• Wersja dla niedowidzących
  • wersja mobilna
  • e-Księgarnia
  • RSS
  • Dołącz do nas na Facebook
  • Dołącz do nas na Twitter
  • Dołącz do nas na Flickr
  • Oglądaj nas na YouTube
  • Dołącz do nas na Instagram
  • PISM English version
  • ПИМД Российская версия
Strona główna > Publikacje > Biuletyn PISM

Biuletyn PISM

font lower
font default
font bigger
podziel się:
facebook
twitter
gogole+
linkedin

 

Redakcja: Sławomir Dębski (dyrektor PISM), Bartosz Wiśniewski (kierownik BBA), Rafał Tarnogórski (redaktor prowadzący), Katarzyna Staniewska (sekretarz redakcji), Karolina Borońska-Hryniewiecka, Anna Maria Dyner, Aleksandra Gawlikowska-Fyk, Sebastian Płóciennik, Patrycja Sasnal, Justyna Szczudlik, Marcin Terlikowski, Tomasz Żornaczuk



 
21 grudnia 2006
nr 74 (414)
Postanowienia Rady Europejskiej w sprawie strategii rozszerzania UE

Na posiedzeniu Rady Europejskiej 14–15 grudnia 2006 r. zaakceptowano strategię dalszego rozszerzania UE uwzględniającą zarówno geostrategiczne znaczenie tego procesu, jak również zdolność Unii do przyjmowania nowych członków. Przyjęcie strategii oznacza, że poszerzanie będzie kontynuowane, choć znacznie wolniej. Jej założenia utrudniają kandydatom do akcesji pomyślne zakończenie procesu przedakcesyjnego oraz oddalają perspektywę członkostwa dla państw objętych Europejską Polityką Sąsiedztwa.


Adam Szymański
15 grudnia 2006
nr 73 (413)
Raport komisji Bakera–Hamiltona a polityka USA w Iraku i na Bliskim Wschodzie

Publikacja raportu komisji Bakera–Hamiltona może spowodować istotną zmianę polityki Stanów Zjednoczonych wobec Iraku. Wydaje się, że prezydent G.W. Bush właśnie w tym celu będzie starał się wykorzystać część ustaleń raportu. Możliwe są redukcja liczby żołnierzy w Iraku i zmiana charakteru misji. Jednak nie należy się spodziewać realizacji wszystkich ustaleń komisji, zwłaszcza nawiązania bezpośrednich rozmów z Iranem i Syrią. Ustalenia raportu potwierdzają zasadność planów wycofania polskich wojsk z Iraku w 2007 r.


Adrian Zdrada
08 grudnia 2006
nr 72 (412)
Traktat Karty Energetycznej i Protokół tranzytowy w relacjach UE - Federacja Rosyjska

Brak zgody Rosji na ratyfikację Traktatu Karty Energetycznej i podpisanie Protokołu tranzytowego utrudniają dialog energetyczny UE-FR. Okazją do uregulowania obu kwestii będą rokowania w sprawie nowej umowy ramowej (PCA-II). Znaczna rozbieżność interesów stron stawia jednak pod znakiem zapytania możliwość porozumienia, przy założeniu utrzymania obu dokumentów w dzisiejszym kształcie. W interesie Polski leży zabieganie o to, by nie doszło do zmiany istniejących uzgodnień, bowiem wprowadzenie ich w życie poprawiłoby poziom bezpieczeństwa energetycznego państwa.


Ernest Wyciszkiewicz
01 grudnia 2006
nr 71 (411)
„Wojna z terroryzmem” a prawa człowieka. Wnioski dla Polski

Ogłoszona po 11 września 2001 r. przez prezydenta USA George’a W. Busha „wojna z terroryzmem” przyniosła nowe dylematy w sferze bezpieczeństwa i praw człowieka. Wiele państw zaostrzyło politykę imigracyjną, a niekiedy ograniczyło prawa osobiste swoich obywateli i cudzoziemców. Szczególne środki podjęły Stany Zjednoczone, które były celem ataków terrorystycznych. Polska, angażując się w zwalczanie terroryzmu w bliskiej współpracy z USA, zobowiązana jest do przestrzegania norm właściwych dla sfery praw człowieka.


Agnieszka Bieńczyk-Missala
30 listopada 2006
nr 70 (410)
Szczyt NATO w Rydze

Dominującym tematem spotkania przywódców państw NATO w Rydze (28-29 listopada) były trudności, jakie napotkała kierowana przez Sojusz misja ISAF w Afganistanie. Uczestnikom spotkania tylko częściowo udało się rozwiązać najbardziej palące problemy operacji, wynikające ze zbyt małej liczebności sił i wielu ograniczeń nałożonych przez rządy na ich kontyngenty. Choć na szczycie podjęto kilka istotnych decyzji i inicjatyw, zwłaszcza w zakresie wojskowej transformacji Paktu, podczas obrad ujawniły się też głębokie różnice między sojusznikami w sprawach kluczowych dla przyszłości NATO.


Marek Madej
23 listopada 2006
nr 69 (409)
Grupy bojowe Unii Europejskiej – koncepcja, proces formowania, perspektywy

Stworzenie grup bojowych ma zapewnić Unii Europejskiej zdolność do błyskawicznego reagowania na kryzysy poza terytorium UE. Dotychczasowe doświadczenia z Europejskimi Siłami Szybkiego Reagowania pozwalają przypuszczać, iż zakres działań grup będzie dość ograniczony. Udział Polski w tym przedsięwzięciu, choć stanowi niewątpliwie duże obciążenie finansowe, może jednak przynieść wymierne korzyści polityczne, zwłaszcza jeśli będzie ona aktywnie promować własną wizję rozwoju tych sił.


Beata Górka-Winter
21 listopada 2006
nr 68 (408)
Stanowisko Komisji Europejskiej wobec starań Turcji o członkostwo w UE

Raport Komisji Europejskiej z 8 listopada 2006 r. wskazuje, że Turcja na drodze do UE, mimo kontynuowania procesu reform, nie uczyniła w ciągu ostatniego roku znacznych postępów w spełnianiu kryteriów kopenhaskich. Ten dokument oraz wdrożona strategia rozszerzenia Unii, uwzględniająca jej zdolności do przyjmowania nowych państw, przyczynią się prawdopodobnie do spowolnienia negocjacji akcesyjnych. Strategia przewiduje wydanie przez KE zalecenia, mogącego prowadzić do częściowego zawieszenia rozmów, jeśli Turcja nie wywiąże się ze zobowiązań wynikających z protokołu do umowy o unii celnej.


Adam Szymański
13 listopada 2006
nr 67 (407)
Znaczenie wyników wyborów do Kongresu dla polityki zagranicznej Stanów Zjednoczonych

Wygrana Partii Demokratycznej w wyborach do Kongresu może w sposób znaczący wpłynąć na zmianę polityki zagranicznej Stanów Zjednoczonych. Kongres będzie wywierał naciski na administrację G.W. Busha, grożąc ograniczeniem środków na realizację niektórych elementów tej polityki. Wybory stały się okazją do zamanifestowania niezadowolenia z zaangażowania się USA w wojnę w Iraku, co mogło wpłynąć na zmiany personalne w administracji. W rezultacie może dojść do modyfikacji polityki USA w Iraku, a niewykluczone, że także wobec Iranu.


Adrian Zdrada
10 listopada 2006
nr 66 (406)
Polityka Chin wobec państw Afryki

Forum Współpracy Chin i Afryki oraz podpisane umowy są kolejnym dowodem na zacieśnianie przez ChRL relacji z państwami afrykańskimi. W ciągu ostatnich lat zajęły one ważne miejsce w chińskiej polityce zagranicznej, której głównym celem jest uzyskanie dostępu do złóż surowców i zapewnienie ich dostaw. Rozwój współpracy Chin z państwami afrykańskimi jest korzystny dla obu stron, utrudnia jednak realizację celów polityki UE i USA i spowalnia proces reform politycznych i gospodarczych w Afryce.


Artur Gradziuk
31 października 2006
nr 65 (405)
Możliwość wybuchu wojny domowej w Iraku

Sytuacja w Iraku stale się pogarsza, co jest wynikiem nasilenia działań ruchu oporu. Irackie siły bezpieczeństwa, a także koalicyjne nie są w stanie temu zapobiec. Zwiększa się prawdopodobieństwo przekształcenia starć między sunnitami i szyitami, a także rządowymi siłami bezpieczeństwa w wojnę domową. Wyjściem z sytuacji mógłby być podział federacyjny Iraku połączony ze stopniowym wycofywaniem się sił koalicji. Zwiększyłoby to szanse na uniknięcie niekontrolowanej secesji prowincji kurdyjskich, sunnickich i szyickich.


Jan Bury
26 października 2006
nr 64 (404)
Północnokoreańska próba atomowa a pozycja Stanów Zjednoczonych w Azji Północno-Wschodniej

Próba atomowa przeprowadzona przez reżim północnokoreański jest w dużym stopniu konsekwencją niepowodzenia polityki Stanów Zjednoczonych wobec Koreańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej. Sygnalizuje słabnącą pozycję Stanów Zjednoczonych w Azji Północno-Wschodniej, a także wzrost znaczenia Chin. USA powinny odzyskać inicjatywę i podejmując rozmowy dwustronne z KRLD, utwierdzić państwa sojusznicze regionu w przekonaniu, że pozostają najważniejszym gwarantem bezpieczeństwa i stabilności w tej części Azji.


Adrian Zdrada
24 października 2006
nr 63 (403)
Nieformalne spotkanie Rady Europejskiej w Lahti

Nieformalne spotkanie przywódców państw członkowskich Unii Europejskiej w Lahti poświęcone było wzmacnianiu innowacyjności w Europie, polityce migracyjnej UE oraz bezpieczeństwu energetycznemu. Zgodnie z wcześniejszymi oczekiwaniami podczas szczytu nie zapadły żadne wiążące decyzje, tych bowiem spodziewać się można w grudniu, podczas regularnego spotkania Rady Europejskiej. Rozczarowują jednak brak nowych inicjatyw w którejkolwiek z omawianych dziedzin, a także pominięcie najpilniejszych problemów dotyczących m.in. najbliższych rozszerzeń.


Agata Kołakowska
19 października 2006
nr 62 (402)
Po wyborze nowego sekretarza generalnego ONZ

Nowym sekretarzem generalnym ONZ został jeden z faworytów, przedstawiciel Azji – Ban Ki-Moon, minister spraw zagranicznych Korei Południowej. Stoją przed nim wyzwania związane z sytuacją w Korei Północnej oraz Iranie, kryzysem humanitarnym w Sudanie, a także trudne zadanie kontynuowania rozpoczętej reformy instytucjonalnej ONZ. Uzyskując poparcie wszystkich członków Rady Bezpieczeństwa, otrzymał mandat do dalszego prowadzenia działań zapoczątkowanych przez Kofiego Annana. Reforma wymaga konsekwencji, najbliższe miesiące pokażą, czy nowy sekretarz generalny sprosta temu wyzwaniu.


Rafał Tarnogórski
13 października 2006
nr 61 (401)
Zastosowanie przez Unię Europejską mechanizmu ochrony przed importem tanich towarów z Azji Wschodniej

W październiku UE niejednomyślnie podjęła decyzję o nałożeniu ceł antydumpingowych na import obuwia z Chin i Wietnamu. UE często stara się rozwiązać problem wzrostu importu towarów pracochłonnych z państw Azji Wschodniej, stosując cła i ograniczenia ilościowe. W 2005 r. narzędzia te zastosowano przede wszystkim wobec importu tekstyliów i odzieży, w bieżącym roku – obuwia skórzanego. Są to rozwiązania doraźne, niekorzystne dla konsumentów i niepoprawiające konkurencyjności europejskich producentów. Szansą na sukces w rywalizacji z azjatyckimi wytwórcami jest specjalizacja w produkcji towarów najwyższej jakości.


Artur Gradziuk
10 października 2006
nr 60 (400)
Próba jądrowa w Korei Północnej

Przeprowadzona przez Koreę Północną podziemna próba jądrowa miała wykazać, że państwo to posiada zdolność odstraszania nuklearnego. Oznacza to fiasko polityki nawiązywania współpracy i rozmów z Koreą Północną w celu nakłonienia jej do wycofania się z prowadzenia wojskowego programu atomowego. Korea Północna nie dysponuje jeszcze arsenałem zdolnym do skutecznego działania podczas konfliktu. Obecnie wydaje się, iż nawet poważne sankcje międzynarodowe nie zmuszą tego państwa do całkowitej rezygnacji z broni jądrowej.


Beata Górka-Winter, Łukasz Kulesa
06 października 2006
nr 59 (399)
Rola Pakistanu w amerykańskiej „wojnie z terroryzmem”

Pakistan pozostaje jednym z najważniejszych sojuszników Stanów Zjednoczonych w wojnie z terroryzmem. Ewolucja polityki prezydenta Pakistanu Perveza Muszarrafa i podjęcie negocjacji z watażkami kontrolującymi pogranicze pakistańsko-afgańskie zostały wymuszone uwarunkowaniami wewnętrznymi. Utrudnia to Amerykanom prowadzenie „wojny z terroryzmem”, zwłaszcza na froncie afgańskim. USA wydają się akceptować tę politykę, gdyż wywieranie nacisku na Muszarrafa mogłoby doprowadzić do utraty przez niego władzy i wystąpienia Pakistanu z koalicji antyterrorystycznej.


Adrian Zdrada
29 września 2006
nr 58 (398)
Raport Komisji Europejskiej o stanie przygotowania do członkostwa Bułgarii i Rumunii w UE z 26 września 2006 r.

Pomimo negatywnych opinii niektórych państw członkowskich o stanie przygotowania Bułgarii i Rumunii do akcesji, opinia Komisji Europejskiej jest generalnie pozytywna, choć wskazano również na braki. W celu ich usunięcia i zapobiegania ich skutkom wprowadzone będą środki ochronne o charakterze dyscyplinującym i regulującym. Obecna akcesja jest prawdopodobnie początkiem etapu „konsumpcji rozszerzenia”, w którym UE powstrzyma się od przyjmowania nowych członków.


Janusz Dołęga
21 września 2006
nr 57 (397)
Rozszerzenie obecności NATO na południe Afganistanu – perspektywy powodzenia operacji

Operacja o kryptonimie „Meduza” przeprowadzona wspólnie przez siły koalicji antyterrorystycznej, NATO i afgańską armię była pierwszą akcją zbrojną, w której wojska Sojuszu na terenie Afganistanu wzięły udział w działaniach o tak dużej intensywności. Tym samym koncepcja zaangażowania NATO w Afganistanie uległa zasadniczej zmianie. Pogarszająca się sytuacja bezpieczeństwa w tym kraju, jak również plany redukcji sił amerykańskich w ramach koalicji antyterrorystycznej zapewne spowodują konieczność zwiększania udziału wojsk Sojuszu w działaniach mających na celu rozbicie oddziałów talibów.


Beata Górka-Winter
19 września 2006
nr 56 (396)
Współpraca NATO–Ukraina po wizycie premiera Janukowycza w Brukseli 14 września 2006 r.

Zapowiedź ukraińskiego premiera wstrzymania starań Ukrainy o zainicjowanie procesu akcesji do NATO osłabi i ograniczy współpracę Sojuszu z Ukrainą. Deklaracja ta jest zbieżna z poglądami większości ukraińskich obywateli. Dlatego też państwa NATO powinny skoncentrować się na działaniach służących zmianie stosunku Ukraińców do integracji. Polska, dzięki dobrym relacjom z Ukrainą na szczeblu rządowym oraz możliwościom rozwoju współpracy w wymiarze pozarządowym, może odegrać w tych wysiłkach istotną rolę.


Marek Madej
15 września 2006
nr 55 (395)
Niemieckie przewodnictwo w UE – zarys wstępnych koncepcji dotyczących Europy Wschodniej i Rosji

Wśród najważniejszych celów przewodnictwa Niemiec w UE znajdzie się ożywienie debaty nad Konstytucją Europejską oraz reforma Europejskiej Polityki Sąsiedztwa, zwiększająca znaczenie krajów poradzieckich. Niemieckie MSZ wypracowało również nową strategię wobec Rosji, nazwaną nową Ostpolitik. Przewiduje ona zacieśnienie współpracy UE z Rosją i większe uwzględnienie „rosyjskiej wrażliwości i ambicji” w Europie Wschodniej. Oficjalne przedłożenie przez RFN tej strategii nie jest jednak pewne z uwagi na sprzeciw części polityków rządzącej chadecji.


Łukasz Adamski
14 września 2006
nr 54 (394)
10 lat Asia–Europe Meeting (ASEM)

W tym roku przypada 10 rocznica powołania ASEM. Oceniając dotychczasowe rezultaty spotkań, można stwierdzić, iż ASEM przyczyniło się do intensyfikacji kontaktów przywódców obu regionów, lepszego poznania wzajemnych stanowisk, lecz nie przyniosło żadnych wymiernych rezultatów politycznych czy też gospodarczych. Osiągnięcia ASEM najbardziej widoczne są w sferze kultury i nauki. O przyszłości tej inicjatywy decydować będzie rozwój instytucjonalny forum oraz skuteczność w przełożeniu nieformalnego dialogu na konkretne porozumienia.


Artur Gradziuk
11 września 2006
nr 53 (393)
Al-Ka’ida pięć lat po zamachach z 11 września

Rola Al-Ka’idy w ostatnich pięciu latach uległa znacznemu ograniczeniu. Organizacja ta służy obecnie jedynie wsparciem ideologicznym rzeszom terrorystów powiązanych z muzułmańskimi organizacjami ekstremistycznymi. Jej celem wciąż jest inicjowanie kolejnych zamachów, które nie tyle dotkną struktury wojskowe Stanów Zjednoczonych i sprzyjających im państw, szczególnie zachodnich, ile wywołają kryzys ekonomiczny w świecie odczuwalny w skutki w największym stopniu przez państwa Zachodu.


Jan Bury
07 września 2006
nr 52 (392)
Stanowisko Stanów Zjednoczonych w sprawie irańskiego programu jądrowego

Lekceważąc ustalenia rezolucji RB ONZ i kontynuując prace nad wzbogacaniem uranu, Iran rzucił wyzwanie Stanom Zjednoczonym, od dawna próbującym zapobiec realizacji irańskiego programu jądrowego. Administracja George’a W. Busha ma ograniczone możliwości odpowiedzi. Będzie próbować przeforsować sankcje na forum ONZ lub w ramach „koalicji chętnych”. W ostateczności może zdecydować się na rozwiązanie militarne. Każdy scenariusz osłabia Stany Zjednoczone i wzmacnia pozycję Iranu.


Adrian Zdrada
05 września 2006
nr 51 (391)
Unia Europejska wobec problemów Bliskiego Wschodu – wnioski po spotkaniu w Lappeenranta (1–2 września 2006 r.)

Podczas nieformalnego spotkania ministrów spraw zagranicznych państw Unii Europejskiej dyskutowano przede wszystkim o konieczności rewitalizacji bliskowschodniego procesu pokojowego oraz o wzmocnieniu roli UE w tym procesie. Rozważano także możliwość warunkowego nawiązania rozmów z Hamasem, uznawanym za organizację terrorystyczną. UE zadecydowała także o podjęciu dalszych rozmów z Iranem w sprawie programu nuklearnego. Plany napotkają zapewne opór Stanów Zjednoczonych i Izraela. Problemem może być także wypracowanie i utrzymanie spójnego stanowiska UE wobec kwestii palestyńskiej.


Beata Górka-Winter
31 sierpnia 2006
nr 50 (390)
Perspektywy powodzenia misji międzynarodowych sił pokojowych w Libanie (tzw. UNIFIL-2)

Decyzja państw UE z 25 sierpnia 2006 r. o udziale blisko 7000 żołnierzy z krajów unijnych w reorganizowanej operacji pokojowej ONZ UNIFIL powinna zapobiec szybkiemu wzrostowi napięcia w stosunkach libańsko-izraelskich i wznowieniu walk między armią Izraela a Hezbollahem. O prawdziwym sukcesie misji zadecyduje jednak to, czy uniemożliwi ona Hezbollahowi odbudowę potencjału militarnego i przygotuje armię Libanu do samodzielnego utrzymywania bezpieczeństwa na granicy libańsko-izraelskiej i całym terytorium kraju.


Marek Madej
22 sierpnia 2006
nr 49 (389)
Sytuacja polityczna na Kubie – perspektywy zmian

Tymczasowe przekazanie władzy Raulowi Castro wskazuje, że rządzący Kubą aparat polityczny wspierany przez wojsko i służby bezpieczeństwa jest przygotowany do zagwarantowania kontynuacji reżimu w przypadku śmierci Fidela Castro. Jego odejście nie będzie więc równoznaczne z końcem systemu, chociaż spadkobiercy zdają sobie sprawę, że w dłuższym okresie nie da się uniknąć refom gospodarczych, odwlekanych obecnie dzięki pomocy gospodarczej Wenezueli. Stąd też jest bardzo prawdopodobne, że po śmierci Fidela podejmą próbę transformacji na wzór chiński: liberalizacja gospodarki przy utrzymaniu politycznych i ideologicznych podstaw reżimu.


Beata Wojna
16 sierpnia 2006
nr 48 (388)
Reformy polityczne w Turcji w 2006 r.

W odpowiedzi na zarzuty UE spowolnienia reform politycznych, rząd Turcji przygotował kolejny, dziewiąty pakiet zmian prawnych. Parlament do końca czerwca przyjął jednak tylko małą ich część, a do ustawy antyterrorystycznej wprowadzono przepisy budzące obawy, że mogą być wykorzystane do działań antydemokratycznych. Utrzymanie się wolnego tempa reform samo w sobie opóźni negocjacje akcesyjne, zaś w połączeniu z brakiem realizacji protokołu rozszerzającego unię celną na nowe państwa UE oraz rozwiązania problemów gospodarczych może doprowadzić do całkowitego zawieszenia rozmów. 


Adam Szymański
07 sierpnia 2006
nr 47 (387)
Perspektywy zaangażowania wojskowego Polski w Iraku

Mimo pogorszenia się sytuacji w innych regionach Iraku, strefa odpowiedzialności Wielonarodowej Dywizji dowodzonej przez Polskę pozostaje względnie stabilna. Chociaż wycofanie się Polski z Iraku do końca 2006 r. pozostaje możliwe, termin wycofania należy raczej uzależnić od dokończenia procesu szkolenia sił irackich. Rozważyć należy także propozycję USA utworzenia przez Polskę cywilno-wojskowego zespołu odbudowy w Diwanii. Bezpośredni wpływ na zakres przyszłego zaangażowania wojskowego w Iraku będzie miała konieczność przeznaczenia sił i środków na potrzeby innych misji, w szczególności w Afganistanie.


Łukasz Kulesa
01 sierpnia 2006
nr 46 (386)
Stanowisko Stanów Zjednoczonych wobec izraelskiej operacji wojskowej w Libanie

Stany Zjednoczone udzieliły poparcia izraelskiej operacji przeciw bojówkom Hezbollahu, uznając działania Izraela za zgodne ze swoimi interesami. Rozbicie Hezbollahu oznaczałoby bowiem osłabienie wpływów Iranu w regionie. Jednakże wzrost liczby ofiar cywilnych tej operacji wymusi na USA przedstawienie propozycji kompleksowego rozwiązania konfliktu. Biorąc pod uwagę, że presja Iranu i Syrii na Hezbollah jest koniecznym warunkiem uregulowania sytuacji w Libanie, USA poszukiwać będą wsparcia stałych członków Rady Bezpieczeństwa ONZ.


Adrian Zdrada
27 lipca 2006
nr 45 (385)
Przyczyny i konsekwencje zawieszenia negocjacji WTO w ramach Doha Development Agenda
Z powodu dużej różnicy stanowisk w sprawie liberalizacji handlu rolnego negocjacje na forum WTO w ramach rundy z Doha zostały zawieszone. Główną tego przyczyną jest brak porozumienia między UE i USA w kwestiach wielkości amerykańskich subsydiów rolnych oraz dostępu do rynku UE. Trudno oczekiwać, aby w najbliższych miesiącach udało się przezwyciężyć rozbieżności. Konsekwencją zawieszenia negocjacji mogą być osłabienie znaczenia WTO i kolejne dwustronne oraz regionalne porozumienia handlowe.
Artur Gradziuk
26 lipca 2006
nr 44 (384)
Misja Unii Europejskiej w Demokratycznej Republice Konga (EUFOR RD Congo)
Europejczycy od lat angażują się w procesy umacniania państwowości krajów afrykańskich. Misja Unii Europejskiej w Demokratycznej Republice Konga, realizowana w ramach europejskiej polityki bezpieczeństwa i obrony ma udowodnić, iż UE jest zdolna do aktywnej roli w budowaniu pokoju w różnych regionach świata. Formuła misji budzi jednak wątpliwości. Kontyngent sił UE nie jest duży i ma ograniczone możliwości reagowania w przypadku wystąpienia poważnych incydentów zbrojnych. Jest jednak bardzo prawdopodobne, że dojdzie do nich już po opuszczeniu terytorium Konga przez siły UE.
Beata Górka-Winter
20 lipca 2006
nr 43 (383)
Szczyt G8 w Sankt Petersburgu

Przewodniczącym G8 i organizatorem szczytu po raz pierwszy była Federacja Rosyjska. Jako najważniejszy priorytet swego przewodnictwa wyznaczyła bezpieczeństwo energetyczne. W trakcie szczytu przyjęto deklarację o ogólnych zasadach funkcjonowania globalnego rynku energetycznego, która nie zawiera jednak indywidualnych zobowiązań, np. w sprawie likwidacji monopolu na tranzyt gazu z Rosji. Nie udało się uzgodnić rozwiązania konfliktu izraelsko-libańskiego, ale potwierdzono wolę współpracy państw G8 na rzecz wstrzymania wojskowych programów nuklearnych Iranu i KRLD.


Artur Gradziuk
19 lipca 2006
nr 42 (382)
Izraelska operacja wojskowa w Libanie

Trwająca od tygodnia izraelska operacja wojskowa w Libanie ma na celu osłabienie zarówno Hezbollahu prowadzącego ostrzał rakietowy miast izraelskich, jak i sprzyjającego mu rządu libańskiego, a także uwolnienie dwóch porwanych żołnierzy izraelskich. Jednocześnie trwa operacja w Strefie Gazy wymierzona w Hamas. Obie operacje doprowadziły do wzrostu napięcia na Bliskim Wschodzie. Istnieje ryzyko wciągnięcia w konflikt Syrii i Iranu. Akcja zbrojna Izraela trwać będzie dopóty, dopóki Hezbollah nie zostanie znacząco osłabiony i pozbawiony zapasów rakiet.


Jan Bury
10 lipca 2006
nr 41 (381)
Siły Odpowiedzi NATO po ćwiczeniach Steadfast Jaguar – bilans rozwoju, problemy i perspektywy

Proces formowania Sił Odpowiedzi NATO, zapoczątkowany decyzjami szczytu Sojuszu w Pradze jesienią 2002 r., wszedł w decydującą fazę. Przeprowadzone w czerwcu na Wyspach Zielonego Przylądka największe w historii programu ćwiczenia Steadfast Jaguar miały stanowić ostateczny test koncepcji przed zaplanowanym na październik ogłoszeniem pełnej operacyjności tych sił. Manewry dowiodły wysokiej sprawności Sił, ale nie rozwiały wątpliwości towarzyszących ich rozwojowi.


Marek Madej
07 lipca 2006
nr 40 (380)
Kryzys w stosunkach palestyńsko-izraelskich

Trwająca od tygodnia izraelska operacja wojskowa na Terytoriach Okupowanych pod kryptonimem Letnie Deszcze ma na celu osłabienie palestyńskiego rządu kierowanego przez Isma’ila Hanijję oraz uwolnienie uprowadzonego izraelskiego żołnierza. Jej skala oraz zasięg powodują wzrost napięcia na Bliskim Wschodzie, przede wszystkim między Izraelem a Palestyną, a także Syrią i kontrolowanym przez Hezbollah południowym Libanem. Izraelowi może się nie udać zmusić Hamasu do uznania państwa żydowskiego. Należy się spodziewać zwiększenia intensywności palestyńskich ataków terrorystycznych.


Jan Bury
30 czerwca 2006
nr 39 (379)
Fińska prezydencja w Unii Europejskiej

Prezydencja fińska, przypadająca na drugą połowę 2006 r., będzie koncentrować się bardziej na rozwiązywaniu bieżących problemów Unii Europejskiej i wdrażaniu podjętych wcześniej decyzji, niż na ogólnej debacie o przyszłości integracji oraz o ustroju UE. Priorytetami będą: osiągnięcie konsensusu w sprawie najbliższych rozszerzeń, pobudzanie wzrostu gospodarczego i konkurencyjności, stosunki z Rosją oraz usprawnienie procesu podejmowania decyzji w instytucjach europejskich.


Agata Kołakowska
23 czerwca 2006
nr 38 (378)
Wybory parlamentarne na Słowacji. Implikacje dla polityki zagranicznej

Wynik wyborów parlamentarnych na Słowacji sprawił, że siły polityczne, które w 1998 r. odsunęły od władzy rząd Vladimira Mečiara, podjęły się liberalnych reform gospodarczych i w 2004 r. wprowadziły Słowację do UE i NATO, znalazły się w mniejszości. Choć żadne z ugrupowań, które weszły do parlamentu, nie kwestionuje głównych założeń polityki zagranicznej, znaczącą pozycję uzyskały partie, opowiadające się za wprowadzeniem korekt osłabiających transatlantycką orientację Słowacji. Ich realizacja zależy w dużej mierze od kształtu rządu, który wyłonią rozmowy koalicyjne.


Mateusz Gniazdowski
19 czerwca 2006
nr 37 (377)
Sprawa Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy w świetle posiedzenia Rady Europejskiej z 15-16 czerwca 2006 r.

Rada Europejska przesunęła decyzję co do przyszłości TuK na czerwiec 2007 r. Prezydencja niemiecka przedstawi sprawozdanie z dyskusji i analizy istniejących wariantów reform, zaś dalsze prace będą podjęte najpóźniej do końca 2008 r. Wobec niewielkiej szansy na przyjęcie Traktatu państwa członkowskie zadecydują najprawdopodobniej o zaniechaniu procesu jego ratyfikacji. Nowe zmiany w traktatach wymagać będą ustalenia katalogu kwestii do renegocjacji. Podstawą wciąż będzie TuK. Polska powinna zintensyfikować współpracę z Niemcami i Francją oraz przygotować własną listę zagadnień do modyfikacji i propozycji ustrojowych.


Maciej Krzysztofowicz
13 czerwca 2006
nr 36 (376)
Protesty na Ukrainie przeciwko współpracy wojskowej z USA i NATO

Ukraińsko-amerykańskie manewry „Morska Bryza 2006” zostały wykorzystane przez siły polityczne niechętne ukraińskiemu członkostwu w NATO do rozpętania kampanii wymierzonej w politykę władz opowiadających się za przystąpieniem do Sojuszu. Siły te uzyskały wsparcie Rosji, która dąży do pogorszenia międzynarodowego wizerunku Ukrainy, umocnienia sprzeciwu ukraińskiego społeczeństwa wobec przystąpienia do NATO, a docelowo – powstrzymania tego procesu. Ta strategia może przynieść wymierne rezultaty. Sojusz nie będzie bowiem zainteresowany przystąpieniem Ukrainy wbrew woli ukraińskiego społeczeństwa.


Andrzej Szeptycki
08 czerwca 2006
nr 35 (375)
Spory o transfer technologii wojskowej w ramach programu JSF. Wnioski dla Polski

Wspólne oświadczenie premiera Blaira i prezydenta Busha wydane 27 maja 2006 r. w związku ze sporem o F-35 daje powody do przypuszczeń, że problem dostępu do kodów źródłowych oprogramowania samolotu zostanie rozwiązany zgodnie z postulatem Wielkiej Brytanii. Jednakże sprawa ta stanowi jeszcze jeden dowód na to, że Stany Zjednoczone bardzo niechętnie dzielą się swymi najnowszymi technologiami z sojusznikami, nawet najbliższymi. Należy to uwzględniać w rozważaniach na temat ewentualnych korzyści dla polskiego przemysłu wynikających ze współpracy polsko-amerykańskiej i transferu technologii z USA.


Janusz Dołęga
01 czerwca 2006
nr 34 (374)
Unia Europejska wobec niepodległości Czarnogóry

Rozpad związku państw Serbii i Czarnogóry na dwie niepodległe republiki, będący konsekwencją przeprowadzonego w Czarnogórze referendum, może w istotnym stopniu wpłynąć na przebieg procesu  integracji obu państw z Unią Europejską. Przejęcie przez Czarnogórę całkowitej odpowiedzialności za tempo dostosowywania się do kryteriów członkowskich może zwiększyć jej szanse na przystąpienie do UE. Nie należy jednak oczekiwać, iż rozszerzenie UE o Czarnogórę nastąpi szybko. Ostateczna decyzja będzie uzależniona od zdolności absorpcyjnej UE, na które negatywnie może wpływać brak woli politycznej niektórych państw członkowskich.


Agata Kołakowska
31 maja 2006
nr 33 (373)
Trzecia rocznica Inicjatywy Krakowskiej (PSI) – bilans i perspektywy rozwoju

W przemówieniu wygłoszonym w Krakowie 31 maja 2003 r. prezydent G.W. Bush przedstawił założenia inicjatywy, której celem miało być przechwytywanie nielegalnych transportów broni masowego rażenia, środków jej przenoszenia, a także materiałów do jej produkcji. Po trzech latach działania Inicjatywę Krakowską popiera około 80 państw, a w jej ramach przeprowadzono kilkanaście udanych operacji. Polska jest od początku aktywnie zaangażowana w prace Inicjatywy, a w końcu czerwca w Warszawie odbędzie się spotkanie na wysokim szczeblu państw-uczestników PSI.


Łukasz Kulesa
23 maja 2006
nr 32 (372)
Oświadczenie rządu Niemiec w sprawie polityki europejskiej

Po powstaniu rządu kanclerz Angeli Merkel w państwach UE oczekiwano, że Niemcy podejmą wyzwanie wyprowadzenia Unii z kryzysu. Nie zapowiada tego jednak oświadczenie rządu federalnego w sprawie polityki europejskiej z 11 maja 2006 r. Kanclerz Merkel zadeklarowała wprawdzie intensyfikację poszukiwań „nowego uzasadnienia dla UE”, ale może to być trudne z uwagi na ograniczoną skalę działań, które RFN zamierza podjąć w czasie swojej prezydencji w Radzie UE.


Adam Szymański
18 maja 2006
nr 31 (371)
Polityka Unii Europejskiej wobec Ameryki Łacińskiej. Perspektywy po szczycie w Wiedniu

Przebieg szczytu Unia Europejska – Ameryka Łacińska i Karaiby wpisuje się w dynamikę poprzednich spotkań, które niewiele wnosiły do stosunków biregionalnych. Niemniej jednak uczestnicy potwierdzili dążenie do rozszerzenia sieci umów o wolnym handlu łączących oba regiony. Zakończenia negocjacji z Mercosurem oraz z Ameryką Środkową nie należy się spodziewać wcześniej niż w ciągu kilkunastu lat. Biorąc pod uwagę potencjał Brazylii powstanie strefy wolnego handlu doprowadzi do znacznego wzrostu wymiany handlowej między obydwoma ugrupowaniami, a państwo to stanie się w przyszłości głównym dostawcą produktów rolnych na rynek europejski.


Beata Wojna
12 maja 2006
nr 30 (370)
Ewolucja polityki Stanów Zjednoczonych wobec Rosji

W ostatnich tygodniach przedstawiciele administracji Stanów Zjednoczonych wyraźnie zmienili retorykę wypowiedzi w odniesieniu do zarówno sytuacji w Rosji, jak i rosyjskiej polityki zagranicznej. Można postrzegać tę zmianę jako zwrot taktyczny, mający wywrzeć na Rosję presję w sprawie Iranu lub podkreślić różnice wartości między USA i Rosją przed szczytem G8 w Sankt Petersburgu. Możliwe jednak, że jest to początek zasadniczego zwrotu w amerykańskiej polityce wobec Rosji. Miałaby ona w mniejszym stopniu uwzględniać wyjątkowość Rosji, a w większym akcentować amerykańskie wartości i interesy.


Adrian Zdrada
09 maja 2006
nr 29 (369)
Afryka Północna jako źródło surowców energetycznych dla Unii Europejskiej

Państwa Afryki Północnej od dziesiątków lat są ważnymi eksporterami ropy naftowej do państw Unii Europejskiej. Przyszłość tego regionu to jednak wydobycie gazu. Przewidywany wzrost zapotrzebowania Europy na gaz, zwiększy znaczenie Algierii w polityce energetycznej Unii. Największe nadzieje wiążą się z rozwojem infrastruktury do produkcji gazu skroplonego. Uniezależni ona Unię od ograniczeń wynikających z braku odpowiedniej sieci gazociągów oraz ułatwi dywersyfikację dostaw gazu do państw Europy Środkowej. Wzrost zainteresowania przedsiębiorstw rosyjskich inwestycjami w Afryce Północnej może mieć niekorzystne dla Unii implikacje.


Beata Wojna
26 kwietnia 2006
nr 28 (368)
Powołanie Rady Praw Człowieka ONZ

Na mocy rezolucji Zgromadzenia Ogólnego 15 marca 2006 r. powołana została Rada Praw Człowieka ONZ. Decyzja ta stwarza szansę na umocnienie ONZ-owskiego systemu ochrony praw człowieka. Rada dysponuje możliwościami skuteczniejszego działania niż jej poprzedniczka. Niepokój budzi stanowisko z jednej strony administracji USA – głosującej przeciwko tej rezolucji, z drugiej zaś państw tradycyjnie zwalczających skuteczne formy ochrony praw człowieka – Kuby, Wenezueli, Iranu. Ważnym sprawdzianem będą przewidziane na 9 maja 2006 r. wybory członków Rady.


Roman Wieruszewski
21 kwietnia 2006
nr 27 (367)
Proces akcesji Ukrainy do Światowej Organizacji Handlu

Ukraina rozpoczęła starania o przyjęcie do WTO w 1993 r. Po zawarciu porozumienia z USA w marcu 2006 r. zapoczątkowała ostatni etap procesu akcesji. Przedmiotem negocjacji były warunki dostępu do rynku, subsydia rolne, ochrona własności intelektualnej oraz bariery techniczne i sanitarne w handlu. Ostateczne ustalenia zasad członkostwa w WTO przyniosą negocjacje wielostronne w ramach Grupy Roboczej. Wyzwaniem pozostaje dostosowanie prawa ukraińskiego do przepisów WTO.


Artur Gradziuk
13 kwietnia 2006
nr 26 (366)
Wzbogacanie uranu w Iranie – konsekwencje dla przebiegu kryzysu irańskiego

Prezydent Mahmud Achmadineżad ogłosił 11 kwietnia 2006 r., że Iran wyprodukował nisko wzbogacony uran na potrzeby pokojowego programu nuklearnego. Oznacza to, że mimo negatywnego stanowiska społeczności międzynarodowej, Iran zdecydowany jest rozwijać całość programu, co stworzy mu możliwość wyprodukowania w przyszłości broni jądrowej. Zmniejszyły się szanse na zakończenie kryzysu w drodze negocjacji. Jego eskalacja będzie się wiązać raczej z nałożeniem sankcji na Iran przez Radę Bezpieczeństwa ONZ niż z użyciem siły.


Łukasz Kulesa
12 kwietnia 2006
nr 25 (365)
Główne problemy akcesji Federacji Rosyjskiej do Światowej Organizacji Handlu

Starania Rosji o przyjęcie do WTO trwają od 1993 r. Do tej pory podpisane zostały porozumienia w sprawie warunków członkostwa z niemal ze wszystkimi państwami prowadzącymi negocjacje, a także z UE. Najtrudniejszą przeszkodą w uzyskaniu przez Rosję członkostwa w WTO jest brak porozumienia z USA. Głównymi problemami w negocjacjach są: obniżenie ceł, zwłaszcza na rynku samochodowym i lotniczym, ceny nośników energii, otwarcie rynku usług, w tym bankowych i ubezpieczeniowych oraz ochrona własności intelektualnej. Opóźnienie porozumienia z USA może sprawić, że wcześniej niż Rosja do WTO zostanie przyjęta Ukraina.


Artur Gradziuk
07 kwietnia 2006
nr 24 (364)
Rola NATO w reformach sektora bezpieczeństwa w Afganistanie

NATO wspiera rząd afgański w tworzeniu narodowej armii i policji oraz uczestniczy w procesie demobilizacji, rozbrojenia i reintegracji stron konfliktu, jak również w zwalczaniu produkcji narkotyków i handlu nimi. Choć Sojusz nie odpowiada za całość wysiłków związanych z reformą sektora bezpieczeństwa (SSR), ich nieskuteczność może zaważyć na dalszym zaangażowaniu NATO w operacje poza obszarem euroatlantyckim. Dlatego w przyszłości rola Sojuszu w SSR powinna się zwiększyć, zwłaszcza że ma on spore możliwości i doświadczenia w tym zakresie.


Beata Górka-Winter
04 kwietnia 2006
nr 23 (363)
Nowe podejście do rozszerzania Unii Europejskiej

W pierwszych miesiącach 2006 r. w UE rosła rezerwa wobec jej dalszego rozszerzania. Coraz silniej akcentowane są konieczność uzyskania przez Unię zdolności do przyjmowania nowych członków oraz potrzeba wyznaczenia jej ostatecznych granic. Parlament Europejski w rezolucji z 16 marca zaapelował do Komisji o określenie do końca 2006 r. kryteriów zdolności absorpcyjnych UE. Wzywa się też unijne instytucje do przedstawienia w razie potrzeby propozycji alternatywnych dla członkostwa form współpracy z państwami sąsiednimi.


Adam Szymański
31 marca 2006
nr 22 (362)
Wybory w Izraelu. Aspekty międzynarodowe

Wybory parlamentarne w Izraelu, które zakończyły się zwycięstwem partii Kadima, przybrały charakter referendum w sprawie jednostronnego planu rozwiązania konfliktu z Palestyńczykami, zaproponowanego w 2005 r. przez Ariela Szarona. Jeśli dyplomatyczne zabiegi nowego rządu się nie powiodą, Izrael podejmie jednostronne działania: odda Zachodni Brzeg Jordanu Palestyńczykom, anektując jednocześnie wschodnią Jerozolimę i osiedla żydowskie niedaleko granicy. Może to spowodować nasilenie palestyńskich działań terrorystycznych.


Jan Bury
28 marca 2006
nr 21 (361)
Wybory parlamentarne na Ukrainie

Na Ukrainie utrzymują się głębokie podziały polityczne. Sondażowe wyniki wyborów wskazują, że możliwe jest powstanie koalicji „Naszej Ukrainy”, Bloku Julii Tymoszenko i Socjalistycznej Partii Ukrainy lub „wielkiej koalicji” – Partii Regionów i „Naszej Ukrainy”. Przy pierwszym wariancie koalicji należy oczekiwać kontynuacji prozachodniej orientacji w polityce zagranicznej. W drugim wariancie polityka zagraniczna będzie mniej jednorodna, choć jej prozachodni charakter umocni to, że zgodnie z konstytucją o obsadzie stanowiska ministra spraw zagranicznych zadecyduje prezydent.


Andrzej Szeptycki
23 marca 2006
nr 20 (360)
Wybory prezydenckie na Białorusi

Przeprowadzone z pogwałceniem norm demokratycznych wybory prezydenckie na Białorusi zakończyły się bezapelacyjnym zwycięstwem Alaksandra Łukaszenki. Choć oficjalne, wyniki wskazują na niewielkie poparcie dla kandydata opozycji, to w rzeczywistości doszło do zjednoczenia sił demokratycznych wokół Alaksandra Milinkiewicza oraz ich aktywizacji, czego świadectwem są stosunkowo liczne demonstracje w Mińsku. Mimo to w krótko i średniookresowej perspektywie nie należy się spodziewać demokratycznych przemian na Białorusi. Nie jest nawet przesądzone, czy obserwowane wzmocnienie białoruskiej opozycji jest zjawiskiem trwałym.


Adam Eberhardt
22 marca 2006
nr 19 (359)
Strategia bezpieczeństwa Stanów Zjednoczonych z 16 marca 2006 r.

Nowa strategia bezpieczeństwa narodowego USA wskazuje na większy niż w 2002 r. realizm w ocenie wyzwań i sposobów stawiania im czoła. Choć niezmiennie pozostaje strategią „wojenną”, z odwołaniami do czasów zimnej wojny, oraz potwierdza doktrynę uderzenia wyprzedzającego, odnosi się też do nowych zagrożeń. Większy nacisk kładzie na efektywny multilateralizm i niewojskowe środki polityki bezpieczeństwa. Analiza strategii wskazuje na szanse na lepszą współpracę USA z sojusznikami europejskimi, nie przesądza jednak o tym, jaka będzie rzeczywista polityka bezpieczeństwa.


Edyta Posel-Częścik
16 marca 2006
nr 18 (358)
Zielona Księga w sprawie polityki energetycznej – wybrane zagadnienia

Komisja Europejska 8 marca przyjęła Zieloną Księgę zawierającą sugestie co do kształtu nowej europejskiej polityki energetycznej. Dotychczasowa polityka, w której główną rolę odgrywały państwa, została uznana za nieskuteczną. Komisja postuluje lepszą koordynację działań na poziomie wspólnotowym. Zwraca uwagę na potrzebę większej solidarności i konieczność wspólnego dbania o bezpieczeństwo energetyczne zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne. Jednym z instrumentów mających usprawnić unijne działania ma być wypracowana spójna zewnętrzna polityka energetyczna.


Ernest Wyciszkiewicz
07 marca 2006
nr 17 (357)
Najważniejsze wyzwania stosunków polsko-niemieckich

Pozytywnych sygnałów w końcu 2005 r. o możliwości poprawy stosunków polsko-niemieckich nie należy interpretować jako przełomu. Wynikały one z doraźnej kalkulacji oraz zmian w sposobie prowadzenia polityki zagranicznej RFN po wyborach. Polska i Niemcy nie przezwyciężyły rozbieżności w najważniejszej dla siebie kwestii przyszłości UE. W interesie obu państw leżą jednak rozwój współpracy oraz poszukiwanie kompromisu w sprawach spornych.


Tytus Jaskułowski
03 marca 2006
nr 16 (356)
Wzrost aktywności Rosji w Europie Środkowej – implikacje dla Polski

Rosja podjęła w Europie Środkowej działania obliczone na odbudowę wizerunku wiarygodnego dostawcy surowców energetycznych. Oferując Republice Czeskiej, Słowacji i Węgrom korzyści płynące z rozwijania współpracy gospodarczej i wykonując pojednawcze gesty Rosja zaakcentowała, że jest w stanie rozwijać partnerską współpracę z państwami byłego bloku sowieckiego, o ile nie będą one podejmować antyrosyjskich przedsięwzięć na Ukrainie i Białorusi oraz podnosić kwestii związanych z prawną odpowiedzialnością Rosji za działania ZSRR.


Adam Eberhardt, Mateusz Gniazdowski
02 marca 2006
nr 15 (355)
Kierunki polityki obronnej Stanów Zjednoczonych. Perspektywy

Raport z czteroletniego przeglądu obronnego Stanów Zjednoczonych oraz propozycja budżetowa na rok 2007 kładą większy niż dotąd nacisk na rozwijanie środków zwalczania terroryzmu, choć nadal dominujące znaczenie mają programy służące obronie przeciwko zagrożeniom tradycyjnym. Z polskiego punktu widzenia znaczenie ma podkreślenie roli NATO jako pierwszoplanowego sojuszu z udziałem USA. Potencjalnie korzystne może być podejście USA do idei specjalizacji w Sojuszu, natomiast postulowane zmiany w zasadach przyznawania pomocy zagranicznej mogą spowodować jej zmniejszenie dla Polski.


Janusz Dołęga
01 marca 2006
nr 14 (354)
Perspektywy rozwoju stosunków polsko-francuskich

Polsce i Francji udało się przezwyciężyć napięcia, jakie pojawiły się w ich stosunkach w okresie kryzysu irackiego. Oba kraje łączą wspólne interesy – przede wszystkim w sferze gospodarczej. Mimo to nie należy oczekiwać, że Francja stanie się jednym z najbliższych partnerów Polski w polityce europejskiej. Dziś dzieli je m.in. wizja przyszłości UE. Możliwe jest natomiast podjęcie przez Polskę i Francję pragmatycznej współpracy w wybranych dziedzinach, takich jak Wspólna Polityka Rolna czy rozwój europejskiej polityki społecznej.


Andrzej Szeptycki
23 lutego 2006
nr 13 (353)
Po zwycięstwie Hamasu

Zwycięstwo Hamasu, który nie uznaje Izraela i dotąd nie uczestniczył w procesie pokojowym, powoduje rozdzielenie kwestii powstawania państwa palestyńskiego od bliskowschodniego procesu pokojowego. W miarę jak maleją nadzieje na wznowienie procesu pokojowego, głównym celem Hamasu staje się budowanie silnych struktur władzy. Powoduje to zmniejszenie roli Kwartetu Bliskowschodniego. Państwa zachodnie powinny jednak wspierać rozwój Autonomii Palestyńskiej, jednocześnie wywierając nacisk na utrzymanie zawieszenia broni.


Maciej Krzysztofowicz
15 lutego 2006
nr 12 (352)
Na marginesie spotkania ministrów obrony państw Sojuszu Północnoatlantyckiego w Taorminie

Po trzech latach od interwencji w Iraku NATO ma szansę przezwyciężyć największy w swojej historii kryzys. Będzie to wymagać jednak od sojuszników trwałej zgody odnośnie do transformacji politycznej  i wojskowej, rozszerzania misji NATO i ich stabilnego finansowania. Ważne jest, by powrót do trans-atlantyckiego dialogu strategicznego na forum Sojuszu Północnoatlantyckiego nie skończył się tylko na dyskusji, prowadzonej dla usatysfakcjonowania niektórych sojuszników, lecz by przyczyniał się do wspólnego określenia interesów bezpieczeństwa Sojuszu i miał wpływ na decyzje co do rozwoju NATO.


Edyta Posel-Częścik
09 lutego 2006
nr 11 (351)
Europejskie Siły Żandarmerii – nowy instrument reagowania kryzysowego Unii Europejskiej

Utworzenie Europejskich Sił Żandarmerii to ważny krok w procesie kształtowania cywilnych instrumentów zarządzania kryzysowego UE. Specyficzny policyjno-wojskowy charakter tych sił sprawia, że w przyszłości mogą się one stać jednym z bardziej skutecznych narzędzi UE w misjach stabilizacyjnych. W nieodległej przyszłości mogłyby one zostać użyte na przykład w Autonomii Palestyńskiej. Duże zapotrzebowanie na operacje z udziałem tego rodzaju sił może sprawić, iż ich liczebność już wkrótce może być niewystarczająca.


Beata Górka-Winter
03 lutego 2006
nr 10 (350)
Debata o tożsamości europejskiej – inicjatywy prezydencji austriackiej

Konferencja "Dźwięk Europy" wznowiła debatę na temat europejskich wartości i tożsamości, co może oznaczać próbę przedłużenia "okresu refleksji" nad Traktatem Konstytucyjnym poza okres prezydencji austriackiej. Debata o wartościach jest potrzebna, gdyż może przyczynić się do wzmocnienia poczucia europejskiej jedności i ułatwić osiąganie kompromisów, jednak nie powinna być wykorzystywana dla realizacji bieżących interesów. Kwestia tożsamości będzie nabierać znaczenia w miarę postępów negocjacji akcesyjnych z Turcją oraz wzmacniania się europejskich ambicji państw sąsiedzkich UE, m.in. Ukrainy.


Agata Kołakowska
31 stycznia 2006
nr 9 (349)
Wybory w Autonomii Palestyńskiej - implikacje międzynarodowe

Zwycięstwo w wyborach w Autonomii Palestyńskiej radykalnego ugrupowania Hamas, uznawanego przez Stany Zjednoczone i Unię Europejską za organizację terrorystyczną, zapowiada trudny okres dla bliskowschodniego procesu pokojowego. Należy liczyć się z możliwością zahamowania rozmów z Izraelem oraz izolacji Autonomii przez społeczność międzynarodową, co może doprowadzić do dalszego pogłębiania się kryzysu na Bliskim Wschodzie. Wynik wyborów jest przejawem radykalizacji życia politycznego w tym regionie oraz przykładem porażki programu szybkiej demokratyzacji świata arabskiego.


Jan Bury
27 stycznia 2006
nr 8 (348)
Budżet i reforma ONZ

W przyjętym budżecie ONZ na lata 2006-2007 zawarto istotne ograniczenie. Został on podzielony w ten sposób, że Sekretarz Generalny otrzymał do dyspozycji tylko 950 mln dolarów jako pierwszą transzę, co wystarcza na blisko 6 miesięcy funkcjonowania Organizacji. Jeżeli nadchodzące półrocze nie przyniesie rzeczywistego postępu w  reformowaniu ONZ, w razie konieczności podjęcia decyzji o uruchomieniu dalszej części budżetu przez ZO można się spodziewać kryzysu. Do powiązania kwestii postępu reform z budżetem dążyły Stany Zjednoczone, wykorzystując swoją pozycję największego płatnika.


Rafał Tarnogórski
24 stycznia 2006
nr 7 (347)
Grupa Wyszehradzka w okresie prezydencji austriackiej w UE

W okresie prezydencji austriackiej w Unii Europejskiej powiązanie działań Grupy Wyszehradzkiej i Partnerstwa Regionalnego (Austria, Polska, Republika Czeska, Słowacja, Słowenia, Węgry) może równoważyć mniejsze zainteresowanie współpracą polityczną w ramach GW. Współdziałanie w rozszerzonej formule ("4+2") na rzecz stabilizacji oraz  integracji państw Bałkanów Zachodnich z UE będzie sprzyjać utrzymaniu intensywności współpracy wyszehradzkiej. Umożliwi także rozwój działań sektorowych, szczególnie wważnej dla Polski dziedzinie bezpieczeństwa energetycznego.


Mateusz Gniazdowski
19 stycznia 2006
nr 6 (346)
Nowa faza kryzysu wokół irańskiego programu atomowego

Decyzja Iranu o wznowieniu badań jądrowych stanowi potwierdzenie, że przyjął on taktykę stopniowego odchodzenia od ograniczeń swojego programu nuklearnego, na które zgodził się, przystępując do negocjacji z państwami europejskimi (grupą E3) w 2003 r. Tym samym podważona została zasadność kontynuowania tych negocjacji. Dla przeciwstawienia się agresywnej polityce władz irańskich oraz w interesie zachowania wiarygodności Unii Europejskiej konieczne jest poparcie przez wszystkie państwa członkowskie przekazania sprawy Iranu przez Radę Gubernatorów MAEA pod obrady Rady Bezpieczeństwa ONZ.


Łukasz Kulesa
17 stycznia 2006
nr 5 (345)
Wybory w Iraku. Implikacje wewnętrzne i międzynarodowe

Choć ogłoszenie oficjalnych wyników wyborów w Iraku zostało przesunięte na drugą połowę stycznia 2006 r., dostępne informacje wskazują, że zakończyły się one zwycięstwem bloku szyickiego - Zjednoczonego Sojuszu Irackiego. Wybory zamykają okres istotnych przemian politycznych po obaleniu Saddama Husajna. Powstanie nowy rząd, który m.in. będzie musiał podjąć decyzje co do dalszej obecności sił stabilizacyjnych w Iraku. Nie należy się spodziewać, że wybory będą miały większy wpływ na ograniczenie działań terrorystycznych. Nie zredukują one również tendencji separatystycznych wśród Kurdów i szyitów.


Jan Bury
12 stycznia 2006
nr 4 (344)
Polityka Unii Europejskiej wobec Afryki - nowy dokument programowy

Przyjęcie Strategii UE wobec Afryki odzwierciedla wzrost aspiracji Unii Europejskiej do odgrywania znaczącej roli w polityce światowej. Kontynent afrykański ze względu na związki historyczne z Europą oraz bliskość geograficzną w pierwszej kolejności będzie korzystał ze zwiększającego się zaangażowania globalnego UE. Rozwiązywanie konfliktów lokalnych w Afryce stanie się jednak także jednym z czynników wpływających na rozwój europejskiej polityki bezpieczeństwa i obrony. Od udziału Polski w misjach na terenie Afryki może w przyszłości zależeć jej zdolność wpływania na kształt EPBiO.


Beata Wojna
10 stycznia 2006
nr 3 (343)
Konsekwencje rosyjsko-ukraińskiego konfliktu gazowego

Stanowisko rosyjskiego Gazpromu, uzależniające dostawy gazu ziemnego na Ukrainę od jej zgody na prawie pięciokrotny wzrost ceny surowca, wywołało kryzys o reperkusjach wykraczających poza stosunki dwustronne. Konflikt zakończył się prestiżową porażką Rosji: ucierpiał jej wizerunek zarówno na Ukrainie, jak i w świecie. Rosyjsko-ukraińskie porozumienie gazowe ma charakter kompromisowy, jednak dwuznaczność niektórych postanowień umowy będzie przedmiotem kontrowersji w następnych miesiącach.


Adam Eberhardt
05 stycznia 2006
nr 2 (342)
Austriackie przewodnictwo w Unii Europejskiej

Rządy Austrii i Finlandii, które będą kolejno sprawować przewodnictwo UE w 2006 r., przygotowały roczny plan prac dla Unii Europejskiej. Najważniejszymi celami planu, opartego na założeniach programu wieloletniego, są m. in.: realizacja strategii lizbońskiej, zbliżenie Unii do obywateli oraz poprawa jej pozycji międzynarodowej. Brakuje jednak propozycji wyjścia z obecnego kryzysu, a także daleko-wzrocznej politycznej wizji przyszłości kontynentu europejskiego. Austria postrzega rolę prezydencji jako  sprawnego organizatora.


Agata Kołakowska
03 stycznia 2006
nr 1 (341)
Europejska polityka energetyczna w kontekście propozycji brytyjskich

Rozwój polityki energetycznej w Unii Europejskiej, mimo ambitnych założeń ich uwspólnotowienia, przebiega powoli. Brytyjska propozycja integracji europejskiego rynku energii, choć nie jest nowatorska, zakłada między innymi otwarcie tego rynku. Trudności w tworzeniu wspólnej polityki energetycznej wynikają ze strategicznego charakteru tego sektora i chęci zachowania bezpośredniego wpływu na wszystkie jego elementy przez państwa członkowskie.


Katarzyna Sochacka

 


 
Portal PISM wykorzystuje pliki cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich zapis lub wykorzystanie.
Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.
Akceptuję politykę prywatności portalu. zamknij