• Wersja dla niedowidzących
  • wersja mobilna
  • e-Księgarnia
  • RSS
  • Dołącz do nas na Facebook
  • Dołącz do nas na Twitter
  • Dołącz do nas na Flickr
  • Oglądaj nas na YouTube
  • Dołącz do nas na Instagram
  • PISM English version
  • ПИМД Российская версия
Strona główna > Publikacje > Biuletyn PISM

Biuletyn PISM

font lower
font default
font bigger
podziel się:
facebook
twitter
gogole+
linkedin

 

Redakcja: Sławomir Dębski (dyrektor PISM), Bartosz Wiśniewski (kierownik BBA), Rafał Tarnogórski (redaktor prowadzący), Katarzyna Staniewska (sekretarz redakcji), Karolina Borońska-Hryniewiecka, Anna Maria Dyner, Aleksandra Gawlikowska-Fyk, Sebastian Płóciennik, Patrycja Sasnal, Justyna Szczudlik, Marcin Terlikowski, Tomasz Żornaczuk



 
29 grudnia 2004
nr 57 (245)
Europejska Agencja Obrony

Powstanie w lipcu 2004 r. Europejskiej Agencji Obrony otworzyło nowy rozdział współpracy w dziedzinie uzbrojenia w Unii Europejskiej. Agencja ma być centrum uzgadniania polityki państw UE w kwestii zwiększenia potencjału ich sił zbrojnych, uczestniczących w operacjach EPBiO, oraz badań i zakupów uzbrojenia. Może ona przyczynić się do zmniejszenia różnicy poziomów zdolności wojskowych państw europejskich i USA – pod warunkiem podtrzymania przez członków Unii politycznej woli wspólnego działania.


Łukasz Kulesa
22 grudnia 2004
nr 56 (244)
Kryzys polityczny na Ukrainie w kontekście relacji Unia Europejska - Federacja Rosyjska

Kryzys polityczny na Ukrainie, stając się źródłem nowych kontrowersji w relacjach między Unią Europejską a Federacją Rosyjską, dowiódł, że obie strony nie są zgodne co do zasad współpracy w obszarze tzw. wspólnego sąsiedztwa. Następstwa średnio- i długookresowe będą zależeć w dużej mierze od polityki nowych władz Ukrainy oraz sposobu, w jaki UE będzie na tę politykę reagować. Jeżeli UE rozwinie zdolność reagowania na zjawiska zachodzące w swoim bezpośrednim sąsiedztwie, może to wpłynąć na zmianę postrzegania przez Rosję procesu integracji europejskiej.


Ernest Wyciszkiewicz
17 grudnia 2004
nr 55 (243)
Program haski - implikacje dla Polski

Program haski przyjęty przez Radę Europejską w listopadzie 2004 r. wyznacza najważniejsze cele związane z tworzeniem przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości Unii Europejskiej na najbliższe pięć lat. Rada wyraziła wolę zniesienia kontroli na granicach wewnętrznych z nowymi członkami UE w 2007 r., a także zapowiedziała utworzenie nowych instytucji, m.in.: wspólnotowego funduszu zarządzania granicami i Komitetu ds. Bezpieczeństwa Wewnętrznego.


Małgorzata Krystyniak
10 grudnia 2004
nr 54 (242)
Porozumienia o wolnym handlu w polityce Stanów Zjednoczonych

Stany Zjednoczone prowadzą politykę konkurencyjnej liberalizacji, polegającą na równoległych negocjacjach zarówno dwustronnych, jak i wielostronnych (regionalnych oraz na forum WTO). Skutkiem tej polityki jest kilkanaście porozumień o wolnym handlu (FTA). Przy wyborze partnerów bierze się pod uwagę czynniki nie tylko gospodarcze, lecz także polityczne. W ostatnio zawieranych FTA są przepisy istotne dla interesów USA, które mogą być modelem dla przyszłych uregulowań wielostronnych. Wprawdzie porozumienia z państwami małymi przynoszą Stanom Zjednoczonym niewielkie korzyści gospodarcze, ale są elementem długofalowej strategii.


Artur Gradziuk
02 grudnia 2004
nr 53 (241)
Proliferation Security Initiative - inicjatywa Stanów Zjednoczonych na rzecz nierozprzestrzeniania broni masowego rażenia

Proliferacja broni masowego rażenia powszechnie uważana jest za jedno z największych zagrożeń dla międzynarodowego bezpieczeństwa. Proliferation Security Initiative, która skupia już ponad 60 państw, próbuje uniemożliwić nielegalny przewóz tej broni i środków jej przenoszenia, poprzez zatrzymywanie i przeszukiwanie podejrzanych statków morskich i powietrznych. Skuteczność inicjatywy zależy od rozstrzygnięcia dylematów prawnych, politycznych i technicznych związanych z tymi działaniami.


Edyta Posel-Częścik
25 listopada 2004
nr 52 (240)
Rola nowej Komisji Europejskiej w polityce zewnętrznej Unii Europejskiej

Rozszerzenie UE spowodowało zmiany w Komisji Europejskiej. Zmienił się jej skład, wzrosła liczba komisarzy, dokonany został nowy podział kompetencji. W polityce zewnętrznej Komisję Europejską, mimo jej ograniczonych kompetencji, czeka wiele wyzwań, m.in.: kolejne trudne rozszerzenie i realizacja europejskiej polityki sąsiedztwa. Czas do przyjęcia Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Unii Europejskiej (TUK) będzie w działalności Komisji okresem przejściowym, w którym pogłębi się tendencja do ograniczania jej roli politycznej na rzecz roli administracyjnej.


Urszula Kurczewska
19 listopada 2004
nr 51 (239)
Polityka Hiszpanii w Unii Europejskiej

Hiszpania dąży do maksymalizacji swojego wpływu na proces reform Unii Europejskiej. Celem Hiszpanii jest ukształtowanie silniejszej i spójniejszej Unii, zdolnej do skutecznego zwalczania terroryzmu oraz do efektywnego wyrównywania różnic rozwojowych w Unii przez przeznaczanie odpowiednich funduszy dla regionów słabych gospodarczo. W związku z tym Hiszpania podejmuje działania zmierzające do szybkiego przyjęcia Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy (TUK) i wspiera proces z Tampere oraz dąży do uzyskania korzystnej perspektywy finansowej na lata 2007-2013.


Beata Wojna
10 listopada 2004
nr 50 (238)
Europejska Polityka Sąsiedztwa państwa basenu Morza Śródziemnego

Europejska Polityka Sąsiedztwa (ENP) adresowana jest także do państw uczestniczących w Partnerstwie Śródziemnomorskim. Celem ENP nie jest zastąpienie dotychczasowych form współpracy w ramach partnerstwa, ale ich wzmocnienie. Ułatwienie realizacji układów stowarzyszeniowych i skoncentrowanie się na kilku dziedzinach współpracy o znaczeniu priorytetowym stanowią próbę przezwyciężenia ograniczeń w realizacji partnerstwa. Opóźnienia w przygotowaniu programów działania ENP dla państw Partnerstwa wskazują jednak, iż realizacja tej polityki może w przyszłości napotkać trudności.


Agata Kołakowska
04 listopada 2004
nr 49 (237)
Strategie bezpieczeństwa Unii Europejskiej, Stanów Zjednoczonych i Polski

Analiza strategii bezpieczeństwa Unii Europejskiej i Stanów Zjednoczonych wskazuje na identyczną niemal percepcję zagrożeń przede wszystkim terroryzmu i proliferacji broni masowego rażenia. Widoczne są jednak różnice w środkach walki z tymi zagrożeniami, wizji organizacji stosunków międzynarodowych oraz najważniejszych ich uczestników, jak również w stylu samych dokumentów. Na tym tle polska myśl strategiczna bliższa jest europejskiej, lecz zachowuje narodową specyfikę, m.in. akcentując rolę Sojuszu Północnoatlantyckiego.


Edyta Posel-Częścik
02 listopada 2004
nr 48 (236)
Federacja Rosyjska wobec wyborów prezydenckich na Ukrainie
Władze rosyjskie aktywnie zaangażowały się w kampanię wyborczą na Ukrainie, udzielając poparcia premierowi Wiktorowi Janukowyczowi. W zamian Rosja zdołała uzyskać ustępstwa rządu ukraińskiego w dziedzinie współpracy energetycznej, kwestiach granicznych, a także deklaracje premiera Janukowycza, że Ukraina nie będzie dążyć do członkostwa w NATO i w UE. Przed drugą turą wyborów, działania władz rosyjskich będą zmierzały do uzyskania pewności, iż faworyzowany przez Rosję kandydat zwycięży, a po wyborze będzie realizował zaciągnięte w czasie kampanii zobowiązania.
Adam Eberhardt
29 października 2004
nr 47 (235)
Polityka zagraniczna Stanów Zjednoczonych w kampanii prezydenckiej George’a W. Busha

Zwycięstwo kandydata Partii Republikańskiej George’a W. Busha w wyborach prezydenckich będzie oznaczać kontynuację obecnie prowadzonej polityki zagranicznej. Największym wyzwaniem dla administracji stanie się pozyskanie większego poparcia sojuszników dla prowadzonej przez USA wojny z terroryzmem. Nowa administracja będzie się musiała również zmierzyć z rosnącym zagrożeniem proliferacją broni masowego rażenia. Przebieg kampanii wskazuje, iż zaostrzeniu może ulec polityka USA wobec Iranu.


Adrian Zdrada
29 października 2004
nr 46 (234)
Polityka zagraniczna Stanów Zjednoczonych w kampanii wyborczej Johna Kerry'ego
Najważniejszymi elementami programu wyborczego Johna Kerry’ego w zakresie polityki zagranicznej są zapowiedzi powrotu do prowadzenia polityki multilateralnej, opartej na sojuszach i umowach wielostronnych oraz ostrożniejsze podejmowanie decyzji o użyciu sił zbrojnych. Zważywszy jednak na prawdopodobne utrzymanie przez Partię Republikańską większości w Senacie oraz słabość sojuszników USA, nie należy się spodziewać większych zmian w polityce  zagranicznej Stanów Zjednoczonych w przypadku zwycięstwa kandydata Partii Demokratycznej.
Adrian Zdrada
22 października 2004
nr 45 (233)
Polskie interesy gospodarcze w azjatyckich państwach ASEM

Uczestnictwo w Asia Europe Meeting (ASEM) stwarza możliwość poprawy polskich stosunków gospodarczych z państwami azjatyckimi i zmniejszenia wysokiego deficytu handlowego. Najbardziej perspektywicznym rynkiem są Chiny, jednak polskim przedsiębiorstwom trudno wykorzystać szanse, jakie stwarza wielkość tego rynku. Japonia i Korea Południowa mają istotne znaczenie ze względu na ich inwestycje w Polsce. Stosunki gospodarcze z państwami ASEAN są mniej zaawansowane, istnieją jednak perspektywy współpracy w niektórych dziedzinach, o czym świadczą dostawy sprzętu wojskowego do Malezji.


Artur Gradziuk
14 października 2004
nr 44 (232)
NATO w polityce zagranicznej Stanów Zjednoczonych

NATO pozostaje najważniejszym sojuszem Stanów Zjednoczonych oraz istotnym instrumentem ich europejskiej polityki. Najważniejszym oczekiwaniem USA wobec NATO jest możliwość efektywnego wykorzystania organizacji w ?wojnie z terroryzmem?. Brak zgody wśród sojuszników co do kierunku ewolucji NATO skłania rząd USA do tworzenia ?koalicji chętnych?. Charakteryzują się one jednak dużą niestabilnością, dlatego w polityce zagranicznej USA nie mogą konkurować z rolą NATO. Mimo to, znaczenie organizacji może maleć, o ile członkowie Sojuszu nie zgodzą się aby angażowała się w operacje poza obszarem traktatowym.


Adrian Zdrada
06 października 2004
nr 43 (231)
Stanowisko Francji wobec europejskiej polityki sąsiedztwa

W polityce zagranicznej Francji szczególne miejsce zajmują państwa południowego wybrzeża Morza Śródziemnego. Intensyfikowanie stosunków Unii Europejskiej z tymi państwami stanowi jeden z głównych celów francuskiej polityki zagranicznej. Instrumentem umożliwiającym jego osiągnięcie jest europejska polityka sąsiedztwa (ENP). Francja wykazuje dużo mniejsze zainteresowanie polityką UE wobec Białorusi, Mołdowy i Ukrainy, Federację Rosyjską zaś traktuje jako partnera strategicznego. Zróżnicowanie zainteresowania Francji współpracą z poszczególnymi sąsiadami może skutkować osłabieniem spójności ENP.


Agata Kołakowska
30 września 2004
nr 42 (230)
Operacje Unii Europejskiej w ramach europejskiej polityki bezpieczeństwa i obrony

Unia Europejska przeprowadza poza swoim terytorium operacje wojskowe i cywilne, będące elementem europejskiej polityki bezpieczeństwa i obrony. Jednocześœnie trwa proces kształtowania się modelu reagowania kryzysowego UE. Charakteryzuje go tendencja do łączenia działań politycznych, śœrodków wojskowych i policyjnych oraz pomocy ekonomicznej. W miarę zwiększania się potencjału reagowania kryzysowego Unii, będzie ona mogła angażować się w coraz trudniejsze misje. Warunkiem jednak jest wypracowanie całośœciowej spójnej doktryny bezpieczeństwa.


Łukasz Kulesa
24 września 2004
nr 41 (229)
Stanowisko Hiszpanii wobec europejskiej polityki sąsiedztwa

Europejska polityka sąsiedztwa traktowana jest w Hiszpanii jako instrument służący realizacji celów Partnerstwa Śródziemnomorskiego. Rząd Hiszpanii będzie dążył do zintensyfikowania polityki Unii Europejskiej wobec tego regionu, co może się spotkać z poparciem Francji, Włoch, Portugalii oraz Grecji. Jednocześnie Hiszpania negatywnie odnosi się do koncepcji, według której ENP miałaby przyczynić się do wspierania członkostwa państw Europy Wschodniej w Unii Europejskiej. Stanowiska Hiszpanii i Polski wobec ENP są rozbieżne, co w przyszłości może się stać źródłem napięć.


Beata Wojna
17 września 2004
nr 40 (228)
Stosunki brytyjsko-amerykańskie i rozwój EPBiO

Specjalny charakter stosunków brytyjsko-amerykańskich wynika nie tylko z tradycji oraz istnienia wspólnoty językowej i kulturalnej, lecz także z konsekwencji obu stron w dążeniach do koordynowania własnych stanowisk i działań w stosunkach międzynarodowych. Dla Wielkiej Brytanii związki ze Stanami Zjednoczonymi, zaangażowanie w umacnianie NATO, a także udział w interwencji w Iraku nie stanowią przeszkody w budowaniu polityki bezpieczeństwa Unii Europejskiej. Kontrolowanie rozwoju EPBiO przez Wielką Brytanię stwarza jej gwarancję, że polityka ta będzie w pełni komplementarna wobec NATO.


Karolina Balcerowska-Kwaterska
09 września 2004
nr 39 (227)
Współpraca NATO i Unii Europejskiej w dziedzinie opanowywania kryzysów

Strategiczne partnerstwo Sojuszu Północnoatlantyckiego i Unii Europejskiej, zakładające współpracę w dziedzinie opanowywania kryzysów, w długim okresie pozytywnie wpłynie na poziom bezpieczeństwa w Europie. Wspólne korzystanie z zasobów i środków NATO pomoże przezwyciężyć problemy wynikające z ograniczeń w wydatkach obronnych państw europejskich. Operacje UE, aczkolwiek o niewielkiej skali i małej intensywności, będą zapewne komplementarne do misji podejmowanych przez NATO.


Edyta Posel-Częścik
03 września 2004
nr 38 (226)
System obrony przeciwrakietowej Stanów Zjednoczonych

Uruchomienie przez Stany Zjednoczone pierwszych elementów systemu obrony przeciwrakietowej jeszcze przed wyborami prezydenckimi wydaje się przesądzone. Program wywołuje jednak liczne kontrowersje w Kongresie. Pojawiają się opinie, iż ze względu na koszty Europa nie powinna zostać objęta tym systemem. Realizacja projektu wzmocni zdolności obronne USA, lecz nie spowoduje naruszenia strategicznej równowagi między Rosją i USA opartej na doktrynie odstraszania. Może natomiast zachęcić Chiny do rozbudowy własnego arsenału rakiet balistycznych.


Adrian Zdrada
24 sierpnia 2004
nr 37 (225)
NATO w polityce zagranicznej Hiszpanii

Hiszpania stara się wykorzystać członkostwo w NATO do realizacji interesów strategicznych w basenie Morza Śródziemnego. Aktywnie uczestniczy także w kształtowaniu bezpieczeństwa euroatlantyckiego. Ostatnia zmiana rządu, która oznacza nowe podejście do misji pokojowych i walki z terroryzmem oraz do problemów w basenie Morza Śródziemnego, spowoduje zmiany w aktywności Hiszpanii w NATO, mimo że pozostanie ono ostatecznym gwarantem integralności jej terytorium.


Beata Wojna
20 sierpnia 2004
nr 36 (224)
Zapowiedź przegrupowania amerykańskich sił zbrojnych - konsekwencje dla stosunków transatlantyckich

Ogłoszenie przez George'a Busha zamiaru wycofania dwóch dywizji tworzących trzon amerykańskich sił stacjonujšcych w Europie może doprowadzić do osłabienia zdolnoœci obronnych NATO, a także zainicjować proces całkowitej likwidacji amerykańskiej obecnoœci wojskowej na kontynencie. Realizacja tej zapowiedzi mogłaby oznaczać, że Stany Zjednoczone rezygnujš w swojej polityce zagranicznej z ważnej opcji, której odzyskanie w przyszłoœci będzie trudne. USA mogš zaczšć przystosowywać swoje siły zbrojne do działań unilateralnych w warunkach całkowitego braku sojuszników.


Adrian Zdrada
09 sierpnia 2004
nr 35 (223)
Doha Development Agenda - postanowienia Rady Ogólnej WTO

Na posiedzeniu Rady Ogólnej WTO podjęto pierwsze decyzje w ramach Doha Development Agenda. Najważniejsze postanowienia dotyczą rolnictwa: redukcji wsparcia wewnętrznego, eliminacji subsydiów eksportowych i zwiększania dostępu do rynku. Do uzgodnienia pozostają szczegóły liberalizacji handlu artykułami rolnymi, lecz osiągnięcie ostatecznego kompromisu będzie trudne ze względu na różnice interesów między członkami WTO. Ponadto postanowiono prowadzić negocjacje w sprawie ułatwień administracyjnych w handlu, pozostawiając poza programem rokowań pozostałe zagadnienia singapurskie.


Artur Gradziuk
06 sierpnia 2004
nr 34 (222)
Operacja NATO w Afganistanie
Mija rok, odkąd NATO dowodzi Międzynarodowymi Siłami Wspierania Bezpieczeństwa (ISAF) w Afganistanie. W tekście omówiono najważniejsze przesłanki zaangażowania się Sojuszu w operację stabilizacyjną, dotychczasowe osiągnięcia oraz perspektywy powodzenia misji. Realizacja zadań postawionych przed NATO napotyka teraz poważne przeszkody, przewiduje się więc, że obecność Sojuszu w Afganistanie będzie trwała długo. Od rezultatów operacji afgańskiej zależy, czy NATO będzie podejmować się prowadzenia innych operacji pokojowych poza obszarem euroatlantyckim.
Beata Górka-Winter
29 lipca 2004
nr 33 (221)
Kryzys w regionie Darfur w Sudanie
W regionie Darfur w zachodnim Sudanie toczą się od ponad roku walki między rebeliantami a armią sudańską i milicjami arabskimi. Pacyfikacja regionu doprowadziła do wypędzenia około 1 mln 200 tys. ludzi z ich domów do obozów w Sudanie i sąsiednim Czadzie oraz poważnego kryzysu humanitarnego. Społeczność międzynarodowa stara się zapewnić dostawy pomocy humanitarnej dla ludności regionu, a także wymusić na rządzie Sudanu zatrzymanie i osądzenie sprawców masakr w Darfurze oraz stworzyć warunki do podjęcia rokowań między rządem a rebeliantami.
Łukasz Kulesa
22 lipca 2004
nr 32 (220)
Stosunki niemiecko-amerykańskie po interwencji w Iraku

Rozwój stosunków transatlantyckich i pogłębienie integracji europejskiej to podstawowe założenia polityki zagranicznej RFN. Różnice stanowisk Niemiec i Stanów Zjednoczonych w kwestii interwencji w Iraku doprowadziły do pogorszenia się stosunków dwustronnych. Przyczyniło się do tego także wykorzystywanie przez SPD nastrojów antyamerykańskich w ostatniej kampanii wyborczej. Pogorszenie stosunków z USA wpłynęło na intensyfikację współpracy z Francją, co nie przyniosło jednak oczekiwanych efektów. W ostatnich miesiącach daje się zaobserwować dążenie Niemiec do poprawy stosunków z USA.


Tytus Jaskułowski
14 lipca 2004
nr 31 (219)
Stosunki NATO-Ukraina

"Szczególne partnerstwo" między NATO a Ukrainą obejmuje wiele obszarów, m.in. udział w operacjach Sojuszu, jego pomoc w reformie ukraińskiego sektora obronnego i współpracę w zwiększaniu stopnia interoperacyjności sił zbrojnych. Partnerstwo to nie doprowadziło jeszcze do podjęcia przez NATO decyzji o nadaniu Ukrainie statusu kandydata do członkostwa, co jest celem strategicznym polityki zagranicznej tego państwa. Decydujące znaczenie dla przyszłości wzajemnych stosunków będą miały październikowe wybory prezydenckie na Ukrainie.


Łukasz Kulesa
06 lipca 2004
nr 30 (218)
Ustrój państwa irackiego w okresie przejściowym

Przekazanie 28 czerwca 2004 r. władzy suwerennej nad Irakiem Rządowi Tymczasowemu zakończyło okupację tego państwa. Rozpoczął się okres przejściowy, w którym podstawowym zadaniem władz irackich będzie opracowanie nowej konstytucji. Autor przedstawia przepisy tymczasowej konstytucji Iraku z dnia 8 marca 2004 r., stanowiącej podstawę działania władz irackich w tym okresie, oraz problemy związane z opracowaniem nowej konstytucji.


Krzysztof Bałon
01 lipca 2004
nr 29 (217)
Szczyt Sojuszu Północnoatlantyckiego w Stambule (28-29 czerwca 2004 r.)

Transformacja NATO i reforma programów partnerskich to dla Sojuszu Północnoatlantyckiego dwie kluczowe kwestie, które były omawiane podczas szczytu w Stambule. Równie ważny przedmiot rozmów stanowiły: operacja w Afganistanie - pierwsza misja NATO poza strefą euroatlantycką - oraz ewentualne zaangażowanie NATO w Iraku. Ze względu jednak na kampanię wyborczą w Stanach Zjednoczonych oraz wciąż pełne rezerwy stosunki transatlantyckie spotkanie nie przyniosło przełomowych decyzji.


Edyta Posel-Częścik
29 czerwca 2004
nr 28 (216)
Szczyt Unia Europejska - Stany Zjednoczone w Dromoland Castle w Irlandii

Szczyt UE-USA był kolejną okazją do dyskusji na temat najważniejszych kwestii międzynarodowych oraz stosunków transatlantyckich. UE i USA wydały szereg deklaracji dotyczących m.in. Bliskiego Wschodu, Iraku, nieproliferacji broni masowego rażenia, terroryzmu. Podpisano porozumienie o kompatybilności systemów nawigacji satelitarnej GPS i Galileo. Tematy, w których wciąż istnieją duże różnice zdań, jak np. sprawa transatlantyckiej przestrzeni powietrznej, nie zostały włączone do programu dyskusji.


Janusz Dołęga, Artur Gradziuk
19 czerwca 2004
nr 27 (215)
Posiedzenie Rady Europejskiej w Brukseli 17-18 czerwca 2004 r. - wybrane zagadnienia

Przedmiotem posiedzenia Rady Europejskiej w dniach 17-18 czerwca 2004 r. były między innymi sprawy dotyczące stosunków zewnętrznych UE. Autorka omawia kilka ważnych decyzji RE dotyczących kolejnego rozszerzenia UE, strategii wobec Iraku, Europejskiej Polityki Sąsiedzkiej i procesu pokojowego na Bliskim Wschodzie. Kolejna sesja konferencji międzyrządowej zakończyła się kompromisem w sprawie projektu TUK. Traktat ten będzie przez najbliższe lata podstawą reform i rozwiązań systemowych w UE. Brak ratyfikacji TUK w jednym lub nawet kilku państwach członkowskich nie zmieni tego stanu rzeczy.


Urszula Kurczewska
16 czerwca 2004
nr 26 (214)
Rezolucja Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1546 w sprawie Iraku z dnia 8 czerwca 2004 r.
Autor przedstawia postanowienia rezolucji Rady Bezpieczeństwa nr 1546 w sprawie Iraku. Wskazuje na jej konsekwencje dla sytuacji wewnętrznej w Iraku i implikacje dla międzynarodowych sił stabilizacyjnych. Zwraca uwagę, iż brak rozstrzygnięcia w rezolucji kwestii kurdyjskiej może negatywnie odbić się na procesie odbudowy irackiej państwowości oraz perspektywach operacji stabilizacji i utrzymania bezpieczeństwa w Iraku. W rezultacie może dojść do radykalizacji stanowiska Kurdów.
Rafał Tarnogórski
15 czerwca 2004
nr 25 (213)
Szczyt G8 w Sea Island w Stanach Zjednoczonych

Głównym tematem obrad tegorocznego szczytu G8 była sytuacja na Bliskim Wschodzie. Przyjęte zostały deklaracja Partnerstwo dla postępu i wspólnej przyszłości z regionem Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej oraz plan wspierania reform politycznych i gospodarczych w regionie. Rozmawiano o stabilizacji Iraku oraz redukcji irackiego zadłużenia. Przywódcy państw G8 przyjęli również plan tworzenia międzynarodowych sił pokojowych oraz przedłużyli program oddłużenia najuboższych państw świata.


Artur Gradziuk
09 czerwca 2004
nr 24 (212)
Pojęcie współpracy transgranicznej samorządu terytorialnego
Demokratyczne zasady życia społecznego oraz odpowiednie instytucjonalno-prawne regulacje po II wojnie światowej dały podstawy do rozwoju współpracy transgranicznej. Współpraca ta nie tylko przyczyniła się do zbliżenia społeczeństw sąsiadujących państw, lecz także wpłynęła na rozwój gospodarczy regionów przygranicznych. Podobne procesy w Europie Środkowej i Wschodniej rozpoczęły się po przemianach ustrojowych na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych.
Adriana Żelazo
03 czerwca 2004
nr 23 (211)
Członkostwo Niemiec w NATO i UE a problem integracji paralelnej

Stanowisko Niemiec wobec zróżnicowanej integracji w UE i NATO opiera się na zasadzie komplementarności. Zgodnie z nią jednoczesny i uzupełniający się rozwój WEPBiO i NATO mają tworzyć system gwarantujący Republice Federalnej Niemiec bezpie­czeństwo w obliczu nowych zagrożeń. Autor omawia założenia polityki obronnej RFN. Prezentuje stopień zaangażowania Niemiec w działania WEPBiO i NATO, wskazując na czynniki mogące wpłynąć na jego skuteczność.


Tytus Jaskułowski
24 maja 2004
nr 22 (210)
Polityka "wielowektorowości" Ukrainy a propozycja Europejskiej Polityki Sąsiedztwa (ENP)

Ukraina z rozczarowaniem przyjęła propozycje Komisji Europejskiej dotyczące Europejskiej Polityki Sąsiedztwa - głównie ze względu na brak perspektywy członkostwa. W tej sytuacji Rosja zaoferowała Ukrainie stworzenie wspólnej strefy wolnego handlu. Jej powołania władze ukraińskie domagały się bezskutecznie od lat. Oferta rosyjska wpisuje się w trwającą na Ukrainie kampanię wyborczą i ma na celu zwiększenie rosyjskich wpływów. Polityka "wielowektorowości" zapewne zostanie jednak utrzymana ze względu na korzyści, jakie Ukraina czerpie z konkurowania UE i Rosji o miejsce w jej polityce.


Adam Eberhardt
18 maja 2004
nr 21 (209)
Parlamentarna kontrola rządu w zakresie członkostwa w Unii Europejskiej
Autor przedstawia przesłanki utworzenia parlamentarnych komisji do spraw europejskich w państwach członkowskich UE oraz omawia polski model określony przepisami ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o współpracy Rady Ministrów z Sejmem i Senatem w kwestiach związanych z członkostwem Rzeczypospolitej Polskiej w UE. Zadaniem Komisji do spraw europejskich jest zapewnienie parlamentowi narodo­wemu wpływu na podejmowanie decyzji w sprawach UE w drodze kontroli działań rządu w organach i instytucjach UE.
Krzysztof Bałon
14 maja 2004
nr 20 (208)
Europejska Polityka Sąsiedztwa (ENP) - propozycje Komisji Europejskiej

Europejska Polityka Sąsiedztwa ma ujednolicić politykę Unii wobec sąsiadów i sprzyjać intensyfikacji stosunków z tymi państwami. Koncentruje się ona na realizacji dotychczasowych porozumień na podstawie wypracowywanych obecnie Planów Działań oraz zawiera nowe mechanizmy współpracy. Z ogłoszonej strategii ENP wynika, że spośród wschodnich sąsiadów najważniejszym partnerem UE będzie Rosja, z którą stosunki wykraczają poza ramy ENP. Komisja Europejska jest otwarta na rozwój współpracy z Ukrainą, natomiast złagodzenie polityki wobec Białorusi w obecnych warunkach jest wykluczone.


Adam Eberhardt, Maciej Krzysztofowicz
11 maja 2004
nr 19 (207)
Zwalczanie terroryzmu a prawo międzynarodowe

Mimo że zjawisko terroryzmu było przedmiotem zainteresowania prawa międzynarodowego na długo przed atakami z 11 września 2001 r., to jednak postawiły one przed tym prawem nowe wyzwania. Autor omawia zakres i przydatność umów tworzących międzynarodowe prawo antyterrorystyczne opra­cowanych po II wojnie światowej. Analizuje również prawny wymiar ogłoszonej przez Stany Zjednoczone "wojny z terroryzmem" i towarzyszące jej kontrowersje.


Łukasz Kulesa
06 maja 2004
nr 18 (206)
Perspektywy stosunków UE z państwami Azji Wschodniej

Rozszerzenie ASEM o nowych członków UE oraz nowych członków ASEAN stanowi poważne wyzwanie dla efektywnego funkcjonowania tego najważniejszego forum współpracy UE i Azji Wschodniej. Uczestnictwo nowych członków UE w ASEM może spowodować polepszenie dialogu w niektórych kwestiach politycznych. Najważniejszą dziedziną wzajemnych stosunków pozostaje jednak współpraca gospodarcza. Rozszerzenie UE wpłynie pozytywnie na rozwój wymiany handlowej - zwłaszcza wobec oczekiwanej dalszej liberalizacji handlu - oraz wzrost inwestycji azjatyckich w nowych państwach członkowskich.


Artur Gradziuk
23 kwietnia 2004
nr 16 (204)
Polityka Wielkiej Brytanii w sprawie zwalczania terroryzmu międzynarodowego

Po atakach terrorystycznych na Stany Zjednoczone z 11 września 2001 roku Wielka Brytania znalazła się w czołówce państw popierających politykę USA w wojnie z terroryzmem. Doświadczenia Wielkiej Brytanii w jego zwalczaniu w skali krajowej i międzynarodowej sprawiają, iż państwo to wnosi unikatowy wkład w budowanie światowego systemu przeciwdziałania terroryzmowi. Autorka charak­teryzuje bry­tyjską koncepcję walki z terroryzmem oraz związany z nią program działań, podział kompetencji i podstawy prawne.


Karolina Balcerowska-Kwaterska
16 kwietnia 2004
nr 15 (203)
Sojusz Północnoatlantycki w polityce zagranicznej Francji

Francja pod względem militarnym jest jednym z najważniejszych europejskich członków Sojuszu Północnoatlantyckiego. W jej polityce zagranicznej Sojusz odgry­wa bardzo ważną rolę, stanowiąc, oprócz Rady Bezpieczeństwa ONZ, forum, na którym Francja stara się wpływać na kształt przywództwa Stanów Zjednoczonych. Francuskie działania w tym zakresie powodują, iż mimo wspólnoty podstawowych wartości i interesów relacje sojusznicze nie są łatwe, a Francja bywa postrzegana jako polityczny enfant terrible Sojuszu.


Edyta Posel-Częścik
05 kwietnia 2004
nr 14 (202)
Bezpieczeństwo w Europie w badaniach opinii publicznej w Unii Europejskiej

W państwach członkowskich Unii Europejskiej, a także w państwach przystępujących dominuje przekonanie, że odpowiedzialność za bezpieczeństwo w Europie powinna ponosić UE. Akceptacja rozwoju WPZiB oraz EPBiO jest bardzo wysoka, natomiast NATO przede wszystkim traci swoją pozycję gwaranta bezpieczeństwa w Europie. Prawdopodobnie mamy do czynienia z przenoszeniem nieprzychylnej oceny polityki zagranicznej Stanów Zjednoczonych Ameryki na sposób postrzegania NATO. Duże poparcie dla WPZiB oraz EPBiO może być ważnym argumentem w debatach na temat dalszej integracji politycznej.


Urszula Kurczewska
30 marca 2004
nr 13 (201)
Plan Unii Europejskiej zwalczania terroryzmu (25 marca 2004 r.)

W opracowaniu omówiono najważniejsze postanowienia nowego Planu zwalczania terroryzmu przyjętego na ostatnim posiedzeniu Rady Europejskiej. Dokument jest przede wszystkim demonstracją solidarności państw UE z dotkniętą zamachami Hiszpanią, sama zaś koncepcja zwalczania terroryzmu nie jest jeszcze w pełni sformułowana. Od efektywności działań UE zależeć będzie nie tylko bezpieczeństwo jej obywateli, lecz także jej przyszła pozycja wobec Stanów Zjednoczonych - mocarstwa prowadzącego własną "wojnę z terroryzmem".


Beata Górka-Winter
22 marca 2004
nr 12 (200)
Iracki Trybunał Nadzwyczajny do spraw Zbrodni przeciwko Ludzkości

W opracowaniu omówione zostały różne modele trybunałów do spraw poważnych naruszeń prawa międzynarodowego oraz zakres właściwości powołanego 10 grudnia 2003 r. Irackiego Trybunału Nadzwyczajnego do spraw Zbrodni przeciwko Ludzkości. Postanowienia Statutu Irackiego Trybunału Nadzwyczajnego w wielu miejscach budzą wątpliwości w świetle regulacji prawnomiędzynarodowych. Autor wskazuje również na prawne uwarunkowania przeprowadzenia procesu Saddama Husajna przed Irackim Trybunałem Nadzwyczajnym.


Krzysztof Bałon
18 marca 2004
nr 11 (199)
Wybory parlamentarne w Hiszpanii (14 marca 2004 r.) - konsekwencje dla polityki zagranicznej

Utworzenie nowego rządu spowoduje zmiany w polityce zagranicznej Hiszpanii. Przewaga PSOE w Kortezach jest jednak niewielka, a różnice programowe między socjalistami a chadekami dotyczą jedynie niektórych aspektów polityki zagranicznej. Hiszpania może zaktywizować swoją politykę europejską. Dotychczasowe zapo­wiedzi wycofania wojsk hiszpańskich z Iraku mają charakter warunkowy. W polityce europejskiej nowy rząd będzie dążył do kompromisu w sprawie konstytucji, ale nie musi to oznaczać przyjęcia projektu przedstawionego przez Konwent.


Janusz Dołęga , Edyta Posel-Częścik
15 marca 2004
nr 10 (198)
Ukraina w polityce Rosji po 2000 roku

Polityka Rosji wobec Ukrainy w czasie pierwszej kadencji prezydenta Władimira Putina została zaktywizowana. Rząd FR wspierał ekspansję rosyjskich podmiotów gospodarczych na rynku ukraińskim. Ekspansji tej towarzyszyły liczne spory handlowe i konflikty dotyczące zwłaszcza przyszłości ukraińskiej infrastruktury energetycznej. Powołana z rosyjskiej inicjatywy Wspólna Przestrzeń Gospodarcza potwierdziła chęć władz FR do instytucjonalnego utrwalenia przywództwa w regionie i zahamowania ukraińskich dążeń do integracji z UE.


Ernest Wyciszkiewicz
08 marca 2004
nr 9 (197)
Białoruś w polityce Rosji po 2000 roku

W okresie pierwszej kadencji prezydenta Władimira Putina w polityce rosyjskiej wobec Białorusi nastąpiło osłabienie retoryki integracyjnej. Rosja skoncentrowała się na ochronie własnych interesów politycznych i gospodarczych. Doprowadziło to do ujawnienia się w stosunkach rosyjsko-białoruskich poważnych konfliktów. Proces integracji obu państw został zatrzymany, a podstawy wcześniejszych wspólnych projektów integracyjnych okazały się słabe. Wprawdzie Rosja i Białoruś zapewne zdołają załagodzić kontrowersje, ale idea Państwa Związkowego poniosła porażkę.


Adam Eberhardt
01 marca 2004
nr 8 (196)
Projekt TAFTA - perspektywy
Rozwój stosunków gospodarczych między UE a USA doprowadził do powstania projektu utworzenia transatlantyckiej strefy wolnego handlu - TAFTA. Istniejš jednak poważne przeszkody do jego urzeczywistnienia. Obie strony utrzymujš wysokie cła w handlu niektórymi towarami. UE i USA rywalizujš w zawieraniu dwustronnych i regionalnych porozumień o wolnym handlu, a istnienie dwóch tak potężnych bloków handlowych - UE i NAFTA - skutkuje rywalizacjš między nimi w uzyskiwaniu preferencyjnych warunków handlu. Szansš na przezwyciężenie trudnoœci może być œciœlejsza współpraca UE i USA na forum WTO.
Artur Gradziuk
27 lutego 2004
nr 7 (195)
Współpraca Francji, Niemiec i Wielkiej Brytanii w Unii Europejskiej

Francja, Niemcy i Wielka Brytania przeprowadziły ostatnio szereg konsultacji i podjęły kilka wspólnych inicjatyw. Niemcy i Francja próbują w ten sposób utrzymać przewodnią rolę w UE, Wielka Brytania zaś usiłuje wzmocnić swoje znaczenie w procesie integracji. Konsultacje takie będą odbywały się coraz częściej, choć niekoniecznie będą przynosić rezultaty. Współpraca tego rodzaju będzie inicjowana tylko w dziedzinach, w których interesy trzech państw są najbardziej zbieżne. Pozostałe państwa UE mogą intensyfikować własne kontakty z tymi państwami oraz wzmacniać instytucje ponadnarodowe.


Maciej Krzysztofowicz
20 lutego 2004
nr 6 (194)
Zaangażowanie NATO w Iraku - perspektywy
Ostatnie konsultacje w gronie sojuszników z NATO wskazują, że wkrótce może zapaść decyzja o zaangażowaniu sił NATO w Iraku. W opracowaniu przedstawiono czynniki, które wpłynęły na ewolucję stanowiska członków NATO (w tym przede wszystkim Stanów Zjednoczonych, Francji i Niemiec) w tej sprawie. Wciąż nie można wykluczyć, że Francja i Niemcy będą opóźniać podjęcie takiej decyzji przez Sojusz. Ewentualne zaangażowanie sił NATO w Iraku spowoduje wznowienie dyskusji o przyszłości Sojuszu i zasadach angażowania jego sił poza tzw. obszarem traktatowym.
Sławomir Dębski, Beata Górka-Winter
13 lutego 2004
nr 5 (193)
Strategia nuklearna Federacji Rosyjskiej

W analizie przedstawiono uwarunkowania determinujące obecny kształt rosyjskiej strategii nuklearnej. Autor zwraca uwagę na dwa zasadnicze cele stawiane przed rosyjskimi siłami nuklearnymi: odstraszenie potencjalnych agresorów oraz wygaszanie ewentualnych konfliktów zagrażających bezpieczeństwu państwa. Omawia ponadto warunki, w jakich Rosja jest gotowa użyć broni jądrowej. Autor wskazuje także na przyczyny wzrostu znaczenia sił jądrowych w polityce FR w ostatnich latach oraz na prawdopodobne kierunki dalszych zmian w strategii.


Ernest Wyciszkiewicz
03 lutego 2004
nr 4 (192)
Pojęcie coalition of the willing w polityce Stanów Zjednoczonych
"Koalicje chętnych" są charakterystycznym elementem polityki zagranicznej Stanów Zjednoczonych za administracji George'a W. Busha. Autor przedstawia ewolucję tej koncepcji od interwencji w Afganistanie do chwili obecnej i wskazuje, że w polityce USA nabrała ona nadrzędnego znaczenia nad systemem tradycyjnych sojuszy. Wprawdzie antyiracka "koalicja chętnych" jest przedmiotem dyskusji w rozpoczynającej się kampanii prezydenckiej, ale zdaniem autora, niezależnie od wyników wyborów, tego rodzaju koalicje będą już trwałym instrumentem polityki zagranicznej USA.
Adrian Zdrada
27 stycznia 2004
nr 3 (191)
Stanowisko Wielkiej Brytanii wobec europejskiej polityki bezpieczeństwa i obrony (EPBiO)

Od 1997 r. zaangażowanie Wielkiej Brytanii w rozwój EPBiO jest ukierunkowane na uczynienie z tej polityki efektywnego instrumentu uzupełniającego i wspomagającego Sojusz Północnoatlantycki. Autor omawia wkład Wielkiej Brytanii w proces tworzenia EPBiO i analizuje stanowisko brytyjskiego rządu w sporze o utworzenie odrębnego od NATO sztabu wojskowego UE. Kompromis osiągnięty w tej sprawie z Niemcami i Francją świadczy, że Wielka Brytania jest zainteresowana utrzymaniem swojej silnej pozycji w rozwoju EPBiO oraz kontrolowaniem kierunków rozwoju tej polityki.


Łukasz Kulesa
23 stycznia 2004
nr 2 (190)
Proces konstytucyjny w Iraku (styczeń 2004 r.)

Najważniejsi uczestnicy procesu konstytucyjnego w Iraku osiągnęli porozumienie co do federalnego ustroju państwa. Spory dotyczą obecnie formy federacji dla Iraku oraz roli Rady Rządzącej w okresie przejściowym. Autor omawia postanowienia raportu Przygotowawczej Komisji Konstytucyjnej oraz Porozumienie w sprawie procesu politycznego. Zwraca także uwagę, iż na debatę konstytucyjną duży wpływ wywiera przywódca religijny szyitów, wielki ajatollah as-Sistani, który opowiada się za bezpośrednimi wyborami do irackiego parlamentu tymczasowego.


Krzysztof Bałon
13 stycznia 2004
nr 1 (189)
Układ z Schengen - konsekwencje dla Polski
Wraz z przystšpieniem do UE Polska przyjmie acquis Schengen, ale stosowanie częœci przepisów będzie zawieszone do czasu podjęcia przez Radę UE decyzji potwierdzajšcej, iż Polska jest zdolna do prawidłowego wdrażania całoœci acquis. Pozwoli to na zniesienie kontroli granicznej na polskich granicach z innymi członkami Grupy Schengen. Tekst omawia polskie przygotowania w zakresie ochrony granic zewnętrznych UE, systemu wizowego, prawa imigracyjnego i azylowego oraz Systemu Informacyjnego Schengen.
Małgorzata Krystyniak

 


 
Portal PISM wykorzystuje pliki cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich zapis lub wykorzystanie.
Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.
Akceptuję politykę prywatności portalu. zamknij