Seminarium: Członkostwo Ukrainy we Wspólnocie Energetycznej

11 maja 2012 w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych odbyło się seminarium: Członkostwo Ukrainy we Wspólnocie Energetycznej: szanse i wyzwania.

Wystąpienia wprowadzające do dyskusji przedstawili: Szymon Polak, Kierownik Referatu ds. Polityki Energetycznej, Departament Polityki Ekonomicznej MSZ, Sławomir Matuszak, analityk z Ośrodka Studiów Wschodnich oraz Igor Lyubashenko, analityk Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych. Moderatorem spotkania był Jarosław Ćwiek-Karpowicz, Koordynator programu ds. Europy Wschodniej i Południowo-Wschodniej, PISM.

Na początku spotkania zaprezetowane zostały główne założenia oraz wnioski zawarte w najnowszym Policy Paper PISM: Ukraine's First Year in the Energy Community: Restart Needed.  Podsumowanie pierwszego roku obecności Ukrainy we Wspólnocie Energetycznej skupiło się na analizie podjętych zobowiązań prawno-legislacyjnych oraz ich wykonaniu zgodnie z ustalonym harmonogramem.

Podstawową motywacją dla Ukrainy było oczekiwanie wsparcia ze strony Unii Europejskiej w staraniach, aby zmienić ustalone w 2009 r. warunki zakupu rosyjskiego gazu. Ukraina również spodziewała się sprzeciwu Unii w sprawie projektu budowy gazociągu South Stream, który osłabi pozycję Ukrainy jako głównego państwa tranzytowego. Ze strony unijnej, z kolei, nastąpiło niedoszacowanie potrzeb inwestycyjnych Ukrainy w zakresie modernizacji wewnętrznego rynku energetycznego.

Podczas dyskusji przedstawiono również perspektywy możliwych scenariuszy rozwoju sektora energetycznego Ukrainy. Jedną z możliwości byłoby przeprowadzenie jego głębokiej reformy, w tym całkowite urynkowienie cen gazu. Drugim scenariuszem byłby wzrost wpływów Rosji poprzez przejęcie kontroli nad sieciami tranzytowymi Ukrainy w zamian za obniżenie cen gazu.

Kwestia funkcjonowania ukraińskiego sektora energetycznego została poruszona także w kontekście zakończonej niedawno Polskiej Prezydencji w Radzie Unii Europejskiej. Jednym z jej priorytetów było wzmocnienie zewnętrznego wymiaru polityki energetycznej Unii. Zaproponowane przez Polskę oraz Komisję Europejską rozwiązania zostały zawarte w konkluzjach listopadowej Rady ds. Energetycznych, tworząc polityczne wytyczne dla wzmocnienia współpracy z państwami trzecimi w ramach Wspólnoty Energetycznej.

Podczas sesji pytań poruszono kwestię nadwyżek w ukraińskiej produkcji energii elektrycznej oraz możliwości jej eksportu do Polski. Odniesiono się także do projektów rozwoju wydobycia przez Ukrainę gazu ze źródeł niekonwencjonalnych oraz budowy terminalu LNG w Odessie. Działania te zostały ocenione jako pozorowane, nie prowadzące do konkretnych rezultatów w terminie krótkookresowym. Na zakończenie zwrócono uwagę, iż zbliżające się wybory parlamentarne prawdopodobnie nie doprowadzą do zmiany dotychczasowej polityki energetycznej Ukrainy.