrzymaniu wskutek poważnych rozbieżności między stronami w kwestii Górskiego Karabachu i masakr Ormian w czasie I wojny światowej. Rządy Armenii i Turcji są jednak zdeterminowane, by kontynuować normalizację stosunków, która przyniesie im obopólne korzyści.


Tomasz Sikorski, Adam Szymański
07 października 2009
nr 56 (588)
Polska współpraca na rzecz rozwoju

Z opublikowanego przez MSZ 19 września br. raportu rocznego, podsumowującego polską współpracę na rzecz rozwoju w 2008 r. wynika, iż wartość polskiej pomocy zagranicznej wyniosła 897 mln PLN (0,08% PKB), czyli o ponad 100 mln mniej niż w 2007 r. Stawia to pod znakiem zapytania możliwości wypełnienia przez Polskę przyjętych na forum UE zobowiązań (0,17% PKB w 2010 r.), jak również budzi obawy w kontekście sprawowania prezydencji w Radzie Unii Europejskiej w 2011 r. Niezwykle potrzebna jest zatem niezwłoczna reforma systemu polskiej współpracy na rzecz rozwoju oraz określenie spójnej i długookresowej polityki w tym obszarze.


Patryk Kugiel
02 października 2009
nr 55 (587)
Nowa rola G20 w systemie zarządzania gospodarką światową

Podczas szczytu w Pittsburghu zapadła decyzja o uczynieniu z G20 głównego forum
międzynarodowej współpracy gospodarczej. Grupa ta, spotykająca się od 2008 r. na szczeblu przywódców państw, ma mieć wpływ na najważniejsze sprawy dotyczące gospodarki światowej. Wzrost znaczenia G20 jest nie tylko odpowiedzią na zarzuty o niereprezentatywność G8, ale wynika również z konieczności wzmocnienia współpracy między najważniejszymi gospodarkami świata. Polska nie posiada perspektyw na członkostwo w G20, jednak może mieć wpływ na działalność grupy poprzez aktywny udział w formułowaniu stanowiska Unii Europejskiej.


Artur Gradziuk
28 września 2009
nr 54 (586)
Polityka europejska Niemiec i stosunki polsko-niemieckie po wyborach do Bundestagu

Wybory w RFN nie wpłyną zasadniczo na politykę europejską Niemiec. Nowy rząd pod kierownictwem obecnej kanclerz Angeli Merkel powołają chadeckie CDU/CSU i liberalna FDP. Przewidywany na ministra spraw zagranicznych przewodniczący FDP, Guido Westerwelle, zapowiada kontynuację w polityce zagranicznej. Również perspektywy rozwoju stosunków polsko-niemieckich rysują się korzystnie, zwłaszcza w przypadku rychłego wejścia w życie Traktatu Lizbońskiego. Należy jednak zwrócić uwagę, że w przyszłym rządzie FDP w mniejszym stopniu niż poprzednio SPD będzie starać się ograniczać wpływy Związku Wypędzonych.


Ryszarda Formuszewicz
16 września 2009
nr 53 (585)
Konsekwencje wyborów parlamentarnych dla polityki zagranicznej Japonii

Zwycięstwo opozycji w wyborach parlamentarnych w Japonii, mimo zapowiedzi prowadzenia bardziej niezależnej polityki wobec USA i zacieśnienia stosunków z państwami azjatyckimi, nie spowoduje istotnych zmian w polityce zagranicznej tego kraju. Stany Zjednoczone pozostaną strategicznym partnerem ze względu na obawy o bezpieczeństwo Japonii związane z zagrożeniem ze strony Korei Północnej i mocarstwowymi ambicjami Chin. Najprawdopodobniej jednak utrzymywaniu ścisłych relacji z USA będzie towarzyszyć bardziej aktywna polityka w Azji. Należy oczekiwać zacieśniania stosunków zwłaszcza z Koreą Południową i Chinami.


Justyna Szczudlik-Tatar
10 września 2009
nr 52 (584)
Program obrony przeciwrakietowej – nowe założenia administracji Baracka Obamy

Administracja Baracka Obamy prowadzi przegląd programów obrony przeciwrakietowej (Missile Defense, MD). Wiele wskazuje na to, iż koncepcja tworzenia MD w najbliższych latach ulegnie dużym modyfikacjom. USA zminimalizują inwestycje w technologie, które nie dowiodły swojej skuteczności, co oznacza, iż rozwijane będą głównie tzw. programy teatru działań (komponent lądowy i morski). Najprawdopodobniej doprowadzi to do zawieszenia przez USA projektu budowy bazy w Redzikowie, zatem Polska powinna zwiększyć zaangażowanie w tworzenie programów obrony przeciwrakietowej w ramach NATO.


Beata Górka-Winter
03 września 2009
nr 51 (583)
Problemy z wykonaniem decyzji Międzynarodowego Trybunału Karnego o ściganiu prezydenta Sudanu

Pomimo decyzji Międzynarodowego Trybunału Karnego (MTK) z 4 marca 2009 r. o ściganiu prezydenta Sudanu Omara al-Bashira za zbrodnie popełnione w Darfurze, wciąż pozostaje on na wolności. Nic nie wskazuje na to, by w najbliższej przyszłości poddano go międzynarodowej odpowiedzialności karnej. List gończy za głową państwa miał dowieść, iż jurysdykcji MTK podlegają – bez wyłączeń – osoby dokonujące najcięższych zbrodni przeciwko międzynarodowemu prawu humanitarnemu. Problemy z egzekucją decyzji Trybunału skłaniają jednak do refleksji nad efektywnością podejmowanych przez niego działań.


Rafał Kownacki
26 sierpnia 2009
nr 50 (582)
Aktywność ugrupowań rebelianckich a przebieg wyborów w Afganistanie

20 sierpnia br. odbyły sie wybory prezydenckie i do rad prowincji w Afganistanie. Ich znacznie spokojniejszy od spodziewanego przebieg oraz relatywnie wysoka frekwencja dowiodły, że ugrupowania rebelianckie nie posiadały wystarczających sił i nie były w stanie skoordynować swoich działań tak, aby poważnie zagrozić procesowi wyborczemu. Nie można wykluczyć, że niektóre z nich celowo powstrzymały się przed zakłócaniem głosowania. Największym zagrożeniem dla uznania wyborów i ich wyniku przez społeczeństwo afgańskie może okazać się kwestia nieprawidłowości wyborczych, będących wynikiem zaniedbań lub celowych działań władz.


Piotr Krawczyk
19 sierpnia 2009
nr 49 (581)
Rosyjska strategia wobec wyborów prezydenckich na Ukrainie

List otwarty Dmitrija Miedwiediewa do prezydenta Wiktora Juszczenki jest wyraźnym sygnałem, że Rosja chce wpływać na rozwój sytuacji wewnętrznej na Ukrainie, w tym na przebieg kampanii prezydenckiej. Przed zaplanowanymi na styczeń 2010 r. wyborami, inaczej niż przed „pomarańczową rewolucją”, Rosja prawdopodobnie nie ograniczy się do wspierania jednego kandydata. Będzie dążyć do pogłębienia podziałów i dalszej destabilizacji ukraińskiej sceny politycznej, co według niej służy ochronie rosyjskich interesów na Ukrainie.


Jarosław Ćwiek-Karpowicz
12 sierpnia 2009
nr 48 (580)
Wyrok niemieckiego Federalnego Trybunału Konstytucyjnego w kwestii ratyfikacji traktatu lizbońskiego

Wyrok niemieckiego Federalnego Trybunału Konstytucyjnego z 30 czerwca 2009 r. otworzył drogę do zakończenia procesu ratyfikacji Traktatu z Lizbony przez Niemcy. Uzależnienie złożenia dokumentu ratyfikacyjnego od wejścia w życie nowych regulacji dotyczących współdziałania Bundestagu w sprawach Unii Europejskiej rodzi jednak zagrożenia dla szybkiego wejścia w życie Traktatu. W perspektywie zbliżających się wyborów parlamentarnych, opóźnienia mogą być spowodowane rozbieżnościami co do interpretacji zaleceń Trybunału wśród chadeków. Wysokie jest również prawdopodobieństwo ponownego zaskarżenia zmodyfikowanych przepisów.


Ryszarda Formuszewicz
11 sierpnia 2009
nr 47 (579)
Realizacja decyzji o zamknięciu więzienia w Guantanamo

Realizacja decyzji prezydenta USA w sprawie likwidacji więzienia w Guantanamo oraz towarzyszący jej przegląd prawnych instrumentów amerykańskiej polityki antyterrorystycznej uległy opóźnieniu. Jego przyczynę stanowią rozbieżności między administracją federalną a Kongresem dotyczące procedur postępowania z osobami podejrzanymi o działalność terrorystyczną. Propozycje Baracka Obamy mają ponadto stosunkowo niewielkie poparcie amerykańskiej opinii publicznej. Okoliczności te, obok napotykającej trudności współpracy międzynarodowej w sprawie Guantanamo, mogą zagrozić terminowemu zamknięciu więzienia, ale nie spowodują zmiany decyzji o jego likwidacji.


Bartosz Wiśniewski
05 sierpnia 2009
nr 46 (578)
Następstwa lipcowych wyborów parlamentarnych w Mołdawii

Zwycięstwo proeuropejskiej opozycji w wyborach parlamentarnych w Mołdawii zwiększyło szanse tego kraju na rozwój współpracy z państwami zachodnimi i Unią Europejską. Nim to nastąpi, partie opozycyjne staną przed problemem wyboru prezydenta i utworzenia rządu, co prawdopodobnie będzie wymagało kompromisu z częścią komunistów. Nowopowstały rząd będzie musiał także dokończyć proces transformacji gospodarczej. Polska i UE powinny stymulować proeuropejską politykę Mołdawii, a w szczególności być gotowe do zaangażowania (mediacje, dobre usługi) w razie trudności ze sformowaniem większości niezbędnej dla wyboru prezydenta.


Tomasz Sikorski
30 lipca 2009
nr 45 (577)
Plany stworzenia strategii UE na rzecz regionu naddunajskiego

W czasie szczytu Rady Europejskiej 18–­­19 czerwca br. państwa UE, wspierając inicjatywę Austrii i Rumunii, zwróciły się do Komisji Europejskiej o przygotowanie przed końcem 2010 r. strategii dla regionu naddunajskiego. Choć będzie ona prawdopodobnie wzorowana na unijnej strategii dla Morza Bałtyckiego, w większej mierze uwzględni zacieśnianie więzi z państwami regionu spoza UE. Jeśli projekt dunajski będzie realizowany, to jego ubocznym efektem może być spadek zainteresowania części państw UE Partnerstwem Wschodnim. Nowa strategia skomplikuje realizację polskiej polityki regionalnej.


Adam Szymański
22 lipca 2009
nr 44 (576)
Zakończenie wojny domowej na Sri Lance – aspekty międzynarodowe

W maju 2009 r. zakończyła się na Sri Lance trwająca od 1983 r. wojna domowa. Po militarnym zwycięstwie nad Tamilskimi Tygrysami zaprowadzenie trwałego pokoju będzie zależało od realizacji reform politycznych, które uwzględnią aspiracje mniejszości tamilskiej i pozwolą na pojednanie i koegzystencję różnych grup etnicznych i religijnych. Społeczność międzynarodowa może odegrać ważną rolę w odbudowie gospodarczej i stabilizacji kraju, a także we wsparciu wewnętrznego procesu politycznego. Wydarzenia na Sri Lance dowodzą jednocześnie postępującej rywalizacji regionalnej Chin i Indii.


Patryk Kugiel
14 lipca 2009
nr 43 (575)
Bezpieczeństwo Gruzji po wycofaniu międzynarodowych misji obserwacyjnych

Uniemożliwienie przez Rosję przedłużenia mandatów misji OBWE i ONZ w Gruzji ograniczyło udział wspólnoty międzynarodowej w rozwiązywaniu konfliktu między Gruzją a wspieranymi przez Rosję separatystycznymi republikami – Abchazją i Osetią Południową. Rosja przeprowadziła także w regionie kompleksowe ćwiczenia wojskowe „Kaukaz 2009”. Wybuch konfliktu zbrojnego wydaje się jednak mało prawdopodobny, a działania strony rosyjskiej mają na celu wymuszenie na Gruzji faktycznego uznania republik. Z kolei Gruzja, przekonana o wsparciu nowej administracji USA, nie będzie skłonna do ustępstw.


Tomasz Sikorski
14 lipca 2009
nr 42 (574)
Szczyt G8 w L’Aquili we Włoszech

Przywódcy G8 potwierdzili na szczycie w L’Aquili 8-10 lipca br. decyzje przyjęte na szczycie G20 w Londynie, które to forum przejęło od G8 inicjatywę w sprawach związanych z gospodarką światową. Ważną deklaracją przyjętą podczas lipcowego spotkania jest gotowość państw G8 do redukcji emisji CO2 o 80% do 2050 r., jednak wciąż wyraźny jest podział między krajami rozwiniętymi i rozwijającymi się w kwestii przyszłego porozumienia klimatycznego. Ponadto postanowiono przeznaczyć 20 mld USD na wsparcie produkcji rolnej w krajach najuboższych. Decyzja o przedłużeniu o dwa lata spotkań G8+G5 świadczy o próbie poszukiwania nowej formuły dla funkcjonowania G8.


Artur Gradziuk
08 lipca 2009
nr 41 (573)
Wizyta Baracka Obamy w Moskwie i przyszłość stosunków rosyjsko-amerykańskich

Wizyta prezydenta USA Baracka Obamy w Moskwie 6-8 lipca br. była jak dotąd najważniejszym wydarzeniem związanym z realizacją polityki nowej administracji wobec Federacji Rosyjskiej („reset stosunków”). Osiągnięto wstępne porozumienie co do kształtu nowego układu o redukcji broni strategicznej i zwiększono zakres współpracy w sprawie Afganistanu. Jednocześnie spotkanie wykazało, że nie należy spodziewać się zbliżenia stanowisk stron w kwestii przyszłości obrony przeciwrakietowej, polityki wobec Iranu oraz aspiracji euroatlantyckich państw obszaru poradzieckiego, przede wszystkim Gruzji.


Jarosław Ćwiek-Karpowicz, Bartosz Wiśniewski
08 lipca 2009
nr 40 (572)
Stanowisko Chin wobec próby atomowej w Korei Północnej

Przeprowadzona 25 maja br. przez Koreę Północną druga próba atomowa wywołała niezadowolenie chińskich władz: potępiły one działania KRLD i poparły rezolucję Rady Bezpieczeństwa ONZ nakładającą na to państwo sankcje poważniejsze niż w 2006 r. W interesie Chin nie leży jednak szybkie rozwiązanie problemu koreańskiego. Ich polityka wobec KRLD będzie sprowadzać się do nakłaniania Korei do powrotu do negocjacji sześciostronnych, obserwowania procesu sukcesji władzy i dyskretnego wspierania reżimu. Ewentualna presja będzie stosowana jedynie przejściowo, np. w przypadku kolejnych prób nuklearnych.


Justyna Szczudlik-Tatar
01 lipca 2009
nr 39 (571)
Kryzys finansowy i gospodarczy jako wyzwanie dla szwedzkiej prezydencji w Radzie UE

Zadania szwedzkiego przewodnictwa w Radzie UE są w dużej mierze zdeterminowane przez dynamikę i charakter kryzysu finansowego i gospodarczego. Szwecja będzie musiała zmierzyć się z takimi wyzwaniami jak określenie sposobu i tempa powrotu do stabilności fiskalnej czy też sprawne przyjęcie propozycji legislacyjnych w zakresie nowej architektury nadzoru finansowego. Efektywność w realizacji tych zadań będzie stanowić ważny sprawdzian administracyjnych i politycznych zdolności szwedzkiej prezydencji.


Marcin Koczor
29 czerwca 2009
nr 38 (570)
Program FDP a polityka zagraniczna Niemiec po wyborach do Bundestagu

Po wyborach do Bundestagu, wyznaczonych na 27 września br., najbardziej prawdopodobne jest utworzenie koalicji chadeckich partii CDU/CSU z liberalną Wolną Partią Demokratyczną (FDP). W takim wypadku urząd ministra spraw zagranicznych objąłby Guido Westerwelle, przewodniczący FDP. Nominacja ta, ze względu na zasadniczą zbieżność programu liberałów z programem rządzących dziś chadeków i socjaldemokratów, nie wpłynęłaby jednak istotnie na niemiecką politykę zagraniczną. Powstanie rządu CDU z FDP zwiększyłoby natomiast możliwości realizacji programu chadecji, gdyż pozycja liberałów byłaby słabsza niż SPD w obecnej koalicji.


Ryszarda Formuszewicz
25 czerwca 2009
nr 37 (569)
Aktywność międzynarodowa Rosji w odpowiedzi na światowy kryzys finansowy

Rosja stara się wykorzystać globalny kryzys finansowy do wzmocnienia własnej pozycji międzynarodowej. Służyć ma temu budowa koalicji państw rozwijających się, na czele której chce stanąć. Jednym z postulatów wysuwanych przez władze Rosji jest zwiększenie udziału nowych mocarstw regionalnych w międzynarodowych instytucjach finansowych, kosztem USA oraz innych państw zachodnich. Działania FR obarczone są dużym ryzykiem niepowodzenia, głównie z powodu jej słabego potencjału gospodarczego oraz rozbieżności interesów ewentualnych członków koalicji.


Jarosław Ćwiek-Karpowicz
24 czerwca 2009
nr 36 (568)
Kwestie instytucjonalne UE po Radzie Europejskiej 18–19 czerwca 2009 r.

Rada Europejska wskazała kandydata na przewodniczącego Komisji, jednak uruchomienie oficjalnej procedury prowadzącej do jego mianowania zależy od decyzji Parlamentu Europejskiego. Przyjęte zostały także gwarancje prawne dla Irlandii, które będą stanowić podstawę dla przeprowadzenia ponownego referendum w tym kraju. Decyzje te stanowią kolejny etap rozwiązania kryzysu ratyfikacyjnego, jednak obecna sytuacja niepewności instytucjonalnej i prawnej w istotnym stopniu wpłynie na przewodnictwo Szwecji w UE w drugiej połowie br.


Aleksandra Kreczmańska
18 czerwca 2009
nr 35 (567)
Wybory w Iranie – kontekst wewnętrzny i międzynarodowy

Kwestionowanie przez irańską opozycję reelekcji Mahmooda Ahmadineżoda w wyborach 12 czerwca 2009 r. może podważyć legitymizację nie tylko prezydenta, ale też całego systemu władzy państwowej oraz doprowadzić do radykalizacji nastrojów społecznych. Choć na razie protesty nie zagrażają reżimowi, to przy nieuwzględnieniu zastrzeżeń opozycji ich kontynuacja może zapoczątkować gwałtowne procesy polityczne. Ogłoszenie wygranej Ahmadineżoda, niezależnie od tego, czy wyniki wyborów zostały sfałszowane, stawia pod znakiem zapytania możliwość prowadzenia efektywnego dialogu między Iranem a państwami zachodnimi.


Piotr Krawczyk
16 czerwca 2009
nr 34 (566)
Problem wyboru nowej Komisji Europejskiej w 2009 r.

Brak pewności co do ratyfikacji traktatu lizbońskiego utrudni proces utworzenia nowej Komisji Europejskiej w 2009 r. – nie jest jasne, na jakich podstawach prawnych (traktat nicejski czy lizboński) zostanie przeprowadzona ta procedura. Przewodniczący Komisji może być nominowany już latem. Wybór pozostałych członków KE dokonany zostanie zapewne dopiero po referendum w Irlandii. Potrzeba zapewnienia sprawnego działania Komisji jest argumentem przemawiającym za tym, by maksymalnie skrócić okres niepewności instytucjonalnej UE.


Aleksandra Kreczmańska
10 czerwca 2009
nr 33 (565)
Wizyta Baracka Obamy na Bliskim Wschodzie i znaczenie przemówienia kairskiego z 4 czerwca 2009 r.

Wizyta prezydenta Baracka Obamy na Bliskim Wschodzie miała na celu odbudowanie wizerunku Stanów Zjednoczonych w państwach muzułmańskiego kręgu kulturowego oraz stworzenie pozytywnej atmosfery dla politycznych inicjatyw rozwiązania konfliktu arabsko-izraelskiego. Przemówienie z Kairu świadczy o intencji zmiany stylu prowadzenia polityki zagranicznej USA, lecz brak propozycji konkretnych rozwiązań politycznych osłabia jego przekaz. Działania o charakterze wizerunkowym mogą odnieść skutek tylko w powiązaniu z podjęciem inicjatywy w celu wznowienia arabsko-izraelskich negocjacji pokojowych.


Patrycja Sasnal
09 czerwca 2009
nr 32 (564)
Amerykańsko-rosyjskie negocjacje w sprawie zastąpienia układu START 1

W najbliższych miesiącach stosunki rosyjsko-amerykańskie zdominowane zostaną przez negocjacje nowego układu ograniczającego strategiczne siły ofensywne obu państw. Mimo obustronnej zgody co do konieczności redukcji głowic jądrowych i środków ich przenoszenia, występują poważne różnice zdań dotyczące tzw. potencjału zwrotnego oraz kwestii niezwiązanych bezpośrednio z redukcją arsenałów nuklearnych, m.in. systemu obrony przeciwrakietowej (MD). Kompromis wydaje się możliwy tylko w przypadku zawężenia materii traktatu. Efekty rosyjsko-amerykańskich rozmów rozbrojeniowych nie będą miały negatywnych konsekwencji dla interesów Polski.


Robert Śmigielski
05 czerwca 2009
nr 31 (563)
Regionalne konsekwencje udostępnienia Stanom Zjednoczonym bazy lotniczej w Uzbekistanie

W 2008 r. Uzbekistan i Korea Południowa porozumiały się w sprawie modernizacji portu lotniczego w Nawoi. Jak ogłosił 11 maja br. prezydent Uzbekistanu Islam Karimow, baza będzie służyć zaopatrzeniu sił zbrojnych USA i NATO w Afganistanie. Otwarcie nowego korytarza transportowego przez Uzbekistan wzmocni strategiczną pozycję regionu i zachęci kraje środkowoazjatyckie do prowadzenia bardziej niezależnej polityki zagranicznej. Nie należy się natomiast spodziewać daleko idącej demokratyzacji krajów regionu, ani ich zbliżenia z państwami zachodnimi.


Tomasz Sikorski
01 czerwca 2009
nr 30 (562)
Wewnętrzne i międzynarodowe implikacje kryzysu gospodarczego w Iranie

Spadek cen ropy, pogłębiony przez światowy kryzys gospodarczy, sankcje i błędna polityka gospodarcza rządu mogą zagrozić stabilności systemu politycznego oraz osłabić międzynarodową pozycję Iranu. Pogarszająca się sytuacja ekonomiczna stwarza nowe możliwości oddziaływania społeczności międzynarodowej na stanowisko Iranu w kwestii programu atomowego. Jeżeli dyplomatyczne zabiegi administracji Baracka Obamy wobec tego kraju zawiodą, to USA najprawdopodobniej skoncentrują się na uszczelnianiu reżimu sankcji ekonomicznych i finansowych oraz zacieśnianiu współpracy w tej dziedzinie z krajami europejskimi.


Piotr Krawczyk
27 maja 2009
nr 29 (561)
Konsekwencje próby jądrowej w Korei Północnej

Próba jądrowa z 25 maja 2009 r. miała większą moc niż ta przeprowadzona w październiku 2006 r. Oprócz weryfikacji postępów programu jądrowego, celem testu było zmuszenie innych uczestników rokowań sześciostronnych, przede wszystkim USA, do uznania KRLD za mocarstwo jądrowe. Posiadanie arsenału jądrowego wzmacnia też pozycję Kim Dżong-ila, przygotowującego się do wskazania następcy. Nie należy liczyć na szybkie wywarcie skutecznej presji na KRLD w celu powrotu do negocjacji na poprzednich zasadach. Kryzys może się pogłębić i nie można wykluczyć kolejnych prób jądrowych i rakietowych Korei Północnej.


Łukasz Kulesa, Marek Madej
22 maja 2009
nr 28 (560)
Chorwacko-słoweński spór graniczny a negocjacje akcesyjne Chorwacji z UE

Chorwacja jest jedynym państwem, które w najbliższej perspektywie ma realną szansę na członkostwo w UE. Nie nastąpi to jednak w 2010 r., jak jeszcze niedawno przewidywano. Chorwacko-słoweński spór graniczny powoduje, że Słowenia blokuje otwarcie kolejnych rozdziałów negocjacyjnych. Nawet jeśli konflikt uda się rozwiązać, to akcesję Chorwacji może utrudnić brak reformy instytucjonalnej UE. Ponadto KE nadal wskazuje na obszary, w których kraj ten musi przeprowadzić dalsze reformy. Możliwość przystąpienia Chorwacji do Unii przed zakończeniem polskiej prezydencji w Radzie UE staje się coraz mniej prawdopodobna.


Tomasz Żornaczuk
15 maja 2009
nr 27 (559)
Partnerstwo Wschodnie a polityka UE wobec Białorusi

Włączenie Białorusi do Partnerstwa Wschodniego (PW) oraz udział białoruskiej delegacji pod przewodnictwem wicepremiera Uładzimira Siemiaszki w szczycie UE w Pradze 7 maja br., inaugurującym tę unijną inicjatywę, są jak do tej pory najbardziej znaczącymi konsekwencjami nowego podejścia Unii wobec Białorusi. UE powinna wykorzystać PW do intensyfikacji więzi z tym państwem oraz udzielić pomocy w modernizacji białoruskiej gospodarki. Równocześnie należy zadbać o to, aby PW nie okazało się jednostronnie korzystne dla prezydenta Aleksandra Łukaszenki.


Łukasz Adamski
13 maja 2009
nr 26 (558)
Perspektywy stosunków Polski z Chińską Republiką Ludową w kontekście członkostwa Polski w Unii Europejskiej

Rosnąca globalna pozycja Chin powoduje, że każde liczące się w stosunkach międzynarodowych państwo stara się prowadzić wobec nich aktywną politykę. Także Unia Europejska wypracowała wiele mechanizmów współpracy z ChRL. Członkostwo w UE Polski, z perspektywy Chin najważniejszego państwa tzw. „nowej Europy”, stwarza nowe możliwości rozwoju stosunków dwustronnych. Gospodarcze i polityczne znacznie Chin sprawia, że powinny być one postrzegane jako kolejny po USA najważniejszy partner pozaeuropejski. Dobre i intensywne relacje z ChRL wzmocnią znaczenie Polski w UE oraz na świecie.


Artur Gradziuk
08 maja 2009
nr 25 (557)
Wybory parlamentarne w Indiach – konsekwencje dla polityki zagranicznej

Między 16 kwietnia a 13 maja w Indiach odbywają się największe wybory demokratyczne na świecie. O władzę rywalizują świecki Indyjski Kongres Narodowy, hinduistyczna Indyjska Partia Ludowa oraz szereg mniejszych partii regionalnych i komunistycznych. Niezależnie od ostatecznych wyników wyborów przed nowym rządem staną m.in. zadanie normalizacji stosunków z Pakistanem czy określenie charakteru dalszego zaangażowania Indii w Afganistanie. Poważnym problemem może okazać się jednak niestabilność przyszłego rządu, skutkująca osłabieniem międzynarodowej pozycji Indii.


Patryk Kugiel
30 kwietnia 2009
nr 24 (556)
Partnerstwo Wschodnie: geneza, możliwości i wyzwania

Partnerstwo Wschodnie (PW) to nowa propozycja współpracy regionalnej, którą UE kieruje do Armenii, Azerbejdżanu, Białorusi, Gruzji, Mołdawii i Ukrainy. Pogłębianie relacji tych państw z UE jest uzależnione przede wszystkim od ich woli i postępów w urzeczywistnianiu wartości demokratycznych oraz wdrażaniu zasad gospodarki rynkowej i zdrowego państwa. Od krajów członkowskich, które są szczególnie zainteresowane współpracą z adresatami PW, zależeć będzie natomiast podtrzymanie politycznego wsparcia Unii dla tej inicjatywy, uzyskanie środków na jej finansowanie, ale także przekonanie wschodnich sąsiadów do wdrażania niezbędnych reform politycznych i gospodarczych.


Beata Wojna, Mateusz Gniazdowski
30 kwietnia 2009
nr 23 (555)
Rosyjska wizja międzynarodowej współpracy energetycznej

Rosyjskie propozycje nowych zasad międzynarodowej współpracy energetycznej służą przede wszystkim realizacji partykularnych interesów. Przebudowa istniejącego systemu jest celem maksymalnym, ale mało realnym. Za podkreślanym globalnym wymiarem tych propozycji kryje się chęć poprawy warunków do prowadzenia działań na obszarze UE dzięki uchyleniu zasad Traktatu Karty Energetycznej, a nawet pośredniego współkształtowania europejskiej polityki energetycznej. Poza tym chodzi o zabezpieczenie interesów w najbliższym sąsiedztwie, głównie dzięki wzmocnieniu kontroli nad szlakami przesyłowymi i przyspieszeniu realizacji gazowych projektów infrastrukturalnych.


Ernest Wyciszkiewicz
23 kwietnia 2009
nr 22 (554)
Szeroki Bliski Wschód a prezydencja Polski w Radzie UE

W ciągu najbliższych lat można spodziewać się istotnych zmian w regionie szerszego Bliskiego Wschodu: eskalacji napięć związanych z możliwością dokonania przez Izrael ataku prewencyjnego na Iran lub wybuchem zbrojnego konfliktu izraelsko-palestyńskiego, lecz także możliwego postępu bliskowschodniego procesu pokojowego. Doświadczenia Finlandii i Czech pokazują, iż reakcja na wydarzenia na Bliskim Wschodzie może istotnie wpłynąć na ocenę polskiego przewodnictwa w Radzie UE w drugiej połowie 2011 r. Problematyce bliskowschodniej należy zatem poświęcić szczególną uwagę podczas przygotowań RP do prezydencji.


Patrycja Sasnal
17 kwietnia 2009
nr 21 (553)
Roszczenia do Arktyki – aspekty polityczne i prawne

Postępujący proces ocieplenia klimatu stawia przed społecznością międzynarodową nowe wyzwania. Jednym z pierwszych problemów, stanowiących jego bezpośredni skutek, będzie eksploatacja uwolnionego od lodu Oceanu Arktycznego. Ze względu na znaczenie ekonomiczne i wojskowe regionu oraz potencjał zaangażowanych państw, kwestia ta będzie zyskiwała na ważności w nadchodzących latach, stanowiąc źródło politycznych i prawnych sporów, angażujących także Unię Europejską i NATO.


Rafał Tarnogórski
10 kwietnia 2009
nr 20 (552)
Międzynarodowe implikacje wyborów w Mołdawii

Rozwój sytuacji po wyborach parlamentarnych w Mołdawii może stanowić początek międzynarodowego kryzysu. Nie da się wykluczyć próby obalenia rządu, którą Rosja mogłaby wykorzystać jako pretekst do uznania niepodległości Naddniestrza. Bardziej prawdopodobny scenariusz opanowania zamieszek również kryje w sobie zagrożenie dla bezpieczeństwa w Europie. Zwycięscy komuniści będą bowiem skłonni przyjąć proponowany przez Rosję schemat zjednoczenia państwa, zgodnie z którym Naddniestrze uzyska blokujący wpływ na politykę zagraniczną i bezpieczeństwa, a wojska rosyjskie pozostaną na jego terytorium.


Bartosz Cichocki
07 kwietnia 2009
nr 19 (551)
Plan G20 ożywienia i reform gospodarki światowej

Przyjęty podczas szczytu G20 2 kwietnia br. w Londynie plan ożywienia i reform ma prowadzić do pobudzenia wzrostu gospodarczego oraz wyznacza kierunek reform instytucji systemu finansowego. Zakłada on dofinansowanie globalnych instytucji finansowych o 1,1 bln dolarów i zwiększenie pakietów fiskalnych nawet do 5 bln dolarów. Zapowiedziano też wzmocnienie regulacji i nadzoru finansowego oraz reformę Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Jeśli deklaracje zawarte w planie zostaną zrealizowane, to szczyt G20 może okazać się początkiem tworzenia nowego ładu w gospodarce światowej.


Artur Gradziuk
03 kwietnia 2009
nr 18 (550)
Perspektywy stosunków chińsko-amerykańskich

Światowy kryzys, rosnąca współzależność gospodarcza i istotna rola w rozwiązywaniu
problemów bezpieczeństwa międzynarodowego wzmacniają pozycję Chin w stosunkach ze Stanami Zjednoczonymi. W związku z sondowaniem przez ChRL zamiarów nowej administracji USA w najbliższych miesiącach należy spodziewać się podkreślania woli współpracy, zwłaszcza w takich kwestiach jak przeciwdziałanie kryzysowi gospodarczemu, problem Korei Północnej czy kwestie klimatyczne.


Justyna Szczudlik
30 marca 2009
nr 17 (549)
Konsekwencje kryzysu rządowego w Republice Czeskiej

Po dymisji centroprawicowego gabinetu Mirka Topolánka Republika Czeska znalazła się kryzysie, który może potrwać aż do zapowiedzianych na jesień 2009 r. przedterminowych wyborów parlamentarnych. Odwołanie rządu na półmetku czeskiej prezydencji w UE nie będzie miało wpływu na jej zdolność do realizacji zadań o charakterze techniczno-organizacyjnym, osłabi jednak możliwości oddziaływania przez nią na bieg wydarzeń w UE. Wraz z upadkiem rządu przekreśleniu uległ polityczny plan Topolánka, zakładający pozyskanie poparcia centrolewicy dla umieszczenia na terytorium Republiki Czeskiej amerykańskiego radaru w zamian za zgodę jego partii na ratyfikację traktatu lizbońskiego


Rafał Morawiec
26 marca 2009
nr 16 (548)
Walka z kryzysem finansowym i gospodarczym w Unii Europejskiej - decyzje Rady Europejskiej 19-20 marca 2009 r.

Podczas posiedzenia 19-20 marca Rada Europejska podjęła ważne decyzje finansowe w ramach walki z kryzysem oraz ustaliła wspólne stanowisko na przyszłotygodniowy szczyt G20 w Londynie. Państwa UE uznały wielkość dotychczasowej stymulacji fiskalnej za wystarczającą, licząc, że doprowadzi ona do zmiany negatywnych trendów. Odrzuciły tym samym amerykańską propozycję zainicjowania tzw. "drugiej rundy" stymulacji gospodarki. Nie ma obecnie pewności, kiedy w Europie znów odnotowany zostanie wzrost gospodarczy - wiele zależeć będzie od sytuacji w poszczególnych krajach UE.


Marcin Koczor
19 marca 2009
nr 15 (547)
Perspektywy polityki Stanów Zjednoczonych wobec Federacji Rosyjskiej

Intensywne zabiegi USA o współpracę z Rosją są równoważone przez działania akcentujące rozbieżność interesów obydwu państw. Ostatnie gesty nowej administracji zmierzają do wypracowania korzystnej atmosfery w stosunkach dwustronnych u progu ważnych decyzji dotyczących przyszłości arsenałów jądrowych, polityki wobec Iranu oraz programu obrony przeciwrakietowej. Bardziej prawdopodobne od zawarcia spektakularnych porozumień wydaje się jednak pragmatyczne współdziałanie, wynikające z częściowej tylko zbieżności interesów obu państw.

 


Bartosz Wiśniewski
12 marca 2009
nr 14 (546)
NATO przed szczytem jubileuszowym w Strasburgu/Kehl – główne wyzwania

Nadchodzący szczyt NATO we francuskim Strasburgu i niemieckim Kehl (3–4 kwietnia) będzie okazją nie tylko do celebrowania 60. rocznicy zawarcia Traktatu Waszyngtońskiego, ale też do nadania Sojuszowi nowego impulsu rozwojowego. NATO musi podjąć w najbliższym czasie szereg ważnych dla jego przyszłości decyzji. Redefinicji wymaga przede wszystkim hierarchia jego zadań. Sojusznicy muszą też zastanowić się nad przyszłością misji ISAF w Afganistanie oraz charakterem stosunków z Rosją. Polska, już od 10 lat aktywny członek NATO, powinna wnieść istotny wkład do tej debaty.


Marek Madej
04 marca 2009
nr 13 (545)
Walka z kryzysem gospodarczym w Unii Europejskiej – wyniki nieformalnego szczytu z 1 marca 2009 r.

Podczas spotkania 1 marca br. szefowie państw i rządów krajów członkowskich UE podkreślili znaczenie skoordynowanych działań antykryzysowych podejmowanych w zgodzie z regułami rynku wewnętrznego oraz ustalili podejście do pomocy finansowej państwom Europy Środkowej i Wschodniej. Na mającym odbyć się w dniach 19–20 marca posiedzeniu Rady Europejskiej zostaną podjęte decyzje konieczne dla zminimalizowania ryzyka rozwoju protekcjonizmu zarówno w odniesieniu do rynku wewnętrznego, jak i otoczenia zewnętrznego.


Marcin Koczor
26 lutego 2009
nr 12 (544)
Kwestie prawne związane z realizacją decyzji USA o zamknięciu więzienia w Guantanamo

Dekretem z 22 stycznia 2009 r. prezydent USA Barack Obama nakazał zawieszenie postępowań toczących się przed komisjami wojskowymi przeciwko osadzonym w bazie wojskowej w Guantanamo oraz zamknięcie obozu w ciągu roku. Decyzja ta nie musi jednak oznaczać zaprzestania przez USA działań łamiących zobowiązania międzynarodowe w zakresie ochrony praw człowieka, co powinny mieć na uwadze rządy tych państw, które zostaną poproszone o przyjęcie części osadzonych.


Rafał Kownacki
23 lutego 2009
nr 11 (543)
Perspektywy stosunków turecko-amerykańskich po wyborach w USA

Wbrew obawom, które pojawiały się w Turcji, zwycięstwo wyborcze Baracka Obamy nie
powinno pogorszyć stosunków turecko-amerykańskich. W niektórych dziedzinach może
nawet dojść do ich poprawy, choć pozostaną też problemy wywołujące napięcia. Ogólny kształt wzajemnych relacji będzie zależeć w dużej mierze od tego, czy Stany Zjednoczone będą się liczyć ze znaczeniem geopolitycznym Turcji i wykorzystają jej potencjał, np. w stabilizacji Iraku. Ważne jest także, czy Turcja, wychodząc naprzeciw amerykańskim oczekiwaniom, będzie dążyć do kompromisu w kwestiach spornych, wpisując współpracę z USA w strategię wzmocnienia swej pozycji regionalnej.


Adam Szymański
16 lutego 2009
nr 10 (542)
Perspektywy rozwiązania kwestii karabaskiej – sytuacja po konflikcie rosyjsko-gruzińskim

Konflikt rosyjsko-gruziński poważnie ograniczył niebezpieczeństwo wybuchu kolejnej wojny o Karabach. Szanse na pokojowe rozwišzanie sporu w najbliższych latach sš jednak znikome, gdyż różnice w stanowiskach stron pozostajš zasadnicze. Próby zdynamizowania procesu negocjacyjnego przez Rosję majš charakter propagandowy, a jej faktycznym celem jest utrzymanie korzystnego status quo.


Robert Śmigielski
13 lutego 2009
nr 9 (541)
Wybory parlamentarne w Izraelu – konsekwencje dla polityki zagranicznej

W wyniku wyborów do Knessetu na izraelskiej scenie politycznej umocniły się partie prawicowe, które zadecydują o składzie przyszłego rządu. Ewentualna koalicja pod przewodnictwem zwycięskiej Kadimy najprawdopodobniej wznowi negocjacje ze stroną palestyńską, lecz może okazać się zbyt słaba, by podjąć niepopularne decyzje. Jeśli koalicję utworzy prawicowy Likud, proces pokojowy ulegnie spowolnieniu. Stany Zjednoczone, a częściowo także i Unia Europejska, mogą skutecznie wpłynąć na nowy rząd izraelski, by przeciwdziałać negatywnym dla stosunków izraelsko-arabskich tendencjom.


Patrycja Sasnal
02 lutego 2009
nr 8 (540)
Międzynarodowe działania przeciw piratom somalijskim

Pierwsza prowadzona w ramach Europejskiej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony operacja morska Atalanta oraz obecność okrętów państw spoza UE powinny doprowadzić do ograniczenia aktywności piratów. Zgoda somalijskiego Federalnego Rządu Tymczasowego na operacje lądowe potencjalnie pozwala podjąć próbę systematycznego rozbicia pirackiego zaplecza i baz, ale w praktyce działania na lądzie ograniczą się prawdopodobnie do doraźnych uderzeń na wybrane cele. Niebezpieczeństwo poniesienia strat w ewentualnej misji stabilizacyjnej w Somalii skutecznie odstrasza potencjalnych uczestników takiej operacji.


Rafał Tarnogórski
28 stycznia 2009
nr 7 (539)
Wpływ rosyjsko-ukraińskiego sporu gazowego na budowę Gazociągu Północnego

Rosyjsko-ukraiński spór gazowy nie będzie miał decydującego wpływu na przyszłość Gazociągu Północnego, natomiast będzie wykorzystywany jako argument dla przyspieszenia związanych z nim prac. Prawdopodobnym następstwem kryzysu będzie polaryzacja stanowisk państw UE, jako że dostarczył on argumentów zarówno zwolennikom, jak i przeciwnikom projektu. W najbliższych miesiącach Rosja będzie dążyć do uzyskania szerszego poparcia politycznego państw UE w celu ułatwienia konsorcjum Nord Stream zdobycia wszystkich zezwoleń potrzebnych do rozpoczęcia inwestycji.


Ernest Wyciszkiewicz
23 stycznia 2009
nr 6 (538)
Porozumienie gazowe Putin–Tymoszenko a rozwój sytuacji politycznej na Ukrainie

Po osiągnięciu w nocy z 17 na 18 stycznia br. przez Władimira Putina i Julię Tymoszenko porozumienia w sprawie dostaw rosyjskiego gazu na Ukrainę, ukraińskiej premier zarzucono, że jej działania są równoznaczne z porzuceniem aspiracji euroatlantyckich. Faktem jest, że Tymoszenko odbudowała relacje z władzami Rosji; a niektóre jej działania w 2008 r. w sferze polityki wewnętrznej i zagranicznej były zgodne z interesami tego państwa. Są to jednak wyłącznie taktyczne posunięcia przed zaplanowanymi na początek 2010 r. wyborami prezydenckimi na Ukrainie. Zwycięstwo w nich jest głównym celem Tymoszenko.


Andrzej Szeptycki
19 stycznia 2009
nr 5 (537)
Perspektywy podjęcia rozmów z talibami w Afganistanie

Przed wyborami prezydenckimi w Afganistanie Hamid Karzaj podjął próbę rozpoczęcia dialogu z talibami, do czego z nieufnością podchodzą opozycja, niektórzy sąsiedzi oraz państwa NATO zaangażowane w operację ISAF. Talibowie jednak nadal stawiają niemożliwe do realizacji warunki wstępne. Brak jednomyślności wszystkich zainteresowanych stron w kwestii rozmów może przyczynić się do zaostrzenia rywalizacji politycznej w Afganistanie, a także podważyć legitymację działań ISAF i USA oraz osłabić spójność koalicji.


Piotr Krawczyk
13 stycznia 2009
nr 4 (536)
Zaangażowanie Niemiec w Afganistanie

Niemcy biorą udział w działaniach stabilizacyjnych w Afganistanie od końca 2001 r. Ostatnie głosowanie w Bundestagu w październiku 2008 r. nad przedłużeniem mandatu dla udziału Bundeswehry w operacji ISAF, realizowanej przez NATO, przyczyniło się do ożywienia dyskusji nad celowością niemieckich działań w tym kraju. Rząd RFN z dystansem podchodzi do amerykańskich postulatów w sprawie zwiększania sił ISAF, uznając przyjęte przez parlament rozszerzenie niemieckiego kontyngentu do 4500 żołnierzy za wystarczające. Takie stanowisko powinno utrzymać się do przyszłych wyborów parlamentarnych, które odbędą się jesienią 2009 r.


Natalia Kohtamäki
13 stycznia 2009
nr 3 (535)
Izraelska ofensywa w Strefie Gazy – kontekst międzynarodowy

Celem izraelskiej operacji „Płynny ołów” w Strefie Gazy jest militarne i polityczne osłabienie Hamasu do tego stopnia, by uniemożliwić mu odgrywanie aktywnej roli w polityce bliskowschodniej. Wobec braku zaangażowania Stanów Zjednoczonych, zakończenie działań zbrojnych będzie możliwe tylko wtedy, gdy Izrael osiągnie wyznaczone cele. Mediacja Francji i państw regionu może przyspieszyć osiągnięcie porozumienia o zawieszeniu broni, lecz negocjowanie układu i jego implementacja okażą się na tyle skomplikowane, że wyjście wojska izraelskiego ze Strefy Gazy w najbliższym czasie będzie mało prawdopodobne.


Patrycja Sasnal
09 stycznia 2009
nr 2 (534)
Długofalowe konsekwencje zamachów terrorystycznych w Mumbaju

Chociaż Indie od dłuższego czasu zmagają się z problemem terroryzmu, a sam Mumbaj był już celem jeszcze tragiczniejszych w skutkach ataków w latach 1993 i 2006, to jednak długoterminowe konsekwencje zamachu z listopada 2008 r. mogą być najpoważniejsze. Udział obywateli Pakistanu w organizacji ataków i zdecydowana reakcja Indii doprowadziły do najgroźniejszego od 2002 r. kryzysu regionalnego. Mimo że ataków dokonano w Indiach, pośrednio ich celem był także Pakistan i stabilność całej Azji Południowej. Możliwości zażegnania kryzysu są uzależnione głównie od rozwoju sytuacji wewnętrznej w Pakistanie.


Patryk Kugiel
08 stycznia 2009
nr 1 (533)
Prezydencja Republiki Czeskiej w Unii Europejskiej

W dniu 1 stycznia 2009 r. Republika Czeska przejęła od Francji przewodnictwo w Radzie UE. Program czeskiej prezydencji koncentruje się na trzech zagadnieniach: gospodarce, energetyce i relacjach zewnętrznych. Ze względu na skomplikowaną sytuację międzynarodową i uwarunkowania wewnętrzne jest mało prawdopodobne, aby RCz udało się zrealizować wszystkie zakładane cele. W interesie Polski leży sukces czeskiej prezydencji, zwłaszcza w takich dziedzinach jak wymiar wschodni czy polityka energetyczna.


Rafał Morawiec

 


 
Portal PISM wykorzystuje pliki cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich zapis lub wykorzystanie.
Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.
Akceptuję politykę prywatności portalu. zamknij