• Wersja dla niedowidzących
  • wersja mobilna
  • e-Księgarnia
  • RSS
  • Dołącz do nas na Facebook
  • Dołącz do nas na Twitter
  • Dołącz do nas na Flickr
  • Oglądaj nas na YouTube
  • Dołącz do nas na Instagram
  • PISM English version
  • ПИМД Российская версия
Strona główna > Publikacje > Biuletyn PISM

Biuletyn PISM

font lower
font default
font bigger
podziel się:
facebook
twitter
gogole+
linkedin

 

Redakcja: Sławomir Dębski (dyrektor PISM), Bartosz Wiśniewski (kierownik BBA), Rafał Tarnogórski (redaktor prowadzący), Katarzyna Staniewska (sekretarz redakcji), Karolina Borońska-Hryniewiecka, Anna Maria Dyner, Aleksandra Gawlikowska-Fyk, Sebastian Płóciennik, Patrycja Sasnal, Justyna Szczudlik, Marcin Terlikowski, Tomasz Żornaczuk



 
19 grudnia 2007
nr 54 (468)
Międzynarodowe negocjacje w sprawie zmian klimatu

Podczas grudniowej konferencji ONZ w Nusa Dua w Indonezji (wyspa Bali) poświęconej zmianom klimatu rozpoczęto negocjacje, których celem jest uzgodnienie treści obowiązującego po 2012 r. porozumienia dotyczącego działań ograniczających ocieplanie klimatu i łagodzących jego skutki. „Mapa drogowa” ustalona na Bali nie była łatwa do przyjęcia ze względu na rozbieżne oczekiwania UE, USA i G77/Chin. Efektem negocjacji ma być ustalenie m.in. limitów emisji gazów cieplarnianych, sposobów finansowania działań adaptacyjnych krajów rozwijających się, a także zasad wspierania technologii przyjaznych środowisku. W 2009 r. w Kopenhadze strony mają podpisać ostateczne porozumienie.


Artur Gradziuk
11 grudnia 2007
nr 53 (467)
Nowa ocena irańskiego programu jądrowego

Według najnowszej narodowej oceny wywiadowczej Stanów Zjednoczonych (National Intelligence Estimate, N.I.E.), poświęconej irańskiemu programowi jądrowemu, Iran z dużym prawdopodobieństwem zawiesił program budowy broni jądrowej w 2003 roku i do tej pory go nie wznowił. Iran nadal rozwija program cywilny, dzięki któremu stanie się po 2010 roku państwem „progowym”, tzn. mogącym w krótkim okresie zbudować broń jądrową. Raport znacząco osłabia pozycję zwolenników dokonania ataku prewencyjnego na Iran, komplikuje też starania o nałożenie na niego dotkliwych sankcji przez ONZ lub przez państwa europejskie.


Łukasz Kulesa
06 grudnia 2007
nr 52 (466)
Przygotowania Republiki Czeskiej do objęcia przewodnictwa w Radzie Unii Europejskiej

W pierwszej połowie 2009 roku Republika Czeska (RCz) obejmie przewodnictwo w Radzie Unii Europejskiej jako drugie (po Słowenii) z dziesięciu państw, które przystąpiły do UE w 2004 roku. Możliwe, że RCz sprawować je będzie w trakcie wdrażania nowego systemu instytucjonalnego UE. Przygotowania do objęcia prezydencji trwają w RCz od 2005 roku. We wrześniu 2007 roku rozpoczęto prace nad tzw. osiemnastomiesięcznym programem prezydencji, który RCz ma przygotować wspólnie z Francją i Szwecją. Już wstępna dyskusja nad tym dokumentem ujawniła istniejące między nimi różnice zdań.


Rafał Morawiec
30 listopada 2007
nr 51 (465)
Konferencja w Annapolis

Na zwołanej przez Stany Zjednoczone konferencji w Annapolis Izrael i Autonomia Palestyńska zdecydowały o wznowieniu bliskowschodniego procesu pokojowego. W związku z trudną sytuacją w Strefie Gazy oraz niepewną pozycją polityczną prezydenta Abbasa i premiera Olmerta, możliwości osiągnięcia porozumienia wydają się niewielkie. Decydujące znaczenie dla powodzenia procesu pokojowego będzie miało poparcie świata arabskiego oraz poważne zaangażowanie Stanów Zjednoczonych i społeczności międzynarodowej. Fiasko negocjacji może oznaczać klęskę umiarkowanych ugrupowań i pogłębienie kryzysu na Bliskim Wschodzie.


Patrycja Sasnal
22 listopada 2007
nr 50 (464)
Odpowiedzialność żołnierzy polskich za naruszenie prawa i zwyczajów wojennych w Afganistanie

Oskarżenie polskich żołnierzy o dokonanie zbrodni wojennych w Afganistanie wstrząsnęło opinią publiczną. O winie lub jej braku rozstrzygnie sąd: w świetle prawa międzynarodowego na Polsce ciążył obowiązek wszczęcia postępowania – doszło bowiem do śmierci osób cywilnych. Wyjaśnienie sprawy jest niezbędne dla bezpieczeństwa żołnierzy polskich pełniących misję nie tylko w Afganistanie, lecz także w innych regionach w przyszłości.


Rafał Tarnogórski
16 listopada 2007
nr 49 (463)
Federacja Rosyjska wobec statusu Kosowa

Rosyjskie poparcie dla serbskiego stanowiska w sprawie Kosowa to element rywalizacji ze Stanami Zjednoczonymi. Celem rosyjskiej polityki jest zastąpienie jednobiegunowego porządku światowego, zdominowanego przez USA, „koncertem mocarstw XXI wieku”. Instrumentalizacja precedensu kosowskiego pozwala Rosji wspierać secesjonistów w WNP i szachować rządy Gruzji i Mołdowy. Dla niepodległości Kosowa nie ma alternatywy. Na eskalację napięcia w stosunkach z państwami zachodnimi, mimo zignorowania jej sprzeciwu, Rosja się nie zdecyduje.


Robert Śmigielski
08 listopada 2007
nr 48 (462)
Stan wyjątkowy w Pakistanie

Decyzja gen. Perveza Musharrafa o wprowadzeniu stanu wyjątkowego w Pakistanie spowodowała wewnętrzny kryzys. Opozycja kwestionuje legitymację działań prezydenta. Władzę w kraju przejęła armia, dotychczas zaangażowana w walkę z islamskimi bojówkami na północy kraju. Społeczność międzynarodowa wyraziła zaniepokojenie sytuacją, wezwała prezydenta do przywrócenia rządów prawa i przeprowadzenia wyborów parlamentarnych w konstytucyjnym terminie. Na politykę wobec Pakistanu wpływ ma jednak jego istotna rola w walce z talibami w Afganistanie, grupami powiązanymi z Al-Ka'idą i ekstremistami wewnętrznymi.


Patrycja Sasnal
30 października 2007
nr 47 (461)
Współpraca Polski z Europejską Agencją Kosmiczną – program PECS

Znaczenie badań i rozwoju nowych technologii dla gospodarek wysoko rozwiniętych państw ciągle rośnie. Jako jeden z głównych motorów postępu technicznego i wynalazczości coraz częściej wymieniany jest sektor kosmiczny. Z tego powodu Unia Europejska wspólnie z Europejską Agencją Kosmiczną w ostatnich latach intensyfikują wysiłki na rzecz wprowadzenia spójnej, europejskiej polityki kosmicznej. Polska ma szansę włączyć się w ten proces i odnieść wymierne korzyści. Podpisanie w kwietniu br. nowej umowy o współpracy z Agencją jest ważnym krokiem na drodze do tego celu.


Marcin Terlikowski
23 października 2007
nr 46 (460)
Przebieg Konferencji Międzyrządowej 2007 oraz szczyt w Lizbonie

Pierwszego dnia szczytu w Lizbonie, 18 października br., przywódcy europejscy zaakceptowali projekt traktatu rewizyjnego, który ma zakończyć rozpoczęty w 2002 r. proces reformy instytucjonalnej UE. Traktat lizboński z jednej strony przejmuje najważniejsze reformy zaproponowane w Traktacie ustanawiającym Konstytucję dla Europy (TUK), z drugiej zaś jest kompromisem politycznym, ustępstwem wobec państw, które miały co do niego zastrzeżenia. Szybki przebieg prac Konferencji Międzyrządowej oraz stosunkowo krótkie negocjacje na szczycie w Lizbonie świadczą o tym, że wśród państw członkowskich panuje zgoda na zamknięcie reformy instytucjonalnej UE.


Aleksandra Kreczmańska
19 października 2007
nr 45 (459)
Kryzys w stosunkach turecko-amerykańskich. Implikacje dla sytuacji w Iraku

Od interwencji w Iraku w 2003 r. osłabieniu ulega strategiczne partnerstwo między Turcją a Stanami Zjednoczonymi. We wzajemnych stosunkach dochodzi do wielu napięć. Ich najnowszym przejawem jest przyjęcie przez Komisję Spraw Zagranicznych Izby Reprezentantów rezolucji uznającej masakrę Ormian dokonaną przez Imperium Osmańskie za ludobójstwo. Jeśli te napięcia nie zostaną rozładowane, mogą mieć negatywne konsekwencje dla sytuacji w Iraku. Ich skala zależałaby od tego, czy dojdzie do interwencji Turcji w północnym Iraku w celu zlikwidowania obozów Kurdyjskiej Partii Robotniczej (PKK).


Adam Szymański
08 października 2007
nr 44 (458)
Reakcje międzynarodowe na wydarzenia w Myanmarze (Birmie)

W czasie największych od dwudziestu lat protestów antyrządowych w Myanmarze demonstranci domagali się przyjęcia demokracji, poszanowania praw człowieka i poprawy warunków życia. Siły bezpieczeństwa brutalnie stłumiły pokojowe demonstracje. W odpowiedzi Stany Zjednoczone i Unia Europejska wprowadziły przeciwko Myanmarowi kolejne sankcje. ONZ, Rada Europy i ASEAN zwróciły się z apelami o zaprzestanie stosowania siły wobec demonstrantów. Chiny i inne państwa, które mogłyby wywrzeć skuteczny nacisk na rządzącą państwem juntę nie deklarują jednak podjęcia takich działań.


Agnieszka Bieńczyk-Missala
05 października 2007
nr 43 (457)
Wybory parlamentarne na Ukrainie w perspektywie międzynarodowej

Wybory na Ukrainie przyniosły niewielkie zwycięstwo tzw. obozu pomarańczowej rewolucji, tj. Bloku Julii Tymoszenko i Naszej Ukrainy–Ludowej Samoobrony. Obie formacje deklarują wolę zawarcia koalicji, choć nie można wykluczyć jej powstania z udziałem NU–LS i Partii Regionów lub przedłużania się powyborczego chaosu. Ukraińska polityka zagraniczna nie ulegnie zasadniczej zmianie. Ukraina będzie dążyć do sfinalizowania akcesji do WTO i pogłębienia współpracy z UE. Kwestia członkostwa w NATO powróci zapewne dopiero po 2009 r. Ważnym celem Ukrainy będzie rozwój pragmatycznej współpracy z Rosją, choć najważniejsze problemy w stosunkach między oboma państwami pozostaną nierozstrzygnięte.


Andrzej Szeptycki
02 października 2007
nr 42 (456)
Komisja Europejska wobec liberalizacji rynku energii – wybrane propozycje

Propozycje legislacyjne Komisji Europejskiej obejmujące wydzielenie działalności przesyłowej ze struktur koncernów energetycznych odnoszą się nie tylko państw członkowskich, ale do wszystkich podmiotów działających na rynku UE. Dostęp do wspólnotowego rynku ma być przywilejem zarezerwowanym dla podmiotów przestrzegających unijnych przepisów i wcielających w życie zasadę wzajemności. Adresatem tych działań jest między innymi Gazprom. Chcąc usprawnić proces liberalizacji rynku wewnętrznego Komisja tworzy zręby spójnej zewnętrznej polityki energetycznej.


Ernest Wyciszkiewicz
24 września 2007
nr 41 (455)
Utworzenie AFRICOM – implikacje dla bezpieczeństwa międzynarodowego i NATO

W USA trwają prace nad utworzeniem samodzielnego dowództwa wojskowego na Afrykę (AFRICOM). Choć nie osiągnęło ono jeszcze pełnej gotowości bojowej, to już wywołało wśród państw afrykańskich obawy przed zwiększeniem zaangażowania wojskowego USA w regionie. Formowanie AFRICOM dowodzi wzrostu zainteresowania amerykańskich planistów wojskowych Afryką, lecz nie oznacza radykalnej zmiany priorytetów strategicznych USA. Wpływ jego utworzenia na funkcjonowanie NATO powinien być ograniczony, tym bardziej, że część sojuszników uważa Unię Europejską za najlepszy instrument działania na kontynencie.


Marek Madej
14 września 2007
nr 40 (454)
Pierwszy rok pracy Rady Praw Człowieka ONZ

W czerwcu 2006 r. rozpoczęła działalność Rada Praw Człowieka (RPCz), nowy organ Organizacji Narodów Zjednoczonych. Zastąpiła funkcjonującą od 1946 r. Komisję Praw Człowieka (KPCz), krytykowaną za nieskuteczność i upolitycznienie obrad. W pierwszym roku Rada skoncentrowała się na wypracowaniu nowych rozwiązań proceduralno-instytucjonalnych. W mniejszym stopniu Rada zajmowała się przypadkami naruszeń praw człowieka na świecie, m.in. za sprawą państw Unii Europejskiej, które zrezygnowały z wnoszenia projektów rezolucji krajowych. Wyjątkiem była rezolucja o sytuacji praw człowieka w Darfurze.


Agnieszka Bieńczyk-Missala
06 września 2007
nr 39 (453)
Kryzys w Strefie Gazy – stan i perspektywy przezwyciężenia

Przejęcie przez Hamas kontroli nad Strefą Gazy w czerwcu 2007 r. spowodowało dezintegrację Autonomii Palestyńskiej. Na Zachodnim Brzegu powstał obóz popieranego przez państwa zachodnie Fatahu, a w Strefie Gazy radykalnego Hamasu. Choć przerwało to między­narodową blokadę Autonomii, postępujący kryzys oddalił możliwości pojednania między Palestyńczykami, a także pokoju z Izraelem. Pomimo zabiegów społeczności międzynarodowej Hamas nie słabnie. Posunięcia prezydenta Mahmuda Abbasa faworyzujące Fatah mogą dodatkowo pogłębić kryzys. Rysuje się groźba powstania antyzachodniej osi radykalnych państw muzułmańskich.


Jan Bury
29 sierpnia 2007
nr 38 (452)
Przyszłość zaangażowania wojskowego w Iraku w amerykańskiej debacie politycznej

Brak istotnych postępów w stabilizacji Iraku dzieli USA na zwolenników szybkiej ewakuacji i rzeczników jeszcze silniejszego zaangażowania militarnego. Antywojenna opozycja naciska na administrację, aby rozpocząć wycofywanie wojsk i przekazywanie odpowiedzialności za kraj irackim władzom, jednak prezydent Bush konsekwentnie broni swojej polityki, oczekując na jej pozytywne efekty. W perspektywie wyborów w 2008 r. debata o przyszłości misji zaostrza się, choć raczej nie zaowocuje reorientacją irackiej strategii. Decyzję taką podejmie zapewne dopiero nowy prezydent po objęciu urzędu w 2009 r.


Marcin Terlikowski
20 sierpnia 2007
nr 37 (451)
Nowe działania ONZ i Unii Europejskiej w celu opanowania kryzysu w rejonie Darfuru

Dotychczasowe wysiłki społeczności międzynarodowej na rzecz zażegnania konfliktu w Darfurze, a w szczególności operacja pokojowa prowadzona przez Unię Afrykańską, zakończyły się fiaskiem. Kryzys humanitarny w regionie nasila się i grozi nie tylko wznowieniem walk na szeroką skalę w samym Sudanie, lecz także destabilizacją państw sąsiadujących (np. Czadu). Negatywnego rozwoju wypadków nie zdołają raczej zahamować dwie nowe operacje planowane w regionie. Na ich niską skuteczność mogą wpłynąć trudności w wygenerowaniu sił oraz niechęć państw uczestniczących do angażowania się w działania bojowe.


Beata Górka-Winter
08 sierpnia 2007
nr 36 (450)
40 lat ASEAN – postępy integracji i wyzwania dla regionu

Proces integracji regionalnej ASEAN przebiega stosunkowo wolno. Ugrupowanie zrzesząjace państwa Azji Południowo-Wschodniej zamierza utworzyć Wspólnotę ASEAN, lecz wciąż nie ma porozumienia między członkami co do zasad instytucjonalizacji. Najbardziej zaawansowany jest postęp w integracji gospodarczej, choć dużym problemem jest niwelowanie dysproporcji między gospodarkami państw członkowskich oraz zaangażowanie najbardziej rozwiniętych z nich w dwustronne porozumienia handlowe. Głównym wyzwaniem jest uzgodnienie Karty ASEAN, wyznaczającej zasady funkcjonowania ugrupowania oraz mającej być podstawą przyszłej Wspólnoty ASEAN.


Artur Gradziuk
07 sierpnia 2007
nr 35 (449)
Perspektywy konferencji międzyrządowej 2007

Należy się spodziewać, że prezydencja portugalska zdoła wyjątkowo szybko zakończyć Konferencję Międzyrządową. Przebieg negocjacji nie powinien być konfliktowy, choć pozostaje do wyjaśnienia kilka potencjalnie kontrowersyjnych kwestii, a traktat rewizyjny spotyka się z krytyką. Jednak wśród państw członkowskich UE przeważa opinia, że należy jak najszybciej zamknąć przedłużającą się reformę instytucji Unii Europejskiej. W tej sytuacji, najciekawszym elementem obecnego etapu zmian instytucjonalnych UE może stać się proces ratyfikacji traktatu rewizyjnego - będzie to kolejne wyzwanie dla elit politycznych państw członkowskich.


Aleksandra Kreczmańska
31 lipca 2007
nr 34 (448)
Polityka zagraniczna Turcji po wyborach parlamentarnych

Wyniki wyborów parlamentarnych w Turcji wskazują, iż nadal rządzić będzie samodzielnie Partia Sprawiedliwości i Rozwoju (AKP). Oznacza to kontynuację w tureckiej polityce zagranicznej. Nowy rząd może być jednak w pewnych sferach bardziej aktywny w porównaniu z okresem przedwyborczym. Dotyczy to przede wszystkim relacji z Unią Europejską oraz polityki bliskowschodniej, w tym problemów północnego Iraku. Działania Turcji będą w tych obszarach w dużym stopniu determinowane przez postawę partnerów.


Adam Szymański
30 lipca 2007
nr 33 (447)
Perspektywy polityki europejskiej rządu Gordona Browna
Zapowiadana przez Browna zmiana podejścia do sprawy Iraku najprawdopodobniej ułatwi współpracę Wielkiej Brytanii z partnerami w UE. W kwestii Traktatu Rewizyjnego będzie on bronił brytyjskiego stanowiska ze szczytu w Brukseli i zapowiada, że jeśli cele jego kraju zostaną osiągnięte, referendum ratyfikacyjne nie będzie konieczne. W polityce europejskiej Brown koncentrować się będzie także na kwestiach gospodarczych, a zwłaszcza na reformie budżetu UE, reformach strukturalnych oraz realizacji celów strategii lizbońskiej, w tym rozwoju badań i nowych technologii.
Ewa Szczepańska
20 lipca 2007
nr 32 (446)
Perspektywy prezydencji portugalskiej w UE

Kluczowym wyzwaniem stojącym przed prezydencją portugalską jest sfinalizowanie prac nad Traktatem Rewizyjnym. Mimo, że mandat Konferencji Międzyrządowej został szczegółowo określony przez Radę Europejską 22 czerwca br., to jednak bezkonfliktowy przebieg negocjacji nie jest przesądzony, a rola prezydencji portugalskiej będzie istotna dla pomyślnego przebiegu Konferencji. Choć cele przedstawione przez Portugalię nie ograniczają się do reformy traktatowej UE, to jednak inne inicjatywy prezydencji prawdopodobnie pozostaną w cieniu prac nad Traktatem Rewizyjnym.


Aleksandra Kreczmańska
10 lipca 2007
nr 31 (445)
Republika Czeska wobec mandatu konferencji międzyrządowej

Republika Czeska jako największy krytyk Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy była sojusznikiem państw, które sprzeciwiały się wprowadzeniu do mandatu IGC przepisów prowadzących do ograniczenia kompetencji państwa narodowego. Rząd popierał polski postulat zmiany systemu podejmowania decyzji, choć był za to w kraju ostro krytykowany. Czescy politycy starali się odegrać rolę pośrednika między Niemcami a Polską, demonstrując konstruktywną postawę. Główna partia rządząca mogłaby opowiedzieć się za zmianami w mandacie pakietu instytucjonalnego, jednak rząd koalicyjny raczej nie poprze już tego typu inicjatyw.


Mateusz Gniazdowski
03 lipca 2007
nr 30 (444)
Stosunki amerykańsko-rosyjskie po spotkaniu w Kennenbunkport

Mimo kordialnego przebiegu spotkania George'a W. Busha z Władimirem Putinem trudno mówić o poprawie stosunków USA-Rosja. Strony zajmują różne stanowiska w najważniejszych kwestiach polityki międzynarodowej, takich jak projekt tarczy antyrakietowej, kwestia irańska czy kosowska. Wizyta Putina miała charakter głównie propagandowy. Pokazała jednak, że rosnące aspiracje Rosji coraz wyraźniej kontrastują z chęcią utrzymania przez USA dominującej pozycji w systemie międzynarodowym. Mnogość rozbieżnych interesów sugeruje, iż w najbliższym czasie utrzyma się konfrontacyjny charakter relacji między obydwoma państwami.


Adrian Zdrada
29 czerwca 2007
nr 29 (443)
Mandat konferencji międzyrządowej - główne uzgodnienia

Mandat określa cele konferencji międzyrządowej oraz zmiany jakie należy wprowadzić w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej. Jest precyzyjny, ograniczając tym samym możliwości szerokich interpretacji czy też otwierania nowych kwestii. Można spodziewać się więc, że prace IGC będą przebiegały szybko i zakończą się w planowanym terminie, czyli do końca 2007 r. Mandat zawiera większość uzgodnień zawartych w Traktacie ustanawiającym Konstytucję dla Europy, aczkolwiek osiągnięcie kompromisu było możliwe jedynie dzięki wprowadzeniu mechanizmów zabezpieczających i wyłączeń w obszarach najbardziej spornych.


Beata Wojna
22 czerwca 2007
nr 28 (442)
Perspektywy Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie

Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE) skupia 56 państw z Ameryki Północnej, Europy i Azji Środkowej. Jest spadkobierczynią Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (KBWE) - platformy dialogu między dwoma blokami w czasie zimniej wojny. Przekształcenie KBWE w Organizację, na początku lat dziewięćdziesiątych, wyposażoną w solidną strukturę oraz szeroki zakres instrumentów uchodziło za sukces. Jednak jej problemy w ostatnich latach stawiają pod znakiem zapytania perspektywy OBWE. Istnieje potrzeba przeprowadzenia reformy, która pozwoliłaby uniknąć marginalizacji Organizacji.


Agnieszka Bieńczyk-Missala
21 czerwca 2007
nr 27 (441)
Rozłam w Autonomii Palestyńskiej - implikacje regionalne i międzynarodowe

Przejęcie przez Hamas kontroli nad Strefą Gazy 14 czerwca pociągnęło za sobą natychmiastowe rozwiązanie rządu palestyńskiego pod naciskiem Zachodu przez prezydenta Mahmuda Abbasa. W konsekwencji Autonomia Palestyńska podzieliła się na dwa obozy: Fatahu i Hamasu. Były premier Isma'il Hanijja nie uznał decyzji prezydenta. Utworzenie rządu tymczasowego, kontrolującego tylko Zachodni Brzeg Jordanu, przerwało międzynarodową izolację Autonomii Palestyńskiej. Niemniej odcięcie Strefy Gazy może pogłębić kryzys humanitarny oraz doprowadzić do dalszej radykalizacji postaw zamieszkujących ją Palestyńczyków.


Jan Bury
12 czerwca 2007
nr 26 (440)
Szczyt G8 w Heiligendamm

Tegoroczny szczyt G8 odbywał się w cieniu narastającego sporu między Rosją i USA o lokalizację systemu tarczy antyrakietowej i zaskakującej propozycji w tej sprawie prezydenta Putina. Głównymi zagadnieniami w ramach tematu przewodniego „wzrost i odpowiedzialność w gospodarce światowej” były zmiany klimatyczne i pomoc Afryce. W sprawie zmian klimatycznych nie uzgodniono limitów emisji gazów cieplarnianych, ale postanowiono ustalić je do końca 2008 r. Najważniejszym postanowieniem dotyczącym pomocy Afryce była deklaracja o przeznaczeniu 60 mld dolarów na rzecz walki z AIDS.


Artur Gradziuk
05 czerwca 2007
nr 25 (439)
Traktat o Siłach Konwencjonalnych w Europie - geneza, istota, perspektywy

Traktat o siłach konwencjonalnych w Europie stanowi podstawowy element europejskiego systemu kontroli zbrojeń. Obecnie wciąż obowiązuje jego wersja pierwotna, przyjęta w 1990 r. i niemal w całości zrealizowana. Natomiast, jak dotąd, nie weszło w życie porozumienie o adaptacji traktatu z 1999 r. Głównym powodem jest brak zgody państw NATO na ratyfikację do czasu realizacji przez Rosję tzw. zobowiązań stambulskich - przyjętych wraz z porozumieniem o adaptacji politycznie wiążących deklaracji w sprawie rosyjskich sił i sprzętu wojskowego Gruzji i Mołdowie.


Marek Madej
29 maja 2007
nr 24 (438)
Specyfika partyzantki afgańskiej a powodzenie operacji ISAF

Działającą obecnie w Afganistanie partyzantkę cechuje wyraźna odmienność od innych ruchów tego typu, aktywnych w okresach wcześniejszych lub działających współcześnie. Jej wewnętrzna złożoność, duża niezależność od społeczności lokalnych oraz stabilne wsparcie zewnętrzne poważnie utrudniają skuteczne działania przeciwpartyzanckie. Oznacza to konieczność przyjęcia długoterminowej strategii poprawy stanu bezpieczeństwa w Afganistanie, w której działania wojskowe powinny stanowić tylko jeden z elementów.


Marek Madej
24 maja 2007
nr 23 (437)
Perspektywy rozwoju stosunków francusko-niemieckich

Wybór Nicolasa Sarkozy'ego na prezydenta Francji prawdopodobnie zaowocuje ożywieniem francusko-niemieckiego "tandemu", choć będzie on miał mniej ekskluzywny charakter i odgrywał mniejszą rolę w Unii Europejskiej niż w przeszłości. Przywódcy obu państw chcą przezwyciężenia kryzysu instytucjonalnego UE i przyjęcia nowego traktatu podstawowego, a także dalszego wzmacniania Wspólnoty. Dzielą ich natomiast poglądy na temat kształtu przyszłego traktatu, a także granic dopuszczalnego zaangażowania państwa w gospodarkę.


Andrzej Szeptycki, Łukasz Adamski
16 maja 2007
nr 22 (436)
Konsekwencje kryzysu politycznego w Turcji dla jej europejskich aspiracji

Wybory prezydenckie w Turcji wywołały kryzys polityczny. Wojsko dokonało ingerencji w proces wyborczy, natomiast Trybunał Konstytucyjny anulował pierwszą turę wyborów. Towarzyszyły temu wielotysięczne demonstracje obywateli występujących przede wszystkim w obronie laicyzmu i demokracji. Kryzys będzie wpływał negatywnie na postrzeganie Turcji przez Unię Europejską i jej mieszkańców oraz w krótkim okresie na przebieg negocjacji akcesyjnych. Jeśli jednak w najbliższym czasie problemy nie narosną, to nie powinien mieć decydującego znaczenia dla europejskich aspiracji tego państwa.


Adam Szymański
07 maja 2007
nr 21 (435)
Konsekwencje wyborów prezydenckich we Francji dla Polski

Zwycięstwo Nicolasa Sarkozy'ego stwarza możliwość poprawy stosunków polsko-francuskich, choć jego znaczenia nie należy przeceniać. Prezydent-elekt zapowiada realizację programu modernizacji Francji w sferze gospodarczo-społecznej i poprawy jej obrazu w świecie; opowiada się także za odbudową stosunków ze Stanami Zjednoczonymi. Z perspektywy Polski warto zauważyć, że Sarkozy optuje za wzmocnieniem pozycji naszego kraju w Unii Europejskiej i jest za przyjęciem "mini-traktatu", który zawierałby jedynie przepisy regulujące funkcjonowanie instytucji UE. Jednocześnie sprzeciwia się przyjęciu do UE  Turcji, a także Ukrainy.


Andrzej Szeptycki
19 kwietnia 2007
nr 20 (434)
Szanse i przeszkody w realizacji projektu TAFTA

Na najbliższym szczycie USA-UE jednym z tematów dyskusji będzie utworzenie transatlantyckiej strefy wolnego handlu. Idea TAFTA powstała w latach 90. XX w. i miała w przyszłości stać się celem dla coraz bardziej zinstytucjonalizowanych stosunków między USA i UE. Jednakże proces ten z różnych przyczyn został zahamowany. Wobec zawieszenia negocjacji WTO rundy z Doha oraz wyzwań związanych z rosnącym znaczeniem Azji, TAFTA może być godną rozważenia opcją dla USA i UE. Przeszkodą w jej realizacji są głównie bariery pozataryfowe w handlu, a obie strony preferują zawieranie porozumień z innymi państwami.


Artur Gradziuk
11 kwietnia 2007
nr 19 (433)
Czeska debata o systemie obrony przeciwrakietowej

W połowie maja Republika Czeska i Stany Zjednoczone mają rozpocząć negocjacje o budowie bazy radarowej, współdziałającej z planowanymi wyrzutniami antyrakiet w Polsce. Czeski rząd zastrzegł, że podejmie starania o włączenie radaru do przyszłej architektury obrony przeciwrakietowej NATO. Plany budowy amerykańskiej bazy w Czechach budzą sprzeciw większości społeczeństwa i opozycji, wywołują też spory w ramach koalicji rządzącej. Czesi prawdopodobnie będą zwlekać z ostateczną decyzją do wyborów prezydenckich w USA.


Mateusz Gniazdowski
05 kwietnia 2007
nr 18 (432)
Główne problemy Chin w rozwoju strategicznego partnerstwa z Rosją

Strategiczne partnerstwo między Rosją i Chinami pozwoliło na zacieśnienie dwustronnych stosunków, jednak oba państwa nie są dla siebie najważniejszymi partnerami. Wprawdzie w wielu sprawach ich stanowiska są zbieżne, jednak stosunki każdej ze stron ze Stanami Zjednoczonymi i Unią Europejską, ze względu na interesy polityczne i gospodarcze, są o wiele ważniejsze. Dla Chin priorytetem w relacjach z Rosją jest współpraca energetyczna, która nie układa się po ich myśli. Rosji trudno zaakceptować rolę jedynie dostarczyciela surowców energetycznych dla ChRL.


Artur Gradziuk
03 kwietnia 2007
nr 17 (431)
Niemiecka debata o systemie obrony przeciwrakietowej

Plany rozmieszczenia w Polsce i Czechach elementów amerykańskiego systemu obrony antyrakietowej wywołały w Niemczech ożywioną dyskusję. Opozycja (Partia Lewicy, "Zieloni", FDP) oraz spory odłam współrządzącej SPD sprzeciwiają się temu pomysłowi, zwracając uwagę na jego "antyrosyjskość" i niebezpieczeństwo  wyścigu zbrojeń. Sprawa ma również wątek wewnątrzpolityczny - chodzi o obniżenie notowań rządzących chadeków oraz o zwiększenie popularności Kurta Becka, szefa SPD,  nie wchodzącego w skład gabinetu Angeli Merkel.


Łukasz Adamski
28 marca 2007
nr 16 (430)
Kwestia budowy systemu obrony przeciwrakietowej z udziałem NATO

W debacie na temat budowy systemu obrony przeciwrakietowej wskazuje się, iż współpraca USA tylko z wybranymi sojusznikami może wpłynąć negatywnie na spójność NATO oraz doprowadzić do pogorszenia bezpieczeństwa tych jego członków, którzy pozostaną poza nim. Pomimo tego, nie należy się spodziewać, by w najbliższym czasie doszło do porozumienia między sojusznikami w sprawie udziału NATO w budowie takiego systemu. Będą to utrudniać kontrowersje nie tylko wokół kwestii politycznych, oceny przyszłych zagrożeń, ale także sposobu finansowania budowy i dowodzenia systemem.


Beata Górka-Winter
26 marca 2007
nr 15 (429)
Deklaracja berlińska z okazji 50 rocznicy podpisania Traktatów Rzymskich

Przyjęcie deklaracji berlińskiej oznacza wznowienie prac nad reformą instytucjonalną Unii Europejskiej. Deklaracja nie określa jednak pola zgody, co do zakresu reform - te będą przedmiotem negocjacji. Wymienia osiągnięcia procesu integracji, określa wartości, na których spoczywa oraz w sposób ogólny zarysowuje wyzwania przed nią stojące. Jedyne konkretne zobowiązanie dotyczy podjęcia prac nad reformą instytucji UE. Należy się spodziewać, że jeszcze przed wy-borami do Parlamentu Europejskiego w czerwcu 2009 roku Unia będzie dysponować jakimś nowym projektem zmian jej sposobu działania.


Leszek Jesień
23 marca 2007
nr 14 (428)
Zaangażowanie energetyczne Rosji na Bałkanach - implikacje dla Polski

Rosja prowadzi coraz aktywniejszą politykę energetyczną na Bałkanach. Zwiększa swoje znaczenie jako dostawca ropy, po zawarciu umowy o budowie rurociągu Burgas-Aleksandropolis umacnia się na rynkach gazowych państw bałkańskich i wykorzystuje wewnątrzunijne różnice interesów w celu wzmocnienia własnej pozycji w zakresie przesyłu gazu i ich dostaw na rynek UE. Będzie pogłębiać różnice interesów państw UE i skomplikuje proces kształtowania polityki energetycznej Unii. Nowe inwestycje w infrastrukturę naftową mogą podważyć koncepcje budowy i funkcjonowania rurociągu Odessa-Brody-Płock.


Ernest Wyciszkiewicz
16 marca 2007
nr 13 (427)
Decyzja Wielkiej Brytanii w sprawie modernizacji potencjału odstraszania nuklearnego

Izba Gmin zaakceptowała 14 marca 2007 r. propozycję budowy nowej generacji okrętów podwodnych wyposażonych w rakiety z głowicami jądrowymi. Wielka Brytania podejmuje proces unowocześnienia swojego arsenału jądrowego, co umożliwi utrzymanie zdolności przeprowadzenia odwetowego ataku nuklearnego aż do połowy XXI wieku. Decyzja świadczy o zaniepokojeniu Zjednoczonego Królestwa możliwymi zmianami stanu globalnego bezpieczeństwa. Skomplikuje jednak starania o zażegnanie kryzysu systemu nierozprzestrzeniania broni jądrowej, ponieważ w praktyce oddala realizację postulatu nuklearnego rozbrojenia.


Łukasz Kulesa
08 marca 2007
nr 12 (426)
Przyszłość operacji Unii Europejskiej „Althea” w Bośni i Hercegowinie

Decyzja UE o redukcji sił w ramach operacji „Althea” nie wpłynie zasadniczo na pogorszenie się bezpieczeństwa w Bośni i Hercegowinie. Stopniowej reorganizacji misji powinno towarzyszyć dalsze polityczne i finansowe zaangażowanie UE w procesy transformacyjne. otychczasowe osiągnięcia mogą zostać zniweczone, jeśli nie będą kontynuowane reformy sektora bezpieczeństwa, a w szczególności policji. Do rozważenia jest, czy część zadań redukowanych sił EUFOR nie mogłaby przejąć działająca tam misja policyjna UE.


Beata Górka-Winter
01 marca 2007
nr 11 (425)
Unia Europejska wobec niepodległości Kosowa

UE postrzega niepewność co do przyszłości Kosowa jako jedno ze źródeł niestabilności na obszarze Bałkanów Zachodnich. Komisja Europejska i większość państw członkowskich UE uważają, iż najkorzystniejszym rozwiązaniem byłaby docelowo niepodległość Kosowa, z etapem pośrednim przedstawionym w planie Ahtisaariego. Unia jednak nie dysponuje wystarczającym instrumentarium, aby przekonać Serbię do zaakceptowania takiego rozwiązania. Stąd też jest mało prawdopodobne, aby kolejna runda negocjacji kosowsko-serbskich w sprawie statusu Kosowa zakończyła się kompromisem.


Emil Pietras
22 lutego 2007
nr 10 (424)
Perspektywy zakończenia północnokoreańskiego programu jądrowego

Kolejna runda przebiegających w Pekinie sześciostronnych rokowań w sprawie północnokoreańskiego programu jądrowego zakończyła się 13 lutego 2007 r. uzgodnieniem tekstu porozumienia. Prawdopodobnie uda się doprowadzić do przewidzianego umową szybkiego zamrożenia programu i powrotu inspektorów. Z pewnością jednak Korea Północna będzie odwlekać podjęcie dalszych kroków rozbrojeniowych. Stany Zjednoczone zyskają na czasie, co pozwoli im skupić się na problemach Bliskiego Wschodu, w tym na konfrontacji z Iranem


Łukasz Kulesa
19 lutego 2007
nr 9 (423)
Stanowisko Republiki Czeskiej w sprawie reformy instytucjonalnej UE po „okresie refleksji”

W dyskusji nad Traktatem ustanawiającym Konstytucję dla Europy, Republika Czeska zajmuje najbardziej skraje stanowisko. Podważa zasadność kontynuowania procedury jego ratyfikacji. Sprzeciwia się również uznaniu go za punkt wyjścia dla nowego traktatu. Proponuje natomiast wypracowanie nowego, krótszego i prostszego tekstu, który miałby charakter traktatu podstawowego UE. W koalicji rządzącej ścierają się różne poglądy na reformę instytucjonalną Unii. Dyskusję o nowym dokumencie czeskie władze będą wiązać z kwestią reformy finansów UE i głębokiej reformy wspólnej polityki rolnej.


Mateusz Gniazdowski
15 lutego 2007
nr 8 (422)
Sytuacja polityczna na Ukrainie i jej implikacje międzynarodowe

Ewolucja sytuacji wewnętrznej na Ukrainie wskazuje na to, że prezydent Wiktor Juszczenko systematycznie traci wpływy na rzecz premiera Wiktora Janukowycza i jego obozu politycznego. W rezultacie Ukraina powraca do „polityki wielowektorowej”, oznaczającej de facto deklaratywne dążenie do UE i praktyczne rozwijanie strategicznego partnerstwa z Rosją. W tej sytuacji Polska, nie rezygnując z długofalowych dążeń mających na celu integrację Ukrainy z UE i z NATO, powinna wzmacniać kontakty z przedstawicielami ukraińskiego rządu oraz koncentrować się na obszarach potencjalnie zbliżających oba kraje.


Andrzej Szeptycki
07 lutego 2007
nr 7 (421)
Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej

Na szczycie Rady Unii Europejskiej (4–5 grudnia 2006 r.) zadecydowano o utworzeniu Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej (APP), która rozpocznie działalność na początku marca 2007 r. Agencja, stosująca w swojej działalności normy zawarte w Karcie Praw Podstawowych UE, pełnić będzie rolę ekspercko–doradczą na rzecz unijnych instytucji i państw członkowskich w zakresie prawa wspólnotowego. Wyniki jej działalności publikowane będą w raportach tematycznych.


Marta Kołodziejczyk
31 stycznia 2007
nr 6 (420)
Przyjaciele Traktatu Konstytucyjnego – wnioski ze spotkania w Madrycie

W Madrycie 26 stycznia br. odbyło się spotkanie państw określających się jako Przyjaciele Traktatu Konstytucyjnego. Nie wypracowano żadnej wspólnej propozycji wyjścia z kryzysu ratyfikacyjnego. Z dużą siłą uwidoczniły się natomiast podziały wśród państw członkowskich UE. Nic nie wskazuje, iż w najbliższym czasie może dojść do przezwyciężenia kłopotów z przyjęciem Traktatu. Spotkanie w Madrycie potwierdziło, że kluczowe znaczenie będzie miała współpraca Niemiec i Francji. Niemcy unikają zaś inicjatyw, które mogłyby uczynić z problemu reformy instytucjonalnej UE temat kampanii wyborczej we Francji.


Beata Wojna
25 stycznia 2007
nr 5 (419)
Propozycja Polityki energetycznej dla Europy a bezpieczeństwo dostaw gazu ziemnego

„Pakiet energetyczny” Komisji Europejskiej dotyczy bezpieczeństwa dostaw gazu w niewielkim zakresie. Pojawiły się znane już postulaty (dywersyfikacji, rozbudowy rezerw i stworzenia mechanizmu kryzysowego) i ogólne propozycje, których uszczegółowienie ma dopiero nastąpić (Europejskie Obserwatorium Energetyczne, plan działań na rzecz LNG). W zewnętrznej polityce energetycznej do nowych elementów należy plan wzmocnienia partnerstwa z krajami afrykańskimi oraz wykorzystania polityki handlowej w rokowaniach międzynarodowych.


Ernest Wyciszkiewicz
18 stycznia 2007
nr 4 (418)
Konsekwencje rosyjsko-białoruskiego sporu energetycznego

Choć rosyjsko-białoruski konflikt energetyczny zakończył się kompromisem, stosunki między oboma państwami przeszły w stan trwałego kryzysu, a integracja w ramach Państwa Związkowego została ostatecznie przekreślona. Rezultatem polityki rosyjskiej będzie pogorszenie sytuacji gospodarczej na Białorusi. Nie wydaje się jednak, aby w dostrzegalnej perspektywie zagroziło ono władzy Alaksandra Łukaszenki, a tym bardziej wymusiło na nim reformy rynkowe. Należy spodziewać się kontrowersji wokół interpretacji zawartych porozumień oraz dalszej presji władz rosyjskich, m.in. w dziedzinie stosunków handlowych.


Adam Eberhardt
15 stycznia 2007
nr 3 (417)
Nowa strategia Stanów Zjednoczonych wobec Iraku

W nowej strategii wobec Iraku prezydent G.W. Bush zapowiada zwiększenie kontyngentu sił USA o ponad dwadzieścia tysięcy żołnierzy. Ich zadaniem będzie wsparcie wojsk irackich i odzyskanie kontroli w Bagdadzie, a także umożliwienie rządowi premiera Nuriego al-Malikiego przejęcia odpowiedzialności za sytuację w całym kraju do końca bieżącego roku. Strategia przewiduje również podjęcie działań ograniczających możliwości ingerowania Iranu i Syrii w sprawy Iraku. Zważywszy jednak na słabość rządu Malikiego oraz rosnące znaczenie Iranu, oba cele mogą okazać się trudne do zrealizowania.


Adrian Zdrada
12 stycznia 2007
nr 2 (416)
Operacja antyterrorystyczna w Somalii

Zdobycie 28 grudnia 2006 r. stolicy Somalii przez połączone siły etiopskie oraz somalijskiego Tymczasowego Rządu Federacyjnego (TRF) kończy okres rządów w tym państwie fundamentalistów ze Zjednoczenia Trybunałów Muzułmańskich (ZTM). Jeśli operacja rozbrajania muzułmańskich bojowników nie powiedzie się, mogą się oni rozproszyć po Somalii, a także, pomimo uszczelnienia granic, przenikać do sąsiedniej Kenii i Etiopii. Grozi to w przyszłości ponownym wzrostem aktywności organizacji terrorystycznych powiązanych z Al-Ka’idą w tej części Afryki.


Jan Bury
05 stycznia 2007
nr 1 (415)
Przewodnictwo Niemiec w Unii Europejskiej

Priorytetem Niemiec w czasie przewodnictwa w UE będą prace nad rozwiązaniem problemu Traktatu Konstytucyjnego. Ważne będą również starania o stworzenie polityki energetycznej UE, zwiększenie wagi wschodniego wymiaru europejskiej polityki sąsiedztwa oraz negocjacje nowej umowy o stosunkach wzajemnych Rosji i UE. Plany polityki wobec Europy Wschodniej w dużej mierze odpowiadają polskim interesom, toteż pożądana byłaby wymiana poglądów i ścisła koordynacja działań rządów RFN i RP, by zwiększyć szansę na wzmocnienie znaczenia tego regionu w polityce UE.


Łukasz Adamski

 


 
Portal PISM wykorzystuje pliki cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich zapis lub wykorzystanie.
Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.
Akceptuję politykę prywatności portalu. zamknij